چرا در انسان تمایلات حیوانی وجود دارد؟

0 68

موجودی که فاقد بُعد حیوانی و غرایز نفسانی باشد، تمثّل و تجسّمی جز فرشته نخواهد داشت. به بیان دیگر: موجودی که تمایلات حیوانی ندارد، نمیتواند موجودی انتخابگر باشد و مقام خلیفه الهی را به خود اختصاص دهد، بلکه فرشتهای خواهد شد که چون ابزار لازم و شرایط کافی برای خلیفه اللَّه شدن را نداشتند، با وجود آنان، خداوند ندای انی جاعل فی الارض خلیفه(۱) را سرمیدهد.

توضیح: تفاوت انسان کامل با فرشتگان در این است که ملائکه به قدر ظرفیت خود از موهبت هستی برخوردار شده و کمالات ممکن را بالفعل از خداوند دریافت نمودهاند و بر حسب آیه و ما منّا الا له مقام معلوم(۲) تغییر و تکامل و تنزل در آنان نیست، چون علت تغییر که تضاد یا تزاحم عوامل کُنش زای درونی است، در آنان وجود ندارد، برخلاف انسان که از یک سو عقل و روح ملکوتی در او هست و او را از درون به سمت گرایشهای عالی انسانی سوق میدهد و از سویی دیگر نفس و غریزه یا بُعد حیوانی در او وجود دارد که او را به سوی تمایلات پست حیوانی و فعالیتهای غریزی میکشاند.

در کش و قوس این کُنشهای دوگانه درونی است که انسان با قدرت انتخابگری تمایز خویش را از حیوانات و فرشتگان بروز میدهد و راه رشد و کمال(۳) را بر میگزیند و از ظلمات حیوانیت و انسانیت به نور وارد میشود: اللَّه ولیّ الذین آمنوا یخرجهم من الظلمات الی النور(۴) و یا راه ضلالت را انتخاب نمایند.

پس وجود انگیزه های متضاد با هدف نهایی انسان ضرورت دارد تا زمینه انتخاب فراهم گردد. اگر تنها یک گونه انگیزه و تمایل در انسان وجود داشت، دیگر انتخاب معنا نداشت. پس اگر غرایز مستقیماً در رسیدن به کمال نقش ندارند، اما از آن رو که زمینه انتخاب را فراهم میآورند، غیر مستقیم در دستیابی به کمال نقش دارند.

نکته دیگر: خداوند غرایز و تمایلات حیوانی را در انسان قرار داده تا از این طریق نوع انسانی حفظ شود، مثلاً غریزه تغذیه برای حفظ وجود فرد، غریزه جنسی برای بقای نسل، غریزه غضب برای مصون ماندن از خطر و مقابله با دشمن است غریزه مشترک بین انسان و حیوان، حاکی از نوعی اشتراک و همسانی در ساختمان بدن آن دو است.(۵)

پینوشتها:

۱ – بقره (۲) آیه ۳۰٫

۲ – صافات (۳۷) آیه ۱۶۴٫

۳ – بقره (۲) آیه ۲۵۶٫

۴ – بقره (۲) آیه ۲۵۶٫

۵ – محمد تقی مصباح یزدی به سوی خودسازی، ص ۴۰٫

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.