همت عالی

رضایت خداوند
0 200

همت عالی

«هر که را یک ذره همت داد دست
کرد او خورشید را زآن ذره پست»[۱]

«مرحوم‌ قاضی‌(ره) شاگردان‌ خود را هر یک‌، طبق‌ موازین‌ شرعیّه‌ با رعایت‌ آداب‌ باطنیّۀ اعمال‌ و حضور قلب‌ در نمازها و اخلاص‌ در افعال‌، به‌طریق‌ خاصّی‌ دستورات‌ اخلاقی‌ می‌دادند؛ و دل‌های آنان‌ را آماده‌ برای‌ پذیرش‌ الهامات‌ عالم‌ غیب‌ می‌نمودند.

خود ایشان‌ در مسجد کوفه‌ و مسجد سَهله‌ حجره‌ داشتند، و بعضی‌ از شب‌ها را به‌تنهائی‌ در آن‌ حجرات‌ بیتوته‌ می‌کردند؛ و شاگردان‌ خود را نیز توصیه‌ می‌کردند بعضی‌ از شب‌ها را به‌عبادت‌ در مسجد کوفه‌ و یا سهله‌ بیتوته‌ کنند. و دستور داده‌ بودند که‌ چنان‌چه‌ در بین‌ نماز و یا قرائت‌ قرآن‌ و یا در حال‌ ذکر و فکر برای‌ شما پیش‌ آمدی کرد؛ و صورت‌ زیبائی‌ را دیدید؛ و یا بعضی‌ از جهات‌ دیگر عالم‌ غیب‌ را مشاهده‌ کردید، توجّه‌ ننمائید؛ و دنبال‌ عمل‌ خود باشید.

استاد علاّمه‌ طباطبایی(ره) می‌فرمودند: روزی من‌ در مسجد کوفه‌ نشسته‌ و مشغول‌ ذکر بودم‌؛ در آن‌ بین‌ یک‌ حوریّۀ بهشتی‌ از طرف‌ راست‌ من‌ آمد و یک‌ جام‌ شراب‌ بهشتی‌ در دست‌ داشت‌ و برای من‌ آورده‌ بود؛ و خود را به‌من‌ ارائه‌ می‌نمود. همین‌که‌ خواستم‌ به‌ او توجّهی‌ کنم‌ ناگهان‌ یاد حرف‌ استاد افتادم‌؛ و لذا چشم‌ پوشیده‌ و توجّهی‌ نکردم‌. آن‌ حوریّه‌ برخاست‌ و از طرف‌ چپ‌ من‌ آمد، و آن‌ جام‌ را به‌من‌ تعارف‌ کرد؛ من‌ نیز توجّهی‌ ننمودم‌ و روی خود را برگرداندم‌؛ آن‌ حوریّه‌ رنجیده‌ شد، و من‌ تا بحال‌ هر وقت‌ آن‌ منظره‌ بیادم‌ می‌افتد از رنجش‌ آن‌ حوریّه‌ متأثّر می‌شوم‌.»[۲]

«قبله و محراب من ابروی دلدار است و بس
این دل شوریده را با این چه و با آن چکار

چون‌که اندر هر دو عالم یار می‌باید مرا
با بهشت و دوزخ و با حور و با غلمان چکار»[۳]

آری یکی از صفات والایی که انسان به برکت آن می‌تواند به مقامات و مدارج عالیه برسد داشتن همت بلند است. در امور معنوی، اگر چه رسیدن به حور و قصور و یا نرفتن به جهنم و ترس از عذاب الهی، در جای خود انگیزه‌ای قابل تحسین برای عبادت حق‌تعالی است، ولکن باید بدانیم که در این صورت، در طