رسالت مادری چیست؟

0 669

رسالت مادری چیست؟

یکی از راه‏های ترویج فرزندآوری و تکثیر نسل سالم و صالح «تبیین جایگاه مادری و رسالت مادران در جامعه اسلامی» است. مادر، کانون پیوند در خانواده است. ازاین‏ رو، حفظ نهاد خانواده و سلامت و پویایی آن، مرهونِ مفهومی مقدس به نام «مادری» است، به گونه‏ای که ظهور رحمت، مهر و عاطفه، دلسوزی و شیرین‏ ترین خاطرات در هر لحظه از زندگی، با نام مادر گِره خورده است.

واژه زیبایِ «مادر»، زیبنده و شایسته هر زنی نیست؛ چراکه بنیان مادری با دو مولّفه «مادر‏ شدن» و «مادری کردن»؛ یعنی فرزندآوری و فرزندپروری، معنا پیدا می‏کند؛ زیرا تمام فیوضات الهی از مسیر نَفَس مادر به کودک می‌رسد. این مقامی که خداوند برای مادر و زن قائل است، هرگز برای مرد نیست.

و اینکه خدای سبحان نام مادر را در کنار نام خود می‌برد، برای این است آنها مجرای فیض خالقیّت‌اند.[۱] به عبارت دیگر، هستیِ انسانها در رَحِم و آغوش تربیتِ مادر، تصویرگری می‏شود و شکل می‏گیرد.

قرآن کریم ‏می‏فرماید: فَإِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَهٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَهٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَهٍ مُخَلَّقَهٍ وَ غَیْرِ مُخَلَّقَهٍ لِنُبَیِّنَ لَکُمْ وَ نُقِرُّ فِی الْأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُکُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّکُم[[۲]؛ «ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه، سپس از علقه (لخته خون)، سپس از مضغه (پاره‏گوشتى مبدل از علقه) که برخى داراى خلقت کامل و برخى غیر کامل است، تا (کمال قدرت و حکمت خود را در این آفرینش تدریجى) براى شما روشن سازیم و ما آنچه را بخواهیم (از مضغه) در رحمها تا مدت معینى (که جنین کامل شود) برقرار مى‏داریم، سپس شما را در حال کودکى بیرون مى‏آوریم، سپس (حفظ مى‏کنیم) تا به کمال رشد بدنى و روحى خود برسید.»

ازاین‏رو، خدای سبحان به هنگام یادآوری قدرت و حکمتِ خود، با بهره‏گیری از وجود مادر و همراهی او در خلقت انسان، هنرنمایی می‏کند و به این وسیله تواناییِ خویش را به تماشا می‏گذارد و می‏فرماید: هُوَ الَّذی یُصَوِّرُکُمْ فِی الْأَرْحامِ کَیْفَ یَشاءُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیم[[۳]؛ «اوست که شما را آن گونه که مى‏خواهد، در رحمها تصویرگری مى‏کند. هیچ معبودی جز آن توانای حکیم نیست.»

به این جهت، خدای متعال برای گرامی‏داشت مقام مادر و حفظ جایگاه او در نظام خلقت، در چندین آیه، رضایت وی و احسان به ایشان را در کنار عبادت خود قرار داده و فرموده است: ]لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً[[۴]؛ «هرگز جز خدا را نپرستید و به پدر و مادر نیکى کنید!» و نیز در جای دیگر، از زحمات مادر و خدمات وی سخن می‏گوید، نه از پدر: ]وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ إِحْساناً حَمَلَتْهُ أُمُّهُ کُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ کُرْهاً وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً[[۵]؛ «و انسان را [نسبت‏] به پدر و مادرش به احسان سفارش کردیم. مادرش با تحمّل رنج به او باردار شد و با تحمّل رنج او را به دنیا آورد. و بار برداشتن و از شیر گرفتنِ او سى ماه است.»

در اینجا سخن از زحمات و خدمات سی ماهه مادر است که تمامی این دوران (بارداری، زایمان، شیرخوارگی) برای او دشوار؛ ولی شیرین می‏باشد، پس از اینجا ارزش مادری آشکارتر می‏گردد؛ چون «هر کس که مسئولیت بیش‏تری دارد، نشانه آن است که اگر به این مسئولیتها با دید تکریم بنگرد، به خدا نزدیک‏تر است.»[۶]

جایگاه مادری در عصر نوین

دنیای امروز با فناوریهای پیشرفته و تجربه راه‏های گوناگون، تاکنون نتوانسته است برای مادر جایگزینی معرفی نماید؛ بلکه با کمال تأسف، گسترش علم و تحوّلات صنعتی و اقتصادی، زنان را از کانون خانواده به بازار کار و میدان مسابقه تبرّج و خودآرایی کشانیده و ارزش مادری را از آنان گرفته است. به گونه‏ای که برخی از زنان به تجرّد و نداشتن فرزند و به فعالیتهای اقتصادی در بیرون از خانه افتخار می‏کنند و آن را نشانه رشدیافتگی و استقلال خود به شمار می‏آورند.

نتیجه این تفکرها و اقدامها آن است که امروزه نظام سرمایه‏داری و جریان ضد خانواده، با کمک خودِ زنان، بنیان خانواده را به سوی تزلزل و فروپاشی سوق می‏دهند و به نظر می‏آید که علت این نابسامانیها، بی‏توجهی به نقش مادر و ناآگاهی از رسالت مادری از سوی زنان و دختران جامعه است که ریشه این بی‏ توجهی، در دوری از خدای متعال، رشد باورهای دنیاگرایانه و گسترش روحیه مسئولیت‏ گریزی است.

به گفته یکی از اندیشمندان غربی: «انسانهای امروزی به گونه‏ای آموزش می‏بینند تا مخالف تعهدهای دائم و همبستگی‏محور باشند. برای انسان امروز، حرف آخرِ هر قرارداد اجتماعی، واژه فرار است.»[۷] شکی در این نیست که اینگونه تفکرها برخاسته از هویّتِ فردگرایی و لذت‏طلبی است که همین امر در عصر نوین، عامل اصلی مشکلات ما در سبک زندگی است و موجب تنزّل جایگاه مادری در نظر زنان و دختران گردیده است، در حالی که کشور ما به دلیل شرقی بودن و برخورداری از آموزه‏های وحیانی، باید کشوری دین‏مدار، خانواده‌گرا و مسئولیت‏پذیر باشد.

ارزش واقعی زن

از آیات و روایات اسلامی چنین برمی‏آید که وجود زن – بر خلاف طرز تفکر برخی از زنان امروزی – زمانی ارزشمند می‏گردد که در جایگاه مادری خود ایفای نقش کند. همان نقشی که بی‏بدیل و شاهکار آفرینش است. به این جهت، روایاتی که در آداب ازدواج و تشکیل خانواده وارد شده است، درباره انتخاب همسر، برای فرزندآوری و مهربانیِ زن ارزش خاصی قائل شده‏اند. از جمله پیامبر اکرم(ص) فرمود: «تَزَوَّجوا بِکراً وَلوداً وَ لا تَزَوَّجُوا حَسَنَاءَ جَمیلَهً عاقِراً، فَإِنّی اُباهی بِکُمُ الاُمَمَ یَومَ القِیامَهِ[۸]؛ با دوشیزه زایا ازدواج کنید و با زیباى خوش چهرۀ نازا ازدواج نکنید؛ بى‏تردید من در روز قیامت به [جمعیّت‏] شما بر دیگر امتها افتخار می‏کنم.»

امام صادق(ع) نیز فرمود: «جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ(ص) فَقَالَ: یَا نَبِیَّ اللَّهِ إِنَ‏ لِی‏ ابْنَهَ عَمٍ‏ قَدْ رَضِیتُ‏ جَمَالَهَا وَ حُسْنَهَا وَ دِینَهَا وَ لَکِنَّهَا عَاقِرٌ فَقَالَ لَا تَزَوَّجْهَا[۹]؛مردى به پیامبر خدا(ص) عرض کرد: یا رسول خدا! دختر عمویى دارم که زیبایى و نیکویى و دیندارى او را پسندیده ‏ام؛ اما نازاست. پیامبر(ص) فرمود: با او ازدواج مکن»!

همچنین «سُنَن أبى داود» به نقل از «مَعقل بن یَسار» می‏نویسد: «جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللهِ(ص) فَقَالَ: إِنّی أَصَبْتُ اِمْرَأَهً ذَاتُ حُسْنٍ وَ جَمَالٍ، وَ إِنَّهَا لَا تَلد أ فَأَتَزَوَّجَهَا؟ قَالَ: “لَا” ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِیَهُ فَنَهَاهُ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَالِثَهُ فَقَالَ: “تَزَوَّجُوا الْوَدُودُ الْوَلوُدُ فَإِنِّی مُکَاثِرٌ بِکُمُ الأُمَمَ یَوْمَ القِیَامَهِ“؛[۱۰] مردى نزد پیامبر اکرم آمد و گفت: من به زنى خانواده ‏دار و زیبا برخورده ‏ام؛ ولى بچه نمى‏زاید. آیا با او ازدواج کنم؟ [پیامبر(ص)] فرمود: “نه!” دوباره نزد پیامبر(ص) آمد و ایشان او را نهى کرد، سه باره آمد تا پیامبر(ص) فرمود: با زن مهربانِ بچه ‏زا ازدواج کنید؛ به درستی که من معارضه می‏کنم به [زیاد بودن] شما بر دیگر امتها در روز قیامت.»

بنابراین به روشنی پیداست که یکی از حکمتهای تشکیل خانواده «بقای نسل» و «فرزند‏آوری» است که همین امر، شاخص خوبی و آگاهی از ارزش و جایگاه مادری در آموزه‏ های دینی است؛ چون زمانی خانواده شکل خواهد گرفت که زنان در مقام مادری و تربیت فرزند ایفای نقش کنند. به این دلیل، رهبر معظّم انقلاب اسلامی> بارها زنان جامعه را به جایگاه زن و رسالت او در خانواده توجه داده و فرموده ‏اند: «فرزندآوری یکی از مهم‏ترین مجاهدتهای زنان و وظایف آنان است.»[۱۱] و نیز فرموده ‏اند: «خانه‏ داری یک شغل است؛ شغل بزرگ، شغل حساس، شغل آینده ‏ساز. مهم‏ترین کار برای زن این است که زندگی را سر پا نگهدارد.»[۱۲]

تبیین رسالت مادری

سؤال جدی این است که: رسالت مادری در چیست؟ آنچه از متون اسلامی فهمیده می‏شود این است که رسالت مادری، حفظ مصالح چهارگانه است که در ادامه به ترتیب اهمیت به آنها اشاره می‏کنیم:

۱. حفظ دین همسر:

رسالت زن و مادری زمانی آشکار می‏گردد که گوشه ‏ای از اسرار و رموز ازدواج از منظر اسلام معلوم گردد. از نگاه روایات اسلامی، زن نه تنها ابزار و ملعبه مرد نیست؛ بلکه همچون پناهگاهی امن است که مرد را از پرتگاه تباهی و دوزخ می‏ره اند. دلیل این سخن، بیان معروفی است که رسول اکرم(ص) فرمود: «مَنْ تَزَوَّجَ أَحْرَزَ نِصْفَ دِینِهِ؛[۱۳] هر کس ازدواج کند، نصف دینش را حفظ کرده است.»

پس «مرد و زنی که با یکدیگر پیوند زناشویی ببندند، هر کدام نصف دینِ خود را حفظ نموده‏‏ اند؛ یعنی هویتِ مرد و زن در ازدواج برای همدیگر، یک هویت دینی است، نه غریزی و آمیزش حیوانی!»[۱۴] چنین نگاه الهی و بینش آسمانی به ازدواج و تشکیل خانواده، نشانگر آن است که زن در کانون خانواده همچون مرد؛ بلکه سنگین‏تر، رسالتی سنگین بر عهده دارد که آن «حفظ دین و صیانت از حریم ایمان همسر» می‏باشد.

به عبارت دیگر زن، محور تولید ایمان و تقویت دین‏باوری است. از این جهت، رسول اکرم(ص) با توجه این نکته اساسی فرمود: «مَن رَزَقَهُ اللّهُ امرَأَهً صالِحَهً فَقَد أعانَهُ عَلى شَطرِ دینِهِ، فَلیَتَّقِ اللّهَ فِی الشَّطرِ الثّانی؛[۱۵] هر کس که خداوند زنى شایسته روزى‏اش کند، او را در نیمى از دینش کمک کرده است، پس در نیمه دوم باید تقوای الهى پیشه کند.»

