چرا بین مراجع و ورحانیون در مورد دریافت خمس شیوههای مختلفی وجود دارد؟ برخی بیشتر می بخشند و در نتیجه مردم به آنها اقبال بیشتری دارند. و بعضی دیگر بسیار سختگیر هستند. لطفاً بفرمایید این تفاوت روش بر چه مبنایی است؟

0 21

خمس بر دو قسم تقسیم میشود: یک قسم از آن مربوط به سادات است و دیگری سهم امام(ع). در عصر حضور امام معصوم(ع) همه فقیهان و علماء دینی معتقدند که باید خمس از صاحبان مال گرفته شود و در صورت امکان به محضر مبارک امام معصوم(ع) و در غیر این صورت به وکلای امام(ع) تقدیم گردد، امّا در عصر غیبت، نظریات مختلفی از سوی فقها ابراز شده است. برخی بر این باورند که در این عصر خمس بر شیعه واجب نیست و خود میتوانند در ان تصرف کرده و زندگی خود را تأمین کنند.

برای تأیید نظریه خویش به بعضی روایات تمسک میکنند بدین مضمون قد ابحنا لشیعتنا.(۱)

البته اکثریت فقهای شیعه معتقدند خمس بر انسان واجب است، خواه در زمان حضور امام معصوم(ع) باشد، یا زمان غیبت آن حضرت دلیل آنها عقل و احادیث معتبره است.

گفتنی است هر چند اکثریت اندیشمندان اسلامی معتقدند که خمس مطلقاً واجب است، امّا در دخل و تصرف آن در عصر غیبت اختلاف دارند.

عدهای گویند: باید خمس جمع آوری شود، امّا احدی حق خرج کردن آن را ندارند، بلکه باید بین اشخاص دست به دست به گردد تا بعد از ظهور حضرت(ع) تقدیم محضر مبارک گردد.

برخی میگویند بعد از جمع آوری باید دفن شود تا در زمان ظهور به دست حضرت برسد. البته باید تبدیل به چیزهایی شود که فاسد شدنی نباشد، مثل طلا و مس دفن شود.

دسته سوم معتقدند سهم سادات بین فقرا و مساکین و راه ماندگان از سادات تقسیم شود، امّا سهم امام(ع) به کیفیت بالا دفن گردد.

در نهایت نظریه چهارمی نیز وجود دارد که نظریه اکثر علما، مخصوصاً متأخرین است، آنان میفرمایند: گرفتن خمس از مردم لازم و خرج کردن و تصرف آن هم در راههای تعیین شده طبق سیره علمای پیشین هیچ مانعی ندارد. اینها معتقدند سهم امام(ع) حق و ملک شخصی امام(ع) نیست، بلکه حق ولایت و امامت و رهبری است، در زمان حضور، این حق رهبری و پشتوانه مالی نظام اسلامی در اختیار شخص امام معصوم است، امّا در عصر غیبت در اختیار نماینده جامع الشرایط او قرار میگیرد تا در راه ترویج احکام دین و پیشبرد اهداف اسلامی صرف نماید.

نتیجه این که از نظر برخی فقها دایره صرف خمس در ترویج دین محدود است و آن را در محدوده خاص خود خرج میکنند، اما عدهای دیگر معتقدند دایره مصرف خمس وسیعتر است و در نتیجه بسط ید بیشتری دارد. بنابراین، هدف هر دو انشاءالله خداوند متعال است و اشاعه دین او و نعوذ بالله هدف دیگری ندارند.

پی نوشتها:

۱- ر. ک: جواهر الکلام، ج ۱۶، ص ۱۵۵ – ۱۷۰٫

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.