آلات موسیقی کدامند؟ استفاده و نگهداری آنها چه حکمی دارد؟ یاد دادن و فراگیری آنها چگونه است؟

0 9

در روایات نام دف، تار، تنبور و مزمار (نی) به عنوان سازهای حرام آمده است که با توجه به رشد موسیقی و ساخته شدن انواع و اقسام سازها می توان تار و تنبور را به انواع و اقسام سازهای کششی زخمه ای از تار و سه تار و گیتار گرفته تا ویلنسل و … تعمیم داد و سازهای آرشه ای مثل کمانچه، ویلن و غیره را نیز در آن داخل کرد و حتی سنتور و قانون و مشابهات آن ها (پیانو، ارگ و …) را نیز به آن ها ملحق دانست.

مزامیز نیز شامل انواع نی و شیپور و کلاً سازهای بادی می شود و دف شامل همه سازهای کوبه ای.

بنا بر گسترش عنوان روایات، همه سازها بدون استثنا حرام می باشند. اما مسئله این جا است که غالب این ها از آلات مشترکه هستند؛ یعنی ابزاری که هم استفاده حرام دارند و هم استفاده حلال، بنابراین اگر از هر یک از این سازها یا سازهای دیگری که نام نیاورده ایم، استفاده حرام بشود، مثلاً در مجالس لهو و لعب نواخته شود، یا قطعه ای حرام با آن ها نواخته شود و … حرام است. در غیر این صورت مباح است و اشکالی ندارد، درست مثل کارد آشپزخانه، اگر با آن آدمی را بکشی، استفاده از آن حرام است اما اگر به کار آشپزی بپردازی، استفاده از آن مباح می باشد.

در روایات اسلامی نامی از ابزار های متداول آن روز برده شده است از جمله: انّما حرّم الله الصناعه التی هی حرام کلّها التی یجیء منها الفساد محضاً، نظیر البرابط و المزامیر و الشطرنج و کل ملهوّبه و الصلبان و الاصنام.

در این روایت به بربط (شبیه تار) و مزمار (از آلت های موسیقی آن زمان) نام برده می فرماید: نگهداری و استفاده از آن ها و ساختن آن ها حرام است.(۱) چون استفاده حرام (فساد محض) از آن ها می شود.

در روایات دیگر فرمود: ثمن الکلب و المغنیه سحت؛(۲) خرید و فروش سگ و دستمزد زن آوازه خوان حرام است.

شخصی کنیزهای آوازه خوان خود را فروخت و سیصد هزار درهم پول آن ها را نزد امام کاظم(ع) آورد. حضرت فرمود: من احتیاجی به این پول ندارم، این پول حرام است و تعلیم آواز غنا کفر است و شنیدن آواز غنا موجب نفاق است و پول آن ها هم حرام است.(۳)

در عین حال برخی سازها هستند که فقط استفاده حرام دارند و استفاده مشروع از آن نمی شود؛ چنین سازهایی به طور کلّی حرام است و حتی خرید و فروش و ساختن آن ها هم اشکال دارد.

در زمینه یاد دادن موسیقی و یادگیری و خرید و فروش آلات موسیقی، از مجموعه کلمات مراجع عظام استفاده می شود: مراجعی که موسیقی غر مطرب را مجاز می شمارند، یادگیری و یاد دادن و خرید آلات موسیقی برای استفاده غیر مطرب را بدون اشکال می دانند اما گر به قصد استفاده حرام تهیه یا آموخته شود، حرام می دانند.(۴)

پی نوشت ها:

۱٫ وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۵۷، ح ۱ و ۲۲۵٫

۲٫ همان، ص ۸۷، ح ۴٫

۳٫ همان، ص ۸۷، ح ۵٫

۴٫ آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج ۱، س ۹۹۲؛ آیت الله تبریزی، استفتائات جدید، س ۱۰۷۸ و ۱۰۷۹؛ امام خمینی، استفتائات، ج ۲، س ۲۹؛ آیت الله خامنه ای، سؤال از دفتر ایشان؛ آیت الله مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج ۱، س ۵۲۵٫

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.