بر مبنای روایات یاد شده، معلوم می‏شود که نیمی از تهدیدی که انسان درباره دین خود می‏بیند، از طرف طغیانهای جنسی است که رقم خیلی بالایی است.[۱۶] اسلام همین غریزه جنسی را پشتوانه بنای خانواده؛ یعنی وسیله استحکام خانواده قرار داده است؛ وقتی زن و مرد عفیف‏، متدین و خداترس‏اند و طبق دستور اسلام از گناه در باب غریزه جنسی اجتناب می‏کنند، طبعاً نیاز زن و مرد به یکدیگر در این مورد بیش‏تر خواهد شد و وقتی به همدیگر زیادتر احتیاج داشتند، این بنای خانواده – که پایه اصلی‏اش زن و مرد است – مستحکم‏تر خواهد شد. اسلام می‏خواهد این پشتوانه را از خانواده نگیرد و انسانها بیرون از محیط خانواده این غریزه را اشباع نکنند.[۱۷] که در آن صورت، تباهی و سقوط خانواده حتمی می‏بود.

در نتیجه، مراقبت از ایمان همسر و استحکام بخشی آن، از جمله رسالتهای سترگ زن در محیط خانواده می‏باشد.

۲. فرزندآوری و حفظ نسل:

از مجموع روایاتی که ویژگیهای بهترین زنان را گزارش نموده و سفارش می‏کنند که با چنین زنانی ازدواج نمایید، به دست می‏آید که اسلام برای زنان در جامعه اسلامی چه وظایف و مسئولیتهایی را در نظر گرفته است. خصوصیاتی همچون پاکدامنی و فرزندآوری بیش از سایر ویژگیها مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان نمونه: پیامبر اکرم(ص) فرمود: «خَیْرُ نِسَائِکُم اَلْعَفِیفَهُ الغَلِمَهُ؛[۱۸] بهترین زنان شما آن است که پاکدامن و راغب به همسر باشد.»

و نیز فرمود: «إنَّ خَیرَ نِسَائِکُمُ الوَلُودُ الْوَدُودُ الْعَفِیفَهُ، الْعَزِیزَهُ فِی أَهْلِهَا، الذَّلِیلَهُ مَعَ بَعْلِها؛[۱۹] بهترین زنان شما، زنى است که بچه‏آورتر، مهربان‏تر، پاک‏دامن‏تر، نزد فامیلش عزیز و محترم و در مقابل شوهر متواضع و فروتن باشد.»

از سوی دیگر، فلسفه ازدواج و تحریم زنا در اسلام، دلالت بر این دارد که مادر باید خود را برای فرزندآوری مهیّا ساخته، هرگز نطفه بیگانه و فاسد را نپذیرد تا مقدمات نسل پاکیزه و صالح فراهم گردد؛ زیرا اسلام برای تداوم شبکه ‏های خویشاوندی و انتقال نظام‏ مند ارث و… بر لزوم حفظ دامن از گناه تأکید کرده است. در روایتی می‏خوانیم: شخصی از امام صادق(ع) پرسید: چرا خداوند زنا را حرام کرد؟ حضرت فرمود: «به سبب مفاسدی که در آن است. از جمله زوال نظام ارث و قطع شدن سلسله نسب اشخاص. چه بسا زنی که مرتکب زنا شده، نمی‏داند بارداری او مستند به رابطه جنسی با کدام مرد است و فرزندی که متولد شده، پدرش را نمی‏شناسد و در نتیجه از نعمت پیوند خویشاوندی و آشنایی با نزدیکان بی‏بهره خواهد بود.»[۲۰]

یکی دیگر از دلایل حفظ نسل از سوی مادران آن است که قرآن کریم فرمود: وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَکُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَ إِیَّاهُم[ [۲۱]؛ «و فرزندانتان را از بیم فقر نکشید. ما شما و آنها را روزى مى‏دهیم.» و نیز فرمود: وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَکُمْ خَشْیَهَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِیَّاکُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ کانَ خِطْأً کَبیراً[[۲۲]؛ «و فرزندان خود را از ترس فقر و تنگدستى نکشید، ماییم که آنها و شما را روزى مى‏دهیم. حقاً که کشتن آنها گناهى بزرگ است.»

همچنین در جای دیگر فرمود: لَا تُضَارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِها وَ لَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِه[[۲۳]؛ «و نباید مادر و پدر (به خاطر اختلافات خود) به فرزند خود ضرر و آسیب برسانند.»

