حدیث « کارهای بزرگ را به آدم های کوچک ندهید» را توضیح دهید؟

0 693

اصل حدیث و سند حدیثی از امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ که فرمودند: « کارهای بزرگ را به آدم های کوچک ندهید» همراه با صنعت و بلاغت آن را توضیح دهید؟

پاسخ:

برای روشن شدن جواب سئوال، بیان چند نکته ضروری است

۱. حدیث فوق در جوامع روایی معتبر ما یافت نشد. ولی مضمون این روایت به طور فراوان در منابع روایی از جمله در نهج البلاغه وجود دارد.
امام علی ـ علیه السلام ـ در بخشی از نامه ۵۳ نهج البلاغه می فرماید: «(ای مالک) در امور کارمندانت بیندیش، و پس از آزمایش به کارشان بگمار و با میل شخصی و بدون مشورت با دیگران آنان را به کارهای مختلف وادار نکن، زیرا نوعی ستمگری و خیانت است. کارگزاران دولتی را از میان مردمی با تجربه و با حیا و از خاندان های پاکیزه و با تقوی که در مسلمانی سابقه درخشانی دارند انتخاب کن».

۲. وقتی شأن صدور روایت روشن شد و نسبت روایت به امام معصوم ـ علیه السلام ـ ثابت شد و روایت از نظر سند و دلالت مورد و مشکل نداشت، آن زمان روایت هم چون قرآن شریف بُرد جهانی پیدا می کند و برای همه زمان ها و مکان ها و برای تمام نسل ها پیام دارد. و از این جهت بین عصر حدیث و عصر ماهواره و رایانه فرقی نیست. یعنی روایت همیشه نو و جاودانه است و برای همه جهانیان پیام دارد.

۳. با این بیان، بلاغت این روایت چگونه قابل تحلیل و تبیین است؟ بلاغت یعنی سخن گفتن بر وفق مقتضای حال. یعنی گوینده ی بلیغ باید شنوندگان، میزان درک و فهم آنها، باورهای آنها، زمان و مکان و موارد دیگر را در نظر بگیرد و بر اساس مقتضای حال سخن بگوید…(۱). یکی از ابعاد اساسی بلاغت، توجه به کمیت و کیفیت کلام است. یعنی با کمترین کوشش به اهداف خود دست یافتن.

۴. با این تحلیل، روشن می شود که بلاغت کلام امام علی ـ علیه السلام ـ در چیست؟ معصومین ـ علیهم السلام ـ در عصر خود با تیپ های گوناگون مواجه می شدند و بر اساس درک و فهم آنها سخن می گفتند. گاهی جلسات عمومی برگزار می کردند. گاهی جلسات خصوصی برپا می کردند. گاهی در مسند حکومت و داوری سخن می گفتند. گاهی خطبه های علمی می خواندند. گاهی برای سران حکومتی، نامه می فرستادند… مقتضای حال این بخش از سخن امام ـ علیه السلام ـ که فرمود: «کارهای بزرگ را به آدم های کوچک ندهید»، این است که بُرد جهانی و جاودانی دارد. برای همه زمان ها پیام دارد. همه پسند و بین المللی است. منطق محور و برهان محور است. از نظر کمیت و کیفیت، بسیار دقیق و عمیق است و از چینش زیبایی برخوردار است. هر چند سخن کوتاه است ولی بار معنایی آن بسیار بلند است. از دلالت التزامی و معنای پنهانی این سخن به دست می آید که همان طوری که کارهای بزرگ را نباید به آدم های کوچک سپرد. کارهای کوچک را نیز نباید به آدم های بزرگ واگذار کرد، چون مدیریت درست اقتضا می کند که کارها باید به صورت شایسته سالاری تقسیم شود و کار به کاردان واگذار شود.
اگر کارهای بزرگ به افراد کم ظرفیت واگذار گردد و یا کارهای کوچک به افراد بزرگ واگذار شود، به قاعده شایسته سالاری جامه عمل پوشانده نشده است.
نکته ای که در پایان قابل بیان است، این است که مراد از آدم های کوچک در روایات، سن شناسنامه ای مورد نظر نیست بلکه سن هوشی، ظرفیت، زمینه ها و توانمندی افراد مد نظر است.

پاورقی:

۱. فلسفی، سخن و سخنوری، تهران، نشر الحدیث، چاپ دوم، ۱۳۶۸، ص۱۵۵ـ۱۶۰.
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

محتوای نهج‌البلاغه

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.