با توجه به وعده بهشت قرآن به اصحاب پیامبر(ص)، چگونه می توانیم آنها را خطا کار بدانیم؟

0 22

آیات قرآن درباره اصحاب رسول خدا (ص) را می توانیم با توجه به محتوای آنها چند دسته کنیم:

۱- آیاتی که به تجلیل بعضی از آنها پرداخته و حتی بهشتی بودن آن ها را بیان کرده است.
۲- آیاتی که به مذمت بعضی دیگر از آنها پرداخته و اعمال زشت آنها را نکوهش کرده است.
۳- آیاتی که به بعضی از اعمال آنها نظر داشته و آن عمل را تائید کرده است.

در ذیل برای هر بخش چند آیه ذکر می کنیم:

۱- تجلیل از بعض اصحاب تا بیان بهشتی بودن آن ها:

الف) «وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرینَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْری تَحْتَهَا الْأَنْهارُ خالِدینَ فیها أَبَداً ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ[توبه/۱۰۰] پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار، و کسانى که به نیکى از آنها پیروى کردند، خداوند از آنها خشنود گشت، و آنها (نیز) از او خشنود شدند و باغهایى از بهشت براى آنان فراهم ساخته، که نهرها از زیر درختانش جارى است جاودانه در آن خواهند ماند و این است پیروزى بزرگ»
در این آیه دقت به کلمه "من" شایسته است. و اینکه همه مهاجرین و انصار مد نظر نیستند. همانطور که فضیلت های بیان شده، خاص اصحاب زمان پیامبر (ص) نبوده و نیست. و هر کسی که مسیر صحیح را طی کند، همین وعده را دارد.

ب) «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَیْنَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً سیماهُمْ فی‏ وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْراهِ وَ مَثَلُهُمْ فِی الْإِنْجیلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى‏ عَلى‏ سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَهً وَ أَجْراً عَظیماً[فتح/۲۹] محمّد (ص) فرستاده خداست و کسانى که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربانند پیوسته آنها را در حال رکوع و سجود مى‏ بینى در حالى که همواره فضل خدا و رضاى او را مى‏ طلبند نشانه آنها در صورتشان از اثر سجده نمایان است این توصیف آنان در تورات و توصیف آنان در انجیل است، همانند زراعتى که جوانه‏ هاى خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پاى خود ایستاده است و بقدرى نموّ و رشد کرده که زارعان را به شگفتى وامی‏دارد این براى آن است که کافران را به خشم آورد (ولى) کسانى از آنها را که ایمان آورده و کارهاى شایسته انجام داده‏اند، خداوند وعده آمرزش و اجر عظیمى داده است.»
دقت به قسمت انتهایی آیه بسیار نیکوست. بعد سخن از همراهان رسول (=صحابه)  خداوند وعده خود را خاص بعضی از آنان کرده است (مِنْهُمْ مَغْفِرَهً وَ أَجْراً عَظیماً)

۲- آیات نکوهش کننده بعضی از اصحاب تا وعده نار جهنم به آنها:

الف) «وَ ما مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى‏ أَعْقابِکُمْ[آل عمران/۱۴۴] محمد (ص) فقط فرستاده خداست و پیش از او، فرستادگان دیگرى نیز بودند آیا اگر او بمیرد و یا کشته شود، شما به عقب برمى ‏گردید؟»
در این آیه بیان شده است که حتی بعضی از صحابه به ارتداد مبتلا شده اند.

ب) «وَ یَسْتَأْذِنُ فَریقٌ مِنْهُمُ النَّبِیَّ یَقُولُونَ إِنَّ بُیُوتَنا عَوْرَهٌ وَ ما هِیَ بِعَوْرَهٍ إِنْ یُریدُونَ إِلاَّ فِراراً[احزاب/۱۳] و گروهى از آنان از پیامبر اجازه بازگشت مى ‏خواستند و مى ‏گفتند: «خانه ‏هاى ما بى‏حفاظ است!»، در حالى که بى ‏حفاظ نبود آنها فقط مى‏ خواستند (از جنگ) فرار کنند.»
این آیه شرح حال اصحابی است که از جنگ فرار می کنند.

ج) «وَ مِنْهُمْ مَنْ یَلْمِزُکَ فِی الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ یُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ یَسْخَطُونَ[توبه/۵۸] و در میان آنها کسانى هستند که در (تقسیم) غنایم به تو خرده میگیرند اگر از آن (غنایم، سهمى) به آنها داده شود، راضى مى‏شوند و اگر داده نشود، خشم مى‏گیرند (خواه حقّ آنها باشد یا نه)»
در این آیه جسارت بعضی از اصحاب به رسول خدا (ص) ذکر شده است.

د) «فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ وَ کَرِهُوا أَنْ یُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ وَ قالُوا لا تَنْفِرُوا فِی الْحَرِّ قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ کانُوا یَفْقَهُونَ[توبه/۸۱] تخلّف‏جویان (از جنگ تبوک،) از مخالفت با رسول خدا خوشحال شدند و کراهت داشتند که با اموال و جانهاى خود، در راه خدا جهاد کنند و (به یکدیگر و به مؤمنان) گفتند: «در این گرما، (بسوى میدان) حرکت نکنید!» (به آنان) بگو: «آتش دوزخ از این هم گرمتر است!» اگر مى‏دانستند.»
در این آیه وضعیت جهنمی بعضی از اصحاب به تصویر کشیده شده است.

و) «وَ لَقَدْ صَدَقَکُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِی الْأَمْرِ وَ عَصَیْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراکُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْکُمْ مَنْ یُریدُ الدُّنْیا وَ مِنْکُمْ مَنْ یُریدُ الْآخِرَهَ ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ[آل عمران/۱۵۲] خداوند، وعده خود را به شما، (در باره پیروزى بر دشمن در احد،) تحقق بخشید در آن هنگام (که در آغاز جنگ،) دشمنان را به فرمان او، به قتل مى‏ رساندید (و این پیروزى ادامه داشت) تا اینکه سست شدید و (بر سر رهاکردن سنگرها،) در کار خود به نزاع پرداختید و بعد از آن که آنچه را دوست مى‏ داشتید (از غلبه بر دشمن) به شما نشان داد، نافرمانى کردید. بعضى از شما، خواهان دنیا بودند و بعضى خواهان آخرت. سپس خداوند شما را از آنان منصرف ساخت (و پیروزى شما به شکست انجامید) تا شما را آزمایش کند.»
در این آیه علاوه بر نسبت دادن عصیان به بعضی از صحابه، دنیا طلبی عده ای از آنها را نیز بیان می کند.

۳-تائید و تجلیل از بعضی اعمال صحابه

«لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنینَ إِذْ یُبایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ فَعَلِمَ ما فی‏ قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّکینَهَ عَلَیْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَریباً[فتح/۱۸] خداوند از مؤمنان- هنگامى که در زیر آن درخت با تو بیعت کردند- راضى و خشنود شد خدا آنچه را در درون دلهایشان (از ایمان و صداقت) نهفته بود مى‏دانست از این رو آرامش را بر دلهایشان نازل کرد و پیروزى نزدیکى بعنوان پاداش نصیب آنها فرمود.»
در این آیه خداوند رضایت خود از یک فعل مومنان بیعت کننده در ماجرای "بیعت شجره" را بیان کرده و اتفاقا در قسمت بعدی آیه، تعریضی به بعضی از آنها نیز بیان شده است. " فعلم ما فی قلوبهم"

به هر حال کسی که اندک آشنایی با قرآن داشته باشد، می داند که قرآن هرگز همه صحابه را به طور مطلق تائید نکرده است. و اتفاقا با بیانات مکرر قرآن درباره نفاق و منافقان، روشن می شود، که زبان زیبای هر کس که همراه پیامبر (ص) بوده، نباید ما را به انحراف بکشاند.
علاوه بر اینکه اختلافات فراوان بین صحابه، و انحرافات آشکار و مسلم بعضی از آنان جایی برای پیروی بی ضابطه از آنها باقی نگذاشته است. و تمام سخنان مبالغه آمیز در تائید بعضی از صحابه، برخواسته از تعصب های کور دینی است.

منبع : شهر سوال 

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.