هجمه ناجوانمردانه به محمد بن جعفر طیار

0 1,086

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ مدتی است که شایعه‌ای دست به دست در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخد، که متن آن چنین است:

یعقوب لیث صفار یکی از آزادگان و فرماندهان وطن‌پرست ایران بود که در هنگام جنگ با لشکر خلیفه عباسی در دزفول به علت بیماری درگذشت. یعقوب لیث با لشکری جنگید که فرمانده آن لشکر متجاوز، محمد بن جعفر بود و این فرمانده هم در این جنگ کشته شد. اکنون قبر این دو نفر چنان تفاوتی با هم دارد که هر کس که تاریخ نداند و نخوانده باشد گمان می‌کند که یعقوب متجاوز به این کشور بود و محمد بن جعفر مدافع. وای بر نادانی ما… اگر وقت کردید و گذرتان به دزفول افتاد حتما به قبر این دو نفر سر بزنید. قبر محمد بن جعفر در غرب دزفول با شکوه و عظمت خاصی همه روزه پذیرای زائرانی است که اجدادشان را به خاک و خون کشیده و به نوامیسشان تجاوز کرده و در شرق دزفول در مسیر جاده شوشتر قبری مخروبه و دورافتاده، قبری که اکثر مردم شهر او را نمی شناسند وجود دارد. در این قبر یکی از شجاع‌ترین، متعصب ترین و وطن‌پرست‌ترین فرماندهان تاریخ این سرزمین یعقوب لیث صفار آرمیده است. ملتی که تاریخ نمی‌خواند محکوم به فناست…

پاسخ:

این اولین بار نیست که نزدیکان و محبین آل محمد، توسط خنّاسان کینه‌توز مورد هجمه قرار می‌گیرند. این رفتار سابقه‌ای ۱۴۰۰ ساله دارد. از روز نخست، بر سر پیغمبر خاکروبه ریختند، همه گونه فحش و ناسزایی را نثار ایشان کردند، بر سر و صورت ایشان زدند. اما همه این رفتارها، تنها باعث رشد اسلام شد. پس از پیامبر نیز بر سر اهل بیت او چه بلاها که نیاوردند. تا نوبت به شجره ملعونه رسید، سالیانی دراز، علی و آل علی بر منابر لعن می‌شدند، اما نور خدا خاموش نشد. امروز نیز عده‌ای مزدور و برخی نادان، از نسل همان گرگ‌صفتان، خدشه بر چهره آل الله می‌کشند، غافل از اینکه تنها خود را رسوا می‌سازند. آنچه در متن فوق روشن است، تلاش نویسنده برای سوء استفاده از احساسات وطن‌دوستی مخاطبین است.

شخصیت یعقوب لیث

یعقوب لیث، بر اساس اسناد و مدارک تاریخی و آثار باستانی کشف شده (از قبیل سکه‌ها و…) یک مسلمان راسخ و متعصب بود و شدیداً نسبت به شعائر اسلامی پایبند بود و چهره مذهبی او بسیار پررنگ‌تر از چهره ملی او بود.[۱] این در حالی است که جماعت کذابِ اسلام‌ستیز، هیچ اشاره‌ای به وجهه مذهبی یعقوب لیث نمی‌کنند.

شخصیت محمد بن جعفر طیار

محمد بن جعفر طیار، برادرزاده حضرت علی (ع) و فرزندِ جعفر طیار (پسرعموی پیغمبر) بود. مادر او اسماء بنت عُمَیس نام داشت. محمد بن جعفر در حبشه (در زمان هجرت مسلمین به آن سرزمین) متولد شد.[۲] در روایات تاریخی بیان شده است که وقتی خبر مرگ جعفر بن أبیطالب (جعفر طیار) به پیغمبر رسید، به خانه او رفت و فرمود فرزندان او را بیاورید، در این هنگام محمد (همین محمد بن جعفر) نزد پیغمبر رسید و حضرت او را بر دامن نشانید و گفت من دوست او در دنیا و آخرتم و این محمد (محمد بن جعفر) به عمویم أبوطالب شبیه است.[۳] منابع تاریخی او را شخصیتی صاحب کرامت و فضیلت دانسته اند.

آیا محمد بن جعفر در فتح شوشتر و یا در مقابل یعقوب لیث کشته شد؟!

برخی از شایعه‌سازان و اشخاص مُغرِض و کینه‌توز، می‌گویند که محمد بن جعفر طیار، در فتح شوشتر -در زمان عمر بن خطاب- حاضر بود و جنایت بسیاری مرتکب شد، و خون مردم بیگناه را بر زمین ریخت! و در همان جنگ هم کشته شد! ولی امروز مردم نادان برای او مقبره و بارگاه ساختند! در پاسخ به این جماعت ناجوانمرد بی‌انصافِ کذاب، باید بگوییم که بنا بر اسناد موجود، «محمد بن جعفر طیار» (با وجود اختلاف در منابع تاریخی) پس از عُمَر، با امّ کلثوم ازدواج کرد.[۴] پس نمی‌توان پذیرفت وی در شوشتر و در جنگ با ایرانیان کشته شده باشد. یعنی او سال‌ها پس از عمر بن خطاب زنده بوده است و در ماجرای مذکور، کشته نشد.[۵] همانطور که برخی مورخین، به صراحت کشته شدن محمد بن جعفر در جنگ شوشتر را انکار کرده اند و آن را نظری نادرست دانسته اند.[۶] همچنین به فرض حضور او در این جنگ، علت آن انجام وظیفه و ترویج و تعلیم اسلام در میان مسلمانان و پرهیز دادن ایشان از رفتارهای ناصحیح بوده است ؛ نه به معنای کشتار و خونریزی. گذشته از همه این سخنان، منابع تاریخی گویای این هستند که او در جنگ صفین حاضر بود و شهید شد.[۷] پس محمد بن جعفر طیار در شوشتر کشته نشد و از جهت عقلانی این قابل پذیرش نیست. به هر صورت (و با وجود اختلاف در منابع تاریخی) اما این نکته قابل اهمیت است که یعقوب لیث صفار حدود ۲۰۰ سال پس از محمد بن جعفر می‌زیست! به این صورت که محمد بن جعفر طیار در قرن اول هجری و یعقوب لیث در قرن سوم هجری زندگی می‌کرد! از همینجا دروغگویی و کم‌عقلی نویسنده شایعه روشن است که دو انسانی که بیش از ۲ قرن با یکدیگر فاصله زمانی داشتند را روبروی هم در میدان جنگ قرار داده است!!! پس اصولاً یعقوب لیث و محمد بن جعفر طیار، ابداً در مقابل هم نبودند.

محمد بن جعفر مدفون در دزفول

حال اینکه شخصی به نام محمد بن جعفر در حوالی دزفول –که از قدیم در برخی منابع تاریخی شوشتر و دزفول سهواً یک منطقه خوانده می‌شدند- مدفون است و منتسب به سادات است، امری روشن است. اما اینکه این شخص، دقیقاً کیست محل اختلاف است. آقابزرگ طهرانی در الذریعه می‌نویسد که این شخص محمد بن جعفر طیار است.[۸] لیکن برخی دیگر منابع بر این نظرند که این شخص همان محمد بن جعفر صادق (مشهور به محمد دیباج) است. از جمله می‌خوانیم: «و ذکر الهروی أن (تستر) تحتضن قبر محمد بن جعفر الصادق‏[۹] هِرَوی میگوید که شوشتر دربردارنده قبر محمد بن جعفر صادق (محمد دیباج) است» که این شخص خود به دست بنی عباس کشته شد و البته باز هم در محل دقیق قبر او اختلاف است. برخی معتقدند او در گرگان یا قومس و یا… شهید شد. در پایان، این محمد بن جعفر هر که بود، اولا از سادات علوی بود که به دلیل کرامات و فضائلشان همواره برای مردم ایران محترم بودند و از همین روی پس از مرگ نیز، تربت مزارشان زیارتگاه مردم فهیم و مشتاق بود. ثانیاً محمد بن جعفر –هر یک از سادات که باشد- ابداً در مقابل یعقوب لیث قرار نداشت. ثالثاً ساخت بنا و مقبره باشکوه برای یعقوب لیث، وظیفه کسانی است که یعقوب لیث را انسانی بزرگ و دارای کرامت و فضیلت می‌دانند. این چنین افرادی به جای نشستن و خیال‌بافی و شایعه‌پراکنی باید آستین‌ها را بالا بزنند و برای ساخت یک بنای باشکوه برای یعقوب لیث، به جمع آوری هزینه و تأمین مالی و ارائه اسناد علمی و تاریخی و همچنین رایزنی با سازمان میراث فرهنگی اقدام کنند.

پی‌نوشت:

[۱]. بنگرید به «مسلمانیِ یعقوب لیث صفار»
[۲]. ابن سعد، الطبقات الکبری، ترجمه محمود مهدوى دامغانى، تهران، انتشارات فرهنگ و اندیشه، ۱۳۷۴، ج ۸، ص ۲۹۷ ؛ ابن اثیر الجزری، همان، ج ۴، ص ۳۰۷ ؛ خیر الدین الزرکلى،همان، ج ۶، ص ۶۹ ؛
[۳]. باقر شریف قرشى، زندگانى حسن بن على علیهما السلام، ترجمه فخر الدین حجازى‏، تهران: نشر بنیاد بعثت، ۱۳۵۲، ج ۱ ص ۲۶۷
[۴]. ابن عبد البر، الاستیعاب فى معرفه الأصحاب، تحقیق على محمد البجاوى، بیروت، دار الجیل، ۱۹۹۲، ج ۳، ص ۱۳۶۷ ؛ ابن اثیر الجزری، اسد الغابه فى معرفه الصحابه، بیروت، دار الفکر، ۱۹۸۹، ج ۴، ص ۳۰۷ ؛ خیر الدین الزرکلى، الأعلام، بیروت، دار العلم  للملایین، ۱۹۸۹، ج ۶، ص ۶۹ ؛  أحمد بن یحیى بن جابر البلاذرى، کتاب جمل من انساب الأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلى، بیروت، دار الفکر، ۱۹۹۶، ج ۱، ص ۴۰۲ ؛ تقى الدین أحمد بن على المقریزى، إمتاع الأسماع بما للنبى من الأحوال و الأموال و الحفده و المتاع، تحقیق محمد عبدالحمید النمیسى، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۹۹۹، ج ۵، ص ۳۷۰ ؛  محمد بن سعد کاتب واقدى، الطبقات الکبری، ترجمه محمود مهدوى دامغانى، تهران، انتشارات فرهنگ و اندیشه، ۱۳۷۴، ج ۸، ص ۴۶۰ ؛  ابو جعفر محمد بن حبیب بن امیه الهاشمى البغدادی، کتاب المحبر، تحقیق ایلزه لیختن شتیتر، بیروت، دار الآفاق الجدیده، ص ۵۳ ؛ علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسه الوفاء بیروت، ۱۴۰۴ هجرى قمری، ج ۴۱، ص ۹۱ ؛ ابن شهرآشوب مازندرانى، مناقب آل أبی طالب (ع)، مؤسسه انتشارات علامه قم، ۱۳۷۹ هجرى قمری، ج ۳، ص ۳۰۴ ؛ احمد بن على بن حجر العسقلانى، الإصابه فى تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و على محمد معوض، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۹۹۵، ج ۶، ص ۷؛ شهاب الدین نویرى‏، نهایه الأرب فی فنون الأدب‏، قاهره، دارالکتب و الوثائق القومیه، ۱۴۲۳ هجری قمری، ج ۱۸، ص ۲۱۴.
[۵]. شیخ محمد تقی تستری، قاموس الرجال، ناشر: مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم، ج ۹، ص ۱۵۸.
[۶]. احمد بن على بن حجر العسقلانى، الإصابه فى تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و على محمد معوض، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۹۹۵، ج ۶، ص ۷؛
[۷]. خیر الدین الزرکلى،همان، ج ۶، ص ۶۹ ؛ ابو الفرج على بن الحسین الأصفهانى، مقاتل الطالبیین، تحقیق سید احمد صقر، بیروت، دار المعرفه، ص ۳۷ ؛
[۸]. آقا بزرگ طهرانى‏، الذریعه إلى تصانیف الشیعه، قم: نشر اسمعیلیان، ج ۳ ص ۲۴۴
[۹]. رحله ابن بطوطه (سفرنامه ابن بطوطه)، ریاض: اکادیمیه المملکه المغربیه‏، ۱۴۱۷ هجری قمری، ج ۲، ص ۲۲.

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.