بر اساس این دستورها، مادر در زمان حمل کودک، در راستای مصلحت حفظ نفس، حق مصرف خوردنیها، نوشیدنیها و پوشیدنیهایی که برای کودک آسیب ‏زا هستند و یا حقّ کشتن (سقط) وی را ندارد؛ چون زن امانتدار الهی و دستگاه صناعت صُنع خداست و نباید در چنین امانتی خیانت کند؛ زیرا یکی از رسالتهای زنان، تولید نسل و حفظ آن است.

۳. حفظ عقل و اخلاق فرزندان:

مراقبت از روحیات توحیدیِ فرزندان نیز از جمله وظایف مادران به شمار می‏آید. رسول اکرم(ص) فرمود: «الشَّقِیُّ مَنْ شَقِیَ فِی بَطْنِ‏ أُمِّهِ؛‏[۲۴] بدبخت کسی است که در شکم مادرش به بدبختی رسیده است.»؛ یعنی بنیان شخصیت فرزندان در رَحِم مادر شکل می‏گیرد؛ زیرا تغذیه مادی و معنوی مادر در فرزند او نیز تأثیر می‏گذارد. بنابراین، نقشی که مادر در حفاظت عقلانی و اخلاقی فرزندان بر عهده دارد، نقشی اساسی و غیرقابل انکار است؛ چراکه مادر می‏تواند از آغاز حمل، بذر عقلانیّت یا بی‏خردی و پوچی را در فرزند بپروراند.

حفظ عقل و اخلاق در شریعت اسلامی با تحریم خمر، حرمت غنا و احکام سلبی مربوط به حد شُرب خمر مورد تأکید است و علت آن این است که: «در مدت سی ماه، کودک از مادر تغذیه می‏کند. مادر مسئول حفظ دو نفر است و دو تکلیف دارد؛ یکی برای خود و دیگری برای کودک. پدر، در اصلِ نطفه موظّف است حلال بخورد و اگر بعداً مبتلا به حرام شد، ارتباط تنگاتنگی با پرورش کودک ندارد؛ زیرا غذای حرام پدر در جهاز گوارشی پدر هضم می‏شود؛ اما غذای مادر در دستگاه گوارشیِ او تبدیل به شیر می‏شود و کودک تغذیه می‏کند. او موظّف است به کودک حلال بدهد و خود حلال بخورد. در غذای روحانی نیز چنین است؛ اگر مرد خاطره بدی، خیال و هوس بدی در سر بپروراند، خود را می‏سوزاند. خیال گناه و خاطره تلخ در درون مرد علیه خود اوست؛ اما خیال باطل و حرام و اندیشه گناه و خاطرات تلخ برای زن، علیه دو نفر خواهد بود.»[۲۵]

همچنین پرورش قدرت تفکر، تعقّل و اندیشه کودک پس از تولد و رشد یافتن، از دیگر رسالتهای مهم مادر به شمار می‏آید.

۴. حفظ اموال و اسرار خانوادگی:

وظیفه مهم دیگر زن این است که در غیاب شوهر، از هر جهت امانتدار باشد. قرآن کریم بانوان شایسته را چنین توصیف مى‏فرماید:فَالصَّلِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لّلْغَیْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ[[۲۶]؛ «زنان شایسته، زنانى خاضع [در برابر نظام خانواده‏]اند که در غیاب همسر، اسرار و حقوق او را که خدا براى او قرار داده، حفظ مى‏کنند.»

