ارتباط با امام زمان(ع) از چه روش هایی امکانپذیر است؟

پاسخگویان
0 10

15 دقیقه

نحوه ارتباط امام زمان(ع) در دو مرحله قابل بررسی است:

الف) زمان غیبت صغری.

ب) غیبت کبری.

در زمان غیبت صغری که از سال ۲۶۰ و یا ۲۵۵ ه’ ق آغاز شد و در سال ۳۲۹ پایان یافت(۱) مردم پرسشهای عقیدتی، اجتماعی و مشکلات خویش را به وسیله نواب خاص – که بعدا اسامی آنها بیان خواهد شد – با امام زمان(ع) دز میان گذاشته و آن حضرت مسائل و پرسشهای مردم را پاسخ میگفتند. گاهی گروهی از مردم به وسیله نواب خاص امام زمان(ع) به دیدار امام دوازدهم(ع) میرفتند؛ از این رو در این مدت امام هم غایب بود و هم غایب نبود.(۲)

نواب خاص امام زمان(ع) که نقش بنیادی در برقراری ارتباط مردم با امام زمان(ع) داشتهاند عبارتند از:

۱ – ابو عمرو عثمان بن سعید عمری؛

۲ – ابوجعفر محمد بن عثمان بن سعید عمری؛

۳ – ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی؛

۴ – ابوالحسن علی بن محمد سمری.

در این جا لازم است به بخشی از وظایف و فعالیتهای نواب خاص امام زمان(ع) اشاره شود که چگونه مردم با امام زمان(ع) ارتباط برقرار میکردند:

الف) پنهان داشتن نام و مکان امام:

گر چه امکان رؤیت امام زمان(ع) در غیبت صغری برای مردم و نواب خاص وجود داشت، ولی به دلیل مشکلات سیاسی، هر یک از نواب موظف بودند که نام ومکان امام را افشا نکنند؛ زیرا جان امام از سوی حکومت تهدید میشد.

البته این پنهان کاری به دستور خود امام زمان(ع) صورت گرفته بود. ارتباط شیعیان نیز بدون این که مکان امام را بدانند برقرار میشده است.

ب) پاسخ گویی به سؤالات فقهی و مشکلات عقیدتی:

نواب خاص علاوه بر وظیفه فوق، وظیفه پاسخ گویی به سؤالات فقهی و مشکلات عقیدی را نیز بر عهده داشتهاند. نواب خاص به دلیل این که از دانش بسیار بالایی برخوردار بودهاند، به بهترین وجه شبهه زدایی نموده و پرسشهای مردم را جواب میدادند. از سوی دیگر سؤالات فقهی و شرعی شیعیان را به عرض امام رسانده و پاسخها را دریافت میکردند و به مردم ابلاغ مینمودند.

ج) اخذ و توزیع اموال متعلق به امام زمان(ع):

نواب خاص اموال متعلق قه امام را (مانند بیت المال، سهم امام) را از شیعیان گرفته و به هر طریقی ممکن به امام زمان(ع) میرساندند.

در زمان غیبت کبری نیز نحوه ارتباط با امام زمان ممکن است با طرق زیر امکانپذیر باشد:

۱ – ملاقات حضوری:

در خصوص امکان وعدم امکان ملاقات حضوری با امام زمان(ع) اختلاف است. برخی عقیده دارند که ملاقات حضوری امکان داشته و انسان با رعایت تقوا و ایجاد شایستگی، میتواند به حضور امام زمان(ع) برسد. چنان که شخصیت هایی مانند مقدس اردبیلی(۳)، علامه حلی(۴) و علامه بحر العلوم(۵) و… به حضور آن حضرت رسیدهاند. سید مرتضی (۶)، شیخ طوسی و… از طرفتداران این نگرش هستند. شیخ طوسی مینویسسد:

ما قطع نداریم که حضرت از تمم اولیای خود، پنهان باشد، بلکه جایز است که برای بیشتر آنان ظاهر گردد و نمیداند هر انسانی مگر حال خود را….(۷)

برخی دیگر عقیده دارند که ملاقات حضوری با امام زمان(ع) امکان ندارد. محمد بن ابراهیم، معروف به نعمانی(۸)، فیض کاشانی (۹) و الغطا (۱۰) و از طرفداران این نگرش هستند. اینن به برخی از روایات تمسک نمودهاند که هر گونه اترباط حضوری با امام زمان(ع) رامنع کردهاند.(۱۱) امام زمان(ع)در توقیع شریف خطاب به آخرین نایب خاص آن حضرت، یعنی علی بن محمد سمری فرمود: به زودی از شیعیان من خواهدآمد، کسانی که ادعای دیدن مرا بکنند. آگاه باشید، هر کس قبل از خروج سفیانی، و صیحه آسمانی، ادعا کند که مرا دیده است، او دروغگوی افترا زننده است.(۱۲)

واقعیت آن است که با تقوا و معنویت و قابلیت میتوان به حضور آن امام همام رسید، چنان که برخی از بزرگان به حضور او رسیدهاند. به نظر میرسد آن عده از روایاتی که دلالت بر منع ملاقات دارند، ناظر بر این است که جلوی هر گونه سوء استاده از ادعای دیدن امام زمان گرفته شود و هر کس ادعای رویت امام زمان(ع) را نکند. برخی از بزرگان به حضور امام رسیدهاند و مرحوم آخوند خراسانی نیز ملاقات امام زمان(ع) را برای افراد خاصی ممکن دانسته است.

۲ – ارتباط معنوی:

بی تردید میتوان با امام زمان(ع) ارتباط معنوی برقرر کرد. البته این ارتباط با بهرهگیری از تقوا، دعا خواند و توسل به ائمه(ع)، به ویژه به ساحت مقدس امام زمان(ع) امکانپذیر است. شاید بر همین اساس باشد که یکی از وظایف شیعیان در زمان غیبت، دعا کردن براب امام زمان(ع) و توسلات بیان شده است.(۱۳) ارتباط معنوی بدان معنا نیست که انسان امام زمان(ع) را ملاقات حضور کند، بلکه باید با آن امام ارتباط برقرار کند و همیشه به یاد او بوده و او را در تمام اعمال خود ناظر بداند و هرگاه چنین لیاقت و شایستگیای حاصل شد آن حضرت نیز به انسان عنایت نموده و به رفع مشکلات انسان میپردازد؛ از این رو امام زمان(ع) در توقیعی که برای شیخ مفید صادر نمود فرمود: فانا نحیط علما بأنبائکم و لا یعزب عناشی من اخبارکم. (۱۴) ما بر اخبار و احوال شما آگاهیم و هیچ چیز از اوضاع شما بر ما پوشیده نمیماند. باز حضرت در همان توقیع فرمود: ما در رسیدگی و سرپرستی شما کوتاهی نکرده و یاد شما را از خاطر نبردهایم، که اگر جز این بود، دشواریها و مصیبتها بر شما فرود میآمد و دشمنان شما را ریشه کن میکردند.(۱۵)

ارتباط معنوی انسان با امام زمان(ع) سبب میشود که آن حضرت در میان مردم حضور پیدا کند اگر چه مردم او را نشناسند. امام علی(ع) فرمود: سوگند به خدای علی، حجت خدا در میان آنان هست و در کوچه و بازار آنها گام بر میدارد و بر خانههای آنان وارد میشود و در شرق و غرب جهان به سیاحت میپردازد و گفتار مردمان را میشنود و بر اجتماعات آنان وارد شده سلام میدهد. او مردمان را میبیند.(۱۶) در دعای ندبه میخوانیم: جانم فدایت! تو آن غایبی هستی که از میان ما بیرون نیستی، جانم فدایت! تو آن دور شده از وطن هستی که از ما دور نیستی.(۱۷)

۳ – ارتباط از طریق نامه:

یکی از راههای ارتباط با امام زمان(ع) نامه نگاری است. مرحوم شیخ عباس قمی به نقل از تحفه الزایر مجلسی و مفاتیح النجاه سبزواری مینویسد: هر کسی حلاجتی داشته باشد و این را در نامهای بنویسد و در یکی از قبور ائمه(ع) بیندازد و یا مهر کند و خاک پاکی را گل سازد و آن را در میان آن گذارد و در چاهی عمیق و یا نهری اندازد، آن گاه امام زمان(ع) خود شخصامتولی برآوردن حاجت میشود.(۱۸)

پی نوشتها:

۱ – صدوق، کمال الدین، ص ۴۸۰، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۵۲، صافی گلپایگانی، منتخب الاثر، ص ۲۶۸٫

۲ – محمد رضا حکیمی، خورشی مغرب، ص ۵۳٫

۳ – منتهی الامال، ج ۲، ص ۴۷۰ و مهدی موعود، ۹۳۴٫

۴ – تنکابنی، قصص العلماء، ص ۲۵۹٫

۵ – بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۷۴٫

۶ – تنزیه الانبیاء، ص ۱۸۲، به نقل از مجله حوزه، ویژه نامه امام زمان، ص ۹۹٫

۷ – کتاب الغیبه، ص ۹۹٫

۸ – کتاب الغیبه، ص ۱۶۰٫

۹ – وافی، ج ۲، ص ۴۱۴٫

۱۰ – حق المبین، ص ۸۷٫

۱۱ – شیخ طوسی، کتاب الغیبه، ص ۳۹۵٫

۱۲ – شیخ صدوق، کمال الدین، ص ۵۱۶٫

۱۳ – منتهی الامال، ص ۵۵۹ و ۵۶۲٫

۱۴ – احتجاج طبرسی، ج ۲، ص ۵۹۶٫

۱۵ – همان.

۱۶ – جباری، عاشوری و حکیم، تاریخ عصر غیبت، ص ۴۲۶، به نقل از غیبت نعمانی، ص ۷۲٫

۱۷ – مفاتیح الجنان، دعای ندبه.

۱۸ -. منتهی الامال، ج ۲، ص ۴۹۱٫

مطالب مرتبط

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.