آیا فراموش کردن قرآن بعد از حفظ آن، اشکال دارد؟

0 51

حفظ قرآن به دو معنا می تواند اشاره داشته باشد، یک معنای آن محافظت در عمل است. که دستورات قرآن را عمل نماییم. و معنای دیگر، به حافظه سپردن آیات سوره که امروزه این معنا شایع تر است. ترک حفظ به معنای اول (عدم عمل مطابق سوره) قطعا امر مذمومی است  و ترک حفظ به معنای دوم، اگر چه انسان را از فیضی محروم می کند، اما عمل حرامی نیست. چند روایتی که در این باب مطرح شده است، تقدیم می کنیم:

امام صادق (ع) فرمود: «هر که یک سوره از قرآن را فراموش کند، براى او در صورتى زیبا و درجه‏اى بلند در بهشت نمودار شود و چون آن را بیند گوید: تو چیستى وه چه زیبائى کاش تو از آنِ من بودى؟ در پاسخش مى ‏گوید: آیا تو مرا نمى‏ شناسى؟ من فلان سوره‏ ام و اگر مرا فراموش نکرده بودى، تو را به این درجه بالا مى‏ آوردم.»[۱] (این روایت می تواند به هر دو معنای حفظ دلالت داشته باشد)

از ابن یعفور، گوید: شنیدم امام صادق (ع) مى ‏فرمود: «مردى که سوره‏ اى را مى ‏داند و سپس فراموش مى‏ کند یا ترک آن مى ‏کند و به بهشت مى ‏رود، آن سوره از سوى بالا سر مى ‏کشد در زیباترین صورتى و به او مى ‏گوید: مرا مى ‏شناسى؟ جواب مى ‏دهد:نه، او مى ‏گوید: من فلان سوره ‏ام، مرا به کار نبستى و از دست گذاردى، هلا به خدا اگر مرا به کار بسته بودى هر آینه ‏تو را به این درجه مى ‏رسانیدم و با دستش اشاره به بالاى سرش مى ‏کند.»[۲] (این روایت حفظ به معنای به کار بستن و عمل کردن آمده است)

از یعقوب احمر، گوید: به امام صادق (ع) گفتم: «قربانت، راستى که من قرآن را یاد گرفتم و از دستم رفت، به درگاه خدا عز و جل دعا کن که آن را به من یاد دهد، گویا مانند اینکه آن حضرت از این گزارش در هراس شد و فرمود: خدا آن را به تو و ماها همه یاد بدهد- سپس فرمود: سوره ‏اى است که همراه مردى بوده، آن را خوانده و سپس واگذارده است و روز قیامت در نیکوترین صورتى بیاید و بر او سلام دهد، او مى ‏گوید: تو کسیتى؟ جواب مى‏ دهد: من سوره چنان و چنانم و اگر تو به من چسبیده بودى و مرا نگاه داشته بودى، تو را به این درجه مى ‏رسانیدم، بر شما باد به ملازمت قرآن سپس فرمود: برخى مردمند که قرآن را مى‏ خوانند تا گفته شود: فلانى قرآن خوان است و برخى باشند که قرآن مى ‏خوانند براى به دست آوردن دنیا، در اینها خیرى ‏نیست و برخى باشند که قرآن مى ‏خوانند تا در نماز شب و روز خود از آن سود برند.»[۳] (صدر این روایت به معنای به خاطر سپردن است، اما در ذیل آن معنا بیشتر مرتبط به عمل کردن می شود، گویا امام می خواهد مساله اساسی تر را بیان کند که همان عمل کردن به قرآن است.)

از ابى کهمس هیثم بن عبید، گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم در باره مردى که قرآن را یاد گرفته و فراموش کرده- تا سه بار براى او باز گفتم- آیا بر او گناهى هست؟ فرمود: نه.[۴]
بنابراین حفظ اصلی، رعایت در مقام عمل است و منظور از فراموش کردن سوره حفظ شده، تنها فراموش کردن واژه هاى آن از صفحه ذهن نیست بلکه از خاطر بردن مفاهیم، توصیه ها و رهنمودهاى سوره است که مى بایست آویزه گوش و چراغ زندگى و رفتارهاى خود قرار مى داد که چنین نکرد و  روشن است، ارتباط با قرآن باید با انگیزه اى الهى و به منظور بالا بردن سطح معنویت و گسترش ارتباط و نزدیکى انسان به خداوند باشد. و قرائت قرآن باید با تدبّر و درک مفاهیم بلند وحى باشد.

اما اهمیت حفظ به معنای به خاطر سپردن نیز کم نیست. چون قرآن داروخانه ای است که دوای تمام امراض را دارد. کسی که قرآن را به حافظه سپرده، بر فهم آن مسلط تر است و با این تسلط در هر حادثه به سرعت می تواند، دوای درد خود را بیابد. و ائمه ما را تشویق نموده اند تا حتی اگر حافظه قوی نیز نداریم، در مسیر حفظ قرآن تلاش کنیم:
فضیل بن یسار گوید: از حضرت صادق علیه السّلام شنیدم که میفرمود: «کسى که در باره قرآن رنج کشد و بسختى و کم حافظه ‏گیش آن را حفظ کند دو اجر دارد.»[۵]

[۱]. الکافی، ج‏۲، ص: ۶۰۸.
[۲]. الکافی، ج‏۲، ص: ۶۰۸.
[۳]. الکافی، ج‏۲، ص: ۶۰۸.
[۴]. الکافی، ج‏۲، ص: ۶۰۸.
[۵]. الکافی، ج‏۲، ص: ۶۰۶.

منبع : شهر سوال

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.