از آن جایی که قرآن می فرماید: مسلمانان باید با هم متحد باشند، چرا ما در تعیین اول ماه مبارک رمضان و عید فطر، همه ساله مشکل داشته و در یازده ماه بقیه (قبل و بعد از ماه رمضان) چنین مشکلی نداریم؟

هلال ماه رمضان
0 17

اختلاف در حلول ماه رمضان یا ماه شوال (=عید فطر)، منافاتی با اتحاد مؤمنین ندارد، زیرا از مقصود اختلاف بین ما و برادران اهل سنت است، علت آن فقهی است، زیرا آنان ملاک را رؤیت ماه میدانند، هر چند با چشم مسلح; اول فقه ماه آن را کافی نمیداند و اگر مقصود اختلاف بین خود ما است باید گفت: اختلافی مردود است که سبب تضعیف قوای مسلمانان و ایجاد کدورت و نفرت در میان آنان شود، ولی اختلافهایی که به همدلی و یکپارچگی امّت لطمه نمیزند، مانعی ندارد، زیرا این نوع اختلافها مانند اختلاف دو نفر مؤمن است که هنگام ظهر به نظر یکی وقت نماز داخل شده و نماز میخواند، ولی به نظر دیگری هنوز وقت نماز داخل نشده و نمازش را نمیخواند تا او هم یقین کند که وقت نماز داخل شده است.

از جمله تکالیفی که دارای وقت معیّن است، روزه ماه رمضان است که با ماههای قمری تنظیم میشود. در قرآن کریم هم به این نکته اشاره شده است که خداوند ماهها را برای تنظیم اوقات و امور مردم قرار داده است: یَسْ ئ‹َلُونَکَ عَنِ الاْ ئَهِلَّهِ قُلْ هِیَ مَوَ َقِیتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ;(بقره،۱۸۹) درباره هلالهای ماه از تو سؤال میکنند; بگو: آنها بیان اوقات (و تقویم طبیعی) برای ]نظام زندگی[ مردم و ]تعیین وقت[ حجّ است.

مسائلی مانند روزه، حج، زکات، بلوغ دختر و پسر، همه از مسائلی است که با حساب ماه قمری صورت میگیرد; برای مثال خداوند میفرماید که با حلول ماه رمضان شما باید روزه بگیرید.(بقره،۱۸۵) و در روایات نیز وارد شده است که با دیدن هلال رمضان روزه بگیرید و با دیدن هلال ماه شوال روزه خود را افطار کنید.(وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملی، ج ۱۰، ص ۲۵۴ـ۲۵۵، نشر آلالبیت.) مراجع معظّم تقلید نیز بر اساس آیات و روایات، راه های ثابت شدن اول ماه را چند چیز شمردهاند که در کتب توضیح المسائل مراجع تقلید نوشته شده است.

ولی بهر حال، اغلب راه ها ـ به جز جایی که سی روز از ماه گذشته باشد ـ به این بر میگردد که یا خود انسان ماه را ببیند و یا حاکم شرع اعلام کند و یا دیگران دیده باشند; حال اگر خود انسان ماه را ندید و افرادی هم که دیدهاند، شرایط آن را ندارند که ما سخن آنان را بپذیریم; مثل آن که همگی بچّه هستند و یا آدمهای دروغگو میباشند و یا آن که آنها هم با اطمینان سخن نمیگویند و…; در این موارد، به طور طبیعی اختلاف بروز میکند.

در این گونه مواقع، آنها که یقین کردهاند، که ماه دیده شده، افطار میکنند، ولی آنهایی که یقین ندارند ـ و از راه شرعی هم برای آنان اثبات نشده است ـ نمیتوانند افطار کنند. وانگهی از همه مهمتر آن که به نظر فقهای ما ثبوت هلال و عدم آن، در زمان بسط ید قدرت و حاکمیت ولیّ فقیه، بدست اوست، چنانکه امام صادقمیفرماید: ذلک الی امام المسلمین این امر ـ یعنی ثبوت و هلال و عدم آن ـ به دست امام مسلمین است و به طور طبیعی با عدم پذیرش این معیار از سوی مذاهب دیگر اسلامی، اختلاف به وجود می آید.(حکم حاکم به ثبوت هلال، فصلنامه فقه، سال اول، شماره ۲، ص ۳۹ـ۴۳، نشر دفتر تبلیغات اسلامی.)

اما این که نوشته اید چرا فقط در ماه رمضان این اختلاف نظر پیش می آید، جواب آن است که البته در موارد دیگر هم تصوّر اختلاف میرود، ولی از آن جا که موارد دیگر، زیاد مبتلا بِهِ عموم نیستند، به طوری که همه امّت و همه جغرافیا را مانند روزه در بر بگیرد، لذا اگر اختلافی هم میشود، مانند یک مسئله روز مطرح نشده به گوش همگان نمیرسد; مثلاً اگر فرزند شما با دیدن ماه (=هلال) محرّم بالغ میشود و باید نماز خود را بخواند، ممکن است اگر جویا شوید که آیا واقعاً اول محرم هست یا نیست، اختلاف شود، به طوری که برای برخی ثابت میشود که اول محرم است، و برای برخی دیگر ثابت نمیشود.

مطالب مرتبط

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.