توبه چیست؟

0 47

توبه  به معناى «دست کشیدن از گناه، بازگشتن بر طریق حق، پشیمان شدن از گناه»[۱] است.
توبه را مى توان از الطاف و محبّت‏هاى الهى دانست، پس از گناه، جاده و راهى براى بازگشت ایجاد مى ‏شود، تا بنده خطاکار به محض آگاهى از بدى گناه، از آن راه باز گردد. توبه نعمت بزرگى است که بر بشر ارزانى شده است.

حقیقت توبه ندامت و پشیمانى از گناه است که لازمه آن تصمیم بر ترک در آینده است. اگر کارى بوده که قابل جبران است، در صدد جبران بر آید. گفتن استغفار بیانگر همین معنا است، به این ترتیب ارکان توبه را مى توان در پنج چیز خلاصه کرد. ترک گناه، ندامت و پشیمانى، تصمیم بر ترک در آینده، جبران گذشته و استغفار.[۲]

خدا در قرآن از توبه واقعى با توبه نصوح نام برده است: «یَآ أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ تُوبُواْ إِلَى اللَّهِ تَوْبَهً نَّصُوحاً عَسَى‏ رَبُّکُمْ أَن یُکَفِّرَ عَنکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَیُدْخِلَکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ؛[۳] اى کسانى که ایمان آوردید! به درگاه خدا توبه کنید، توبه ‏اى خالصانه. امید است که پروردگارتان بدى ‏هاى شما را بپوشاند و شما را به بهشت‏هایى که نهرها از زیر آنها جارى است وارد کند.»
شخصى از پیامبر سؤال کرد که توبه نصوح چیست، حضرت فرمود: »شخص توبه کننده به هیچ وجه بازگشت به گناه نکند، چنان که شیر به پستان هرگز باز نمى‏گردد.[۴]

بعضى گفته ‏اند توبه نصوح آن است که واجد چهار شرط باشد: پشیمانى قلبى، استغفار زبانى، ترک گناه و تصمیم بر ترک در آینده.[۵]

اما در خصوص اینکه چگونه مى توان بر گناه چیره و به توبه موفق شد باید عرض کنیم که بیشتر علماى اخلاق توبه را مجموعه مرکّبى از علم و حال و عمل مى دانند. اگر کسى بخواهد موفق به توبه شود، باید این سه امر را مورد توجه قرار دهد، یعنى اوّل لازم است انسان به زشتى گناه پى ببرد، سپس حال پشیمانى در دل او به وجود آید، سرانجام در مقام عمل، گذشته را جبران نماید.[۶]

آغاز توبه و ترک گناه، عنایت حق است. تا لطف الهى نصیب انسان نگردد، توبه امکان‏پذیر نیست. علامه طباطبایى مى گوید: توبه عبد حسنه است و حسنه نیازمند به نیرو است و نیروى انجام حسنه را خداوند مى دهد. او است که توفیق میدهد، یعنى اسباب را فراهم مى سازد تا بنده موفق و متمکن از توبه شود و بتواند از فرورفتگى در لجنزار گناه و دورى از خدا بیرون آید و به سوى پروردگارش باز گردد.[۷] امام سجاد(ع) به این نکته تصریح دارد که وفاى به توبه جز به نیروى حفظ و نگه‏دارى خداوند میسّر نیست.[۸] بنابراین در ابتدا باید از خداوند کمک خواست و سپس قدرت تصمیم‏گیرى را افزایش داد و اقدام عملى را شروع نمود.

[۱]. محمد معین، فرهنگى فارسى، ج ۱، ص ۱۱۶۰.
[۲]. تفسیر نمونه، ج ۲۴، ص ۲۹۰.
[۳]. سوره تحریم آیه ۸.
[۴]. تفسیر مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۳۱۸.
[۵]. تفسیر نمونه، ج ۲۴، ص ۲۹۰.
[۶]. محجه البیضاء، ج ۷، ص ۵.
[۷]. ترجمه المیزان، ج ۴، ص ۳۷۶.
[۸]. صحیفه سجادیه، دعاى ۱۹.

منبع : شهر سوال

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.