این سخن، در ادامه آیه قبل و اشاره به وظیفه اختصاصى زن در زندگى خانوادگى است و ضمن تأکید بر اینکه بانوان صالح و شایسته، علاوه بر اینکه ریاستِ شوهر را در اداره امور زندگى مى‏پذیرند و در برابر نظام خانواده تمکین مى‏نمایند، نه تنها در حضور شوهر؛ بلکه در غیاب او نیز از هر جهت امانتدارند و عفّت خود و اسرار و اموال خانوادگى را نگهبان هستند و در برابر حقوقى که خدای متعال براى آنها مقرّر داشته است، وظایف خود را به خوبى انجام مى‏دهند و مرتکب خیانت نمى‏شوند، چنان که در روایتى از پیامبر اکرم(ص) آمده است: «لِلرَّجُلِ عَلَى المَرأهِ أن تَلزَمَ بَیتَهُ، و تَوَدَّدَهُ و تُحِبَّهُ و تُشفِقَهُ، و تَجتَنِبَ سَخَطَهُ و تَتَّبِعَ مَرضاتَهُ، وتوفی بِعَهدِهِ و وَعدِهِ، و تَتَّقی صَولاتِهِ، و لا تُشرِکَ مَعَهُ أحَدا فی أولادِهِ، و لا تُهینَهُ و لا تُشقِیَهُ، و لا تَخونَهُ؛[۲۷] مرد را بر همسرش این حق است که در خانه‏اش بنشیند و به او محبّت و عشق و شفقت بورزد. از به خشم آوردن او دورى کند و در پىِ به دست آوردن خشنودى او باشد. به عهد و وعده‏اش با او وفا کند. از عصبانی کردن او بپرهیزد. کسى را در فرزندانش با وى شریک نگرداند. به او اهانت نکند و رنجش ندهد. در حضور او و نیز در اموالش به او خیانت نکند.»

___________________________________________

[۱]. درس اخلاق آیت‏الله جوادی آملی، ۳/۳/۱۳۹۳ش.

[۲]. حج/ ۵.

[۳] . آل ‏عمران/ ۶.

[۴]. بقره/ ۸۳.

[۵]. احقاف/ ۱۵.

[۶]. زن در آیینه جلال و جمال، عبدالله جوادی آملی، مرکز نشر اسراء، قم، چاپ چهارم، زمستان ۱۳۷۸ش، ص۱۸۱.

[۷]. جنگ علیه خانواده، ویلیام گاردنر، ص۵۳، به نقل از: جری مولر، برگردان و تلخیص: معصومه محمدی، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ دوم، زمستان ۱۳۸۷ش.

[۸]. وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملی، مؤسسه آل‏البیت(، قم، ۱۴۰۹ ق، ج‏۲۰، ص‏۵۴.

[۹]. کافی، کلینی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۷ ق، ج‏۵، ص‏۳۳۳.

[۱۰]. سُبل الهدی، صالحی شامی، دارالکتب العلمیه، بیروت، ۱۴۱۴ ق، ج‏۹، ص‏۲۹۰.

[۱۱]. بیانات امام خامنه‏ای در دیدار با جمعی از مداحان، ۱۱/۲/۱۳۹۲.

[۱۲]. همان در خطبه عقد، تاریخ ۸/۳/۱۳۸۱ش.

[۱۳]. کافی، کلینی، ج‏۱۰، ص‏۵۸۲، ح ۹۴۵۶.

[۱۴]. زن در آیینه جلال و جمال، ص‏۳۳۹.

[۱۵]. تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ری شهری، ص‏۵۲، ح ۵۶.

[۱۶]. مطلع عشق، سیدعلی حسینی خامنه‏ای>، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، چاپ بیست و هفتم، ۱۳۸۹ش، ص‏۱۳.

[۱۷] . همان، ص‏۳۰.

[۱۸] . کافی، ج‏۵، ص‏۳۲۴، ح ۳؛ وسائل ‏الشیعه، شیخ حرّ عاملی، تهران، ج‏۲۰، ص‏۳۰، ح ۲۴۹۴۷.

[۱۹]. کافی، ج‏۵، ح ۱؛ وسائل الشیعه، ج‏۲۰، ص‏۲۸، ح ۲۴۹۴۲.

[۲۰] . وسائل الشیعه، ج‏۱۴، ص‏۲۵۲.

[۲۱]. انعام/ ۱۵۱.

[۲۲]. اسراء/ ۳۱.

[۲۳]. بقره/ ۲۳۳.

[۲۴]. کافى، ج‏‏۱۵، ص‏۲۰۴. رسالت مادری

[۲۵]. زن در آیینه جلال و جمال، صص ۱۷۹ – ۱۸۰. رسالت مادری

[۲۶]. نساء/ ۳۴. رسالت مادری

[۲۷]. مستدرک ‏الوسائل، میرزا حسین بن محمدتقى نوری، مؤسسه آل‏البیت(، قم چاپ اول، ۱۴۰۸ق، ج۱۴، ص‏۲۴۴. رسالت مادری

جایگاه

علی ملکوتی ‏نیا

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.