از کجا بفهمیم که حاجت ما اجابت و برآورده شده است؟

0 584

وعده استجابت دعا در آیات و روایات متعددی به بندگان داده شده است. از جمله در آیه ۱۸۶ سوره بقره که می فرماید:«و اذا سئلک عبادی عَنّی فَانّی قریب اجیب دعوه الدّاع اذا دعان فلیستجیبوا لی ولیؤمنوا بی لعلّهم یرشدون.»؛ و چون بندگان من از تو سراغ مرا می گیرند بدانند که من نزدیکم و دعوت دعاکنندگان را اجابت می کنم البته در صورتی که مرا بخوانند پس باید که آنان نیز دعوت مرا اجابت نموده و باید به من ایمان آورند تا شاید رشد یابند.

این آیه در افاده مفهومش بهترین اسلوب و لطیف ترین و زیباترین معنا را برای دعا دارد:

اولاً: اساس گفتار را بر تکلم وحده(من چنین و چنانم )قرار داده، نه غیبت(خدا چنین و چنان است)، و نه سیاقی دیگر نظیر غیبت، و این سیاق دلالت دارد بر این که خدای تعالی نسبت به مضمون آیه کمال عنایت را دارد.

ثانیاً: تعبیر فرموده به (عبادی =بندگانم) و نفرمود(ناس= مردم)و یا تعبیری دیگر نظیر آن و این نیز عنایت یاد شده را بیشتر می رساند.

ثالثاً: واسطه را انداخته و نفرموده؛ (در پاسخشان بگو چنین و چنان)بلکه فرمود:«چون بندگانم سراغ مرا از تو می گیرند من نزدیکم».

خامساً: نزدیکی را با صفات بیان کرده و فرموده: (نزدیکم)نه با فعل؛ (من نزدیک می شوم)تا ثبوت و دوام نزدیکی را برساند.

سادساً: در افاده این که دعا را مستجاب می کند تعبیر مضارع آورد نه ماضی، تا تجدد اجابت و استمرار آن را برساند.

سابعاً: وعده اجابت یعنی عبادت(اجابت می کنم دعای دعا کننده) را مقید کرد به قید(اذا دعان؛ در صورتی که مرا بخواند) با این که این قید چیزی جز خود مقید نیست، چون مقید خواند خدا است و قید هم همان خواندن خدا است و این دلالت دارد بر این که دعوت داعی بدون هیچ شرطی و قیدی مستجاب است نظیر آیه«ادعونی استجب لکم»؛ و این هفت نکته هم دلالت دارد بر این که خدای سبحان به استجابت دعا اهتمام و عنایت دارد.

البته این که خداوند فرموده :«و اذا سئلک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعان»همانطور که متعرض حکم مسئله اجابت دعا است متعرض بیان علل آن نیز هست و می فهماند علت نزدیک بودن خدا به بندگان همین است که دعا کنندگان بنده اویند، و علت اجابت بی قید و شرط دعای ایشان همان نزدیکی خدا به ایشان است و بی قید و شرط بودن اجابت دعا، مستلزم بی قید و شرط بودن دعا است. پس تمامی دعاهایی که خدا برای اجابت آن خوانده می شود مستجاب است.

نکته ای که در اینجا نباید آن را از نظر دور داشت آن است که خدای تعالی وعده«اجیب دعوه الداع» خود را مقید کرده به قید«اذا دعان» و چون این قید چیزی زاید بر مقید نیست می فهماند که دعا باید حقیقتاً دعا باشد، نه اینکه مجازاً و صورت آن را در آوردن. دعای واقعی آن است که قبل از زبان سر زبان قلب و فطرت که دروغ در کارش نیست آن را بخواند نه تنها زبان سر، که به هر طرف می چرخد دروغ و راست و شوخی و جدی و … . پس درخواست فطری از خدای سبحان هرگز از اجابت تخلف ندارد، در نتیجه دعایی که مستجاب نمی شود و به هدف اجابت نمی رسد یکی از دو چیز را فاقد است. اول این که، دعای واقعی نیست، و امر بر دعا کننده مشتبه شده، مثل کسی که اطلاع ندارد خواسته اش نشدنی است و از روی جهل همان را درخواست می کند، یا کسی که حقیقت امر را نمی داند و اگر بداند هرگز آنچه را می خواست درخواست نمی کرد.

دوم اینکه دعا، دعای واقعی است، لیکن در دعا خدا را نمی خواند، به این معنا که به زبان از خدا مسئلت می کند، ولی در دل همیشه امیدش به اسباب عادی یا امور وهمی است، اموری که توهم کرده در زندگی او مؤثرند. در چنین دعایی شرط دوم«اذا دعان، در صورتی که مرا بخواند»وجود ندارد، چون دعای خالص برای خدای سبحان نیست. پس این دو طایفه از دعا کنندگان و صاحبان سؤال دعایشان مستجاب نیست، زیرا دعایشان دعا نیست و یا از خدامسئلت ندارند چون خالص نیستند.
در عده الداعی از امام باقر(ع) روایت کرده که فرمود:«هیچ بنده ای دست خود به سوی خدای عز و جل نمی گشاید مگر آنکه خدا از رد آن بدون اینکه حاجتش داده باشد شرم می کند، بالاخره چیزی از فضل و رحمت خود که بخواهد در آن می گذارد، بنابراین هروقت دعا می کنید دست خود را برنگردانید مگر بعد از آنکه آن را به سر و صورت خود بکشید»و درخبری دیگر آمده: که به صورت و سینه خود بکشید(۱)

نتیجه آنکه: انسان هیچگاه نباید از استجابت دعای خود نا امید گردد زیرا با توجه به وعده الهی چنانکه در برخی آیات قرآن و روایات معصومین(ع) مشاهده کردید ـ همه دعاها مورد اجابت واقع می شوند مگر آنکه قابل استجابت نباشند و یا اینکه استجابت آن به نفع انسان نباشد. گاهی نیز بر اثر عواملی که قطعا به نفع شخص است ممکن است استجابت دعا به تأخیر بیفتد که این نیز نباید به نومیدی شخص داعی منجر گردد.

منابع و مآخذ

۱ـ عده الداعی،ص۱۳۹ و بحار، ج۹۳،ص۳۷

موانع اجابت دعا

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.