منظور از تجرّد چیست؟

0 1,341

در کتابی خوانده ام مرحوم آیت الله قاضی از خدا خواسته بود قبل از اینکه از دنیا بروند تجرّد را برایش ملکه کند، منظور از تجرّد چیست؟

پاسخ:

مجرّد در اصطلاح عامه مردم به کسی می گویند که تنها بوده و زن و فرزندی نداشته باشد.
امّا تجرّدی که در کلمات عرفا خصوصاً مرحوم قاضی آمده کاملا با آنچه اصطلاح عامه مردم می باشد، متفاوت است. تجرد در معنای عارفان یعنی فرد خود را آنقدر از علایق دنیایی مبرّا و خالی کند، تا از این طریق آمادگی شهود حقایق معنوی و کشف اسرار الهی را پیدا نماید. تنها در این صورت است که خداوند باطن و قلب او را پاک ساخته و آن را ظرف انوار معنوی خود قرار می دهد. چنان که در این باره گفته شده است:

«تجرید و تجرّد یعنی مجرد شدن، مجرّد به اصطلاح عرفا به کسی گفته می شود که ظاهر و باطن او وابستگی و علاقه ای به دنیا نداشته باشد. ظاهر او وابستگی نداشته باشد، یعنی دستش از ملک دنیا خالی بوده و یک زندگی عادی و ساده داشته باشد. و باطن او وابستگی نداشته باشد، یعنی اگر چیزی از امورات دنیائی را از دست داد، در فراق آن اندوهگین نگرد

.به معنای دیگر این که، قلب او از اغراض و مقصدهای دنیائی که او را از اهداف الهی و عبادات خداوند و از توجه باری تعالی باز دارد و پای بندی برای او درست نموده و به غیر خدا مشغول کنند، خالی باشد. و هم چنین، اگر مال و اموال دنیائی از دست او برود، نه برای او اندوهناک بشود و نه عوض آن را از خدا بخواهد. این انسان در کمال تجرد از غیر بسر می برد.»(۱)

خواجه عبد الله انصاری نیز گفته است: تجرّد عبارت است از خالی شدن قلب و باطن سالک و مسافر به سوی خدا، از غیر خدائی(۲)
پس، اولین و مهمترین مرحله از سیر و سلوک به سوی خدا، ، تجرّد و قطع علاقه ، از امورات دنیائی و ارتباط خالصانه با خداوند است تا بدین وسیله چیزی از امورات دنیائی او را از یاد خدا و عبادات او باز ندارد و به غیر خدا مشغول نکند.

پاورقی:

۱. دکتر سجّادی، فرهنگ معارف اسلامی در اصطلاحات فلسفی، عرفانی و …، تهران، انتشارات مؤلفان ایران، ج۱، ص ۴۸۴.
۲. خواجه عبد الله انصاری، شرح منازل السائرین انجمن حکمت، تهران، ص۲۲۳.
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.