راویان حدیث غدیر چه کسانی هستند ؟ صحابه یا خلفای ثلاثه ؟

0 6

یکی از حوادث مهم تاریخی صدر اسلام , واقعه غدیر خم می باشد که شرح آن در بیشترکتب تاریخ و حـدیـث آمده است . محقق گرانقدر شیعه , مرحوم علامه امینی در کتاب خود((الغدیر)) در شرح اسناد حدیث غدیر, نام یکصد و ده نفرصحابی و هشتاد و چهار نفراز تابعین و سیصد و شصت تن از عـلـمـای و بـزرگانی که این حدیث را در کتابهای خودآورده اند, ذکر کرده و همه آنان را با ذکر ماخذ از راویان حدیث غدیر بر شمرده است .(۱) جالب اینجاست که در میان این اصحاب , نام خلفای ثـلاثـه هـم به چشم می خورد.در اینجا به برخی از صحابه که از ناقلین حدیث غدیر هستند, اشاره مـی کـنـیم :۱ ـ ابوبکر بن ابی قحافه , خلیفه اول ( متوفای ۱۳ هجری ), ابن عقده در کتاب الولایه , ابوبکر جعابی در کتاب النخب و منصور رازی در کتاب ((حدیث الغدیر)) وشمس الدین جزری در کـتـاب اسـنی المطالب , خلیفه اول را از اصحابی که حدیث غدیررا روایت کرده اند, شمرده است . (۲)۲ ـ عـمـر بـن الخطاب , خلیفه دوم (مقتول به سال ۲۳ هجری ), حافظ ابن المغازلی درکتاب مـناقب از ابی هریره نقل کرده که عمر بن خطاب گفت : رسول گرامی اسلام فرمود:((من کنت مـولاه فعلی مولاه )) این روایت را سمعانی نیز در فضائل الصحابه و محب الدین طبری در الریاض الـنـضـره و ذخـائر العقبی و خواجه محمد پارسا در فصل الخطاب و خوارزمی در مقتل خود و ابن کـثـیر شامی در البدایه و النهایه (ج ۷, ص ۳۴۹) و… از قول خلیفه دوم نقل کرده اند.(۳)از خلیفه دوم , احادیث دیگری نیز مربوط به واقعه غدیر به صورت های مختلف نقل شده است .(۴)۳ ـ عثمان بـن عـفـان , خلیفه سوم (متوفای ۳۵ هجری ), حافظ ابن عقده در الولایه ,منصور رازی در حدیث ((الـغـدیـر)), وی را از راویان حدیث غدیر شمرده اند, ابن مغازلی , خلیفه سوم را جز صد تن راوی سـلسله سند غدیر خود بر شمرده است .(۵)۴ ـ امیر المومنین علی بن ابیطالب (ع ), روایت غدیر از قـول آن حضرت در کتب ذیل نقل شده است : مسند احمد بن حنبل (ج ۱, ص ۱۵۲) مجمع الزوائد هـیـثـمـی (ج ۹, ص ۱۰۷),تاریخ خلفای سیوطی (ص ۱۱۴) تهذیب التهذیب (ج ۷, ص ۳۳۷) نزل الابرار بدخشانی (ص ۲۰ و…).(۶)۵ ـ عبد اللّه بن عباس , نسائی در خصائص (ص ۷),احمد بن حنبل در مـسـنـد (ج ۱, ص ۳۳۱)الـبـدایـه و الـنهایه (ج۷ , ص ۳۳۷) و مجمع الزوائد (ج ۹, ص ۱۰۸) و خـوارزمـی درمـناقب (ص ۷۵) وی را از راویان حدیث غدیر دانسته اند.(۷)۶ ـ عبداللّه بن مسعود, سـیـوطی در الدر المنثور (ج ۲, ص ۲۹۸), قاضی شوکانی درتفسیر خود (ج ۲, ص ۵۷) آلوسی در تفسیر روح المعانی (ج ۲, ص ۳۴۸), خوارزمی درمناقب و جرزی در اسنی المطالب (ص ۴) او را از راویـان حـدیـث غدیر شمرده اند.(۸)۷ ـ عمار بن یاسر, نصر بن مزاحم در کتاب صفین (ص ۱۸۶) فرائد السمطین باب ۴۰ و۵۸, خوارزمی در مناقب و جرزی در اسنی المطالب او را از صحابه راوی غـدیرشمرده اند.(۹)۸ ـ قیس بن ثابت انصاری , ابن حجر در الاصابه (ج ۱, ص ۳۰۵), اسد الغابه (ج ۱, ص ۳۶۸) و ابـن عـقـده در حدیث الولایه او را از راویان غدیر دانسته اند.(۱۰)۹ ـ جابر بن عبداللّه انصاری , ابن عقده در حدیث الولایه , ابن عبدالبر در الاستیعاب (ج ۲, ص ۴۷۳) تهذیب التهذیب (ج ۷, ص ۳۳۷) کفایه الطالب (ص ۱۶) ابن کثیر درالبدایه و النهایه (ج ۵, ص ۲۰۹) و … او را از راویان غـدیـر مـی دانند . (۱۱)۱۰ ـ عایشه دختر ابوبکر هم بنابر نقل بسیاری از محدثان اهل سنت , یکی از کـسـانـی اسـت که حدیث غدیر را روایت کرده است .(۱۲)۱۱ ـ سلمان فارسی , ابن عقده در حدیث الولایه , جعابی در النخب , حموینی در فرائدالسمطین باب ۵۸ و جرزی در اسنی المطالب (ص ۴) او را از ناقلین حدیث غدیرمی دانند.(۱۳)۱۲ ـ عبداللّه بن عمر بن الخطاب هم بنابر نقل هیثمی در مـجمع الزوائد (ج ۹, ص ۱۰۶)و سیوطی در جمع الجوامع و تاریخ الخلفا (ص ۱۱۴) و متقی هندی در کـنـزالـعـمـال (ج ۶,ص ۱۵۴) و بـدخـشانی در نزل الابرار (ص ۲۰) و … از راویان حدیث غدیر است .(۱۴)همچنین اصحاب بزرگ دیگری , مانند ابوذر غفاری , سعد بن ابی وقاص , زید بن ارقم ,ابو ایـوب انـصـاری , سـعد بن عباد انصاری , زید بن ثابت , زبیر بن عوام و … همه ازراویان حدیث غدیر هستند . (۱۵)بنابر این , اینکه عده زیادی از صحابه گرانقدر پیامبر اکرم (ص ) نیز هر سه خلیفه پس از پیامبر(ص ) از ناقلین حدیث غدیر می باشند. البته شایان ذکر است که در حجیت و اعتبار روایت , خلیفه بودن راوی به هیچ وجه شرط نیست ووصف خلافت اندکی دراعتبارآن موثر نمی افتد, آنچه حـدیث را به درجه اعتبار می رساند, تنها وثاقت راوی است وهمه این سخنان به روایت غیر متواتر مـربـوط مـی شـود و در ایـن نـوع حـدیث است که ازوثاقت و مورد اطمینان بودن راوی آن بحث مـی شـود, ولی خبر متواتر (مثل حدیث غدیر)از آن جهت که ذاتا مفید علم است نیازی به بحث از وثاقت راوی آن نیست .

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.