فرق بین حدیث و روایت در چیست؟

0 337

دانشمندان علوم حدیث به گردآوری معانی برخی از اصطلاحات عمومی این علم و معانی لغوی و اصطلاحی آنها می پردازند تا در مقام استعمال و کاربرد این واژه ها و اصطلاحات اشتباه صورت نگیرد.

از میان اصطلاحات که زیاد کاربرد دارد واژه های ذیل است که با ذکر تفاوت آنها بیان می شود:

الف) حدیث: بر کلام معصوم اطلاق می شود. هر چند در لغت به معنای مطلق کلام است. بنابراین اصطلاح، «حدیث» به کلامی مه از معصوم صادر شود گفته می شودو بر آن اطلاق می شود اعم از این که صحت صدور آن از معصوم ـ علیه السلام ـ یعنی درجه اطمینان به صادر شدن آن از معصوم به سر حدی برسد که راویان آن کلام معصوم ـ علیه السلام ـ ، شیعه ممدوح باشد که عدالت او ثابت و احراز نشده که اصطلاحاً به چنین حدیثی «حسن» گفته می شود و یا راوی و یا راویان ثقه و مورد اطمینان باشند اعم از این که شیعه دوازده امامی باشند یا نه که اصطلاحاً به چنین حدیثی موثقه گفته می شود.

ب) سنت: بنا بر آن چه از گفتار فقهاء امامیه در کتاب های استدلالی شان استفاده می شود کلمه «حدیث» استعمال دیگری نیز دارد چون این کلمه غالباً بر «سنت» اطلاق می شود و مراد از سنت، خصوص کلام صادق از معصوم نمی باشد بلکه سنت عبارت است از امری که گاهی سخن و کلام معصوم ـ علیه السلام ـ را حکایت می کند و گاهی فعل یا تقریر معصوم ـ علیه السلام ـ را بیان می کند و از همین جا است که علما امامیه سنت را منحصر در قول و فعل و تقریر معصوم می داند.

اما اهل سنت قول صحابه را نیز بخشی از سنت می داند. از این جا به دو نکته پی می بریم یکی آن که «حدیث دو اطلاق دارد:

۱. حدیث گفته می شود و مراد از آن کلام صادر از معصوم است به یکی از انحاء صدور که بیان شد.

۲. حدیث اطلاق می شود و مراد از آن همان «سنت» است که شامل قول و فعل و تقریر معصوم می شود.

نکته دوم آن که در استعمال و اطلاق حدیث بین شیعه ها و سنی ها اختلاف وجود دارد زیرا ما قول غیر معصوم را حدیث به شمار نمی آوریم ولی آنها قول صحابه را نیز حدیث می گویند همان طوری که «اثر» نیز می گویند.

ج) روایت: این کلمه در لغت به معنای نقل و در اصطلاح محدثان به معنای نقل حدیث است و اصطلاحات دیگری نیز دارد که اشاره می شود:

گاهی روایت گفته می شود و مراد از آن حدیثی است که با سلسله سند نقل می شود و گاهی به معنای مطلق حدیث خواه مسند باشد یا غیر مسند به کار می رود و گاهی اطلاق می شود بر آن چه که در مقابل حدیث صحیح و حسن و موثق است یعنی بر حدیث ضعیف اطلاق می شود و اشاره به این است که این کلام صدورش از معصوم نه صحیح است و نه حسن و نه موثق بلکه ضعیف است.

از موارد کاربرد کلمه حدیث و روایت به تفاوت آن می توان پی برد ولی در استعمالات غیر تخصصی یعنی استعمال های عرفی حدیث و روایت فرقی ندارد.(۱)
بنابراین در سخنرانی های عمومی علما هیچ تفاوتی ندارد که بگویند روایت داریم یا حدیث داریم و هر دو یعنی از معصوم این سخن به ما رسیده است.

پاورقی:

۱. ر.ک: فضلی، عبدالهادی، اصول حدیث، ترجمه محمد مهدی حقی، تهران، امیرکبیر، چاپ اول، ۱۳۸۴ش، ص۳۹ به بعد.
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.