رسالهء عملیه از زمان کدام مرجع تقلید بین مردم مرسوم گردید؟

0 25

بعضی گمان می کنند که در گذشته رسالهء عملیه و یا استفتاءاتی نبوده و مثلاً در پنجاه سال اخیر باب شده , همان گونه که نسبت به مرجعیت ّ چنین تصوری شده است . این گمان با واقعیت فرسنگ ها فاصله دارد. ماتاریخچهء کوتایه از رساله های مراجع تقلید و فقهای ارجمند را تقدیم می کنیم :

از فقهای قبل از شیخ صدوق , رساله ای در دست نیست مگر این که نام رساله ها و کتاب های آنان در کتاب تراجم و رجال آمده است .

۱ فتاوای علی بن بابویه قمی (متوفای ۳۲۹هجری قمری ) و حسن بن ابی عقیل (متوفای ۳۴۰ در کتاب مختلف الشیعهء علامه نقل شده که اخیراً به چاپ رسیده است ;

۲ شیخ صدوق صاحب دو رسالهء عملیه المقنع و الهدایه می باشد که سیر بحث های رساله های امروز به روال آن دو کتاب است ;

۳ ابن جنید اسکافی بغدادی کتاب فقهی اش تهذیب الشیعه لاءحکام الشریعه است ;

۴ کتاب فقهی شیخ مفید مقنعه است . استفتاءات او در رسال مختلف تدوین شده , نظیر صاغانیه , دینوریه,جوابات ابی جعفر قمی , مسائل حرّانیه , مسائل جرجانیه , مسائل مازندرانیه , مسائل المنثوره و مسائل النیشابوریه ;

۵ سید مرتضی صاحب جمل العلم و العمل , ناصریات و انتصار می باشد و استفتاءات ایشان عبارتند از:محمدیّات , بادرائیات , موصلیات و… ;

۶ استفتاءات شیخ طوسی عبارت است از مسائل الحائریه , مسائل الجنبلائیه , مسائل الدمشقیه و مسائل الحلبیه ;

۷ ابوصلاح حلبی , نویسندهء کتاب کافی ;

۸ سلاّر نویسندهء کتاب مراسم العلویه;

۹ ابویعلی جانشین شیخ مفید بوده و رساله های استفتایی گوناگون از شهرهای مختلف از او شده است ;

۱۰ ابن برّاج , مؤلف جواهر الفقه و مهذّب ;

۱۱ راوندی مؤلف فقه القرآن ;

۱۲ ابن زهره مؤلف غنیه النزوع ;

۱۳ ابن ادریس مؤلف سرائه ;

۱۴ محقق , مؤلف شرایع و کتاب های دیگر;

این ها همه از علمای قدیم بوده اند که در رساله های فقهی خود را به صور خاصی ارائه کرده اند. البته همهء آن ه ابه زبان عربی بوده است .

بنابراین با توجه به این که از همان ابتدای غیبت کبری , رسالهء عملیه و استفتاءات وجود داشته و از مراجع تقلیدو مجتهدان اصول گرا بوده , هرگز نمی تون گفت : رساله در جریان های اخیر بوجود آمده یا استفتاءات نشانهء ضعف رساله ها بوده است .(۱)

ظاهراً اولین رسالهء فارسی کتاب جامع عباسی از شیخ بهایی بوده و بعد از آن رسالهء فارسی معروفی نبوده تا این که در زمان آیت اللّه بروجردی (ره ) (سال ۱۳۸۱ شاگردان از ایشان درخواست می کنند رسالهء فارسی که قابل استفاده برای همگان باشد, نوشته شود. ایشان موافقت می کند و از آن زمان مراجع تقلید رساله های توضیح المسائل خود را بر آن روش تنظیم کرده و در معرض مقلّدان قرار داده اند.

(پـاورقی ۱٫سید هدایت اللّه طالقانی , مرجعیت , ص ۳۴۸با تلخیص و اضافات .

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.