بخشنامه خلیفه دوم مبنی بر ممنوعیت کتابت حدیث چه آثار ناگواری برجای گذاشت؟

0 5

آثار سوء این بخشنامه بیش از آن است که بتوان در این صفحات به آن اشاره نمود، زیرا در سایه این بخشنامه، احادیث پیامبر گرامی (ص) تا صد سال متروک ماند و مورد عنایت قرار نگرفت، و نوشتن و ضبط آن ممنوع گردید و سرانجام از تحریف و خلل مصون نماند.
بدتر از همه، به یک مشت مزدور و دروغ پرداز، اجازه داده شد که از این فرصت استفاده نموده، مطالب دروغ و بی اساس را به نفع حکومتها و سران وقت و فامیل آنها جعل و وضع کنند، زیرا وقتی که مدرک نقل فضایل به حافظه و شنیدن و نقل کردن منحصر گردید، هر فردی هر چه بخواهد میتواند نقل نماید زیرا نه کتابی در کار بود و نه حساب و حسابگری ! در چنین جامعه‎ای، ابوهریره ها و سمره ها پرورش پیدا میکنند که چهره آثار نبوی و احادیث اسلامی را با، جعلیات و اکاذیب آلوده میسازند، و با گرفتن مبالغی گزاف احادیثی بر ضد علی و به نفع دستگاه حکومتها میسازند.
این بخشنامه آنچنان اثر سوء گذارد که عبدالله بن عمر که بدستور پیامبر (ص)، احادیث وی را ضبط کرده بود، بر اثر این بخشنامه، آنچنان کتاب خود را پنهان ساخت که هرگز در کتابهای حدیث، نامی از کتاب او دیده نمی‎شود، بلکه در تمام صحاح و مسایند نامی از کتابی که بوسیله صحابه پیامبر تالیف یافته باشد، وجود ندارد. فقط شافعی در مسند خود از کتاب « سعد بن عباده » نام می برد.
براستی این بخشنامه به هر نیت و فکری تنظیم گردید، بزرگترین لطمه را بر ثروت علمی اسلام وارد ساخت، و احادیث نبوی که بزرگترین منبع الهام بخش هزاران حکم آسمانی، و مبین قرآن و احکام است، سالیان درازی مورد توجه قرار نگرفت، سرانجام عمر بن عبدالعزیز که از نظر روحیه و روش با خلفای دیگر اموی تفاوت زیادی داشت، احساس کرد که بر اثر جلوگیری از نوشتن احادیث پیامبر، بزرگترین سند دینی و ثروت علمی در آستانه نابودی است و یک مشت شیاد و دروغ پرداز و مزدور حکومت های وقت، در مسند محدثی قرار گرفته اند، و با نوامیس دینی بازی می کنند.
وی از شام به « ابی بکر بن حزم » که از علمای بزرگ مدینه بود، طی نامه ای چنین نوشت:
«انظر ما کان من حدیث رسول الله فاکتبه فانی خفت دروس العلم و ذهاب العلماء» (صحیح بخاری،کتاب علم ۱/۲۷)
[احادیث پیامبر گرامی (ص) را مورد توجه قرار دهید، و آنچه را که صحیح می دانید بنویسید، من از نابودی علم و دانشمندان خائف هستم.]
و بنا به نقل «ابونعیم» اصفهانی به همه مناطق اسلامی بخشنامه کرد و به عموم دانشمندان نوشت: «انظروا حدیث رسول الله فاکتبوه»: [درباره احادیث پیامبر(ص) دقت کنید و آنها را ضبط نمایید.]
ولی این بخشنامه نتوانست خسارت بزرگی را که در طی یک قرن، بر اثر سوء تدبیر خلیفه دوم، متوجه اسلام و علم شده بود، جبران کند، زیرا عمر بن عبدالعزیز به زودی در گذشت و دوران زمامداری او بیش از سه سال طول نکشید و بعد از وی هشام بن عبدالملک اموی زمام امور را به دست گرفت.
چیزی که در طول حکومت اموی مطرح نبود، دلسوزی وی به حال اسلام و مسلمانان بود، تا اینکه طومار زندگی وی در سال ۱۲۵ درهم پیچیده گردید و پس از درگذشت وی « محمد بن مسلم شهاب زهری » پیشوای بزرگ محدثان شام و حجاز، دست به تدوین حدیث زد، و از آن به بعد، تنظیم احادیث پیامبر (ص) بصورت مستند و یا صحیح مرسوم گردید.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.