حق الناس مالی و غیر مالی را چگونه جبران کنیم؟

0 2,109

حق الناس یا حقوق عباد به حقوق مردم برعهده انسان اشاره دارد. حق الناس در مقابل حق‌الله است که به حقوق خدا بر ذمه بندگان می‌پردازد. حق‌الناس به حقوق مالی اختصاص ندارد و جان و آبروی افراد را نیز دربرمی‌گیرد. حق‌الناس را به دو قسم محض مانند جان و مال مردم و غیر محض مانند سرقت و قذف که دو جنبه حق‌الناس و حق‌الله را همزمان دارد، تقسیم کرده‌اند.

امام سجاد(ع) در رساله حقوق، بیش از پنجاه حق و تکلیف که برعهده انسان را ذکر کرده است. در احادیث، بودن حق الناس بر ذمه انسان را باعث مستجاب نشدن دعا دانسته‌اند.

حق‌الناس با توبه و شهادت در راه خدا بخشیده نمی‌شود بلکه باید جبران شود یا صاحب‌حق آن را ببخشد. در احکام قضایی دین اسلام، میان حق‌الناس و حق‌الله تفاوت‌هایی وجود دارد؛ مثلا اجرای حکم در حق‌الناس به درخواست صاحب‌حق نیاز دارد؛ ولی در حق‌اللّه مشروط به مطالبه کسی نیست و اینکه حق‌الناس مبتنی بر دقت و احتیاط‌ است؛ ولی حق‌اللّه مبتنی بر آسان‌گیری و تخفیف.

در حق‌الناس، علاوه بر توبه، باید حقوق مردم جبران شود یا صاحب‌حق آن را ببخشد. به گفته برخی فقیهان این مسئله شامل حقوقی که انسان قبل از بلوغ ضایع کرده، هم می‌شود.

برپایه روایتی از پیامبر اکرم(ص)، در قیامت از حسنات کسی که حق مردم بر گردن او باشد، به صاحب‌حق می‌دهند و اگر حسناتش تمام شد، گناهان صاحب‌حق را به پای او می‌نویسند؛ سپس او را وارد آتش می‌کنند. بر پایه روایتی دیگر از امام صادق(ع) در کتاب لئالی الاخبار، بدترین حال انسان در قیامت، وقتی است که مستحقان زکات و خمس جلوی انسان را بگیرند و خدا از حسنات او به آنها عوض بدهد

حق الناس

سوال کاربر: با سلام، من حق الناسی بر گردن دارم هم مالی و هم غیر مالی. ولی دستیابی به افراد ممکن نیست. چگونه حق خود را ادا نمایم. با تشکر

پاسخ:

الف) گناه مالى:

_ اگر امر مالى بوده مثل این که پولى را از کسى غصب کرده، یا سرقت نموده، یا در معامله کم فروشى کرده، یا پول زیادترى گرفته است یا …، در صورتى که طرف را مى‏شناسید، رضایتش را حاصل کنید.

_ اگر صاحبش را نمى‏شناسید یا مالى را از کسى برداشته اید و اکنون به او دسترسى ندارید‏:
اگر از پیدا کردن صاحبش مأیوس هستید، به گونه ای که در حال و در آینده می دانید به او دسترسی نخواهید داشت، باید آن را از طرف صاحبش به فقیر صدقه بدهید (از دفتر مرجعتان برای صدقه به فقیر در این فرض اجازه گرفته شود.) (۱)

_ اگر از بعضی ها خجالت می کشید و یا به هر دلیلی نمی توانید به او بگویید:
باید به هر طریقى که ممکن است، پول را به او برسانید (به گونه ای که بفهمد مالک پول است) و لازم نیست بگویید بابت چه چیز است (البته دروغ هم نگویید) و حتى مى‏توانید به وسیله شخص دیگرى، به او برسانید و یا به حساب بانکى او واریز کنید یا … (البته تاکید می کنیم که اولا باید مطمئن شوید به دست او رسیده است و دوما باید اطمینان کنید که او فهمیده است که آن پول مال خود اوست) و صدقه دادن کفایت نمى‏کند.(۲)

ب) گناه آبرویى:

اما اگر حقى که از دیگران ضایع کرده، جنبه غیر مالی و آبرویى و عرضى است (مثلاً غیبت کسى را کرده یا تهمت زده یا مسخره کرده است) در صورت امکان باید رضایت آن شخص را حاصل کند و اگر گفتن به او موجب فساد مهمتری (مثل قتل یا زد و خورد و اختلاف شدید و…) مى‏شود، لازم نیست به او بگوید، بلکه باید توبه واقعى کند و براى آن شخص طلب مغفرت نماید. (۳)

 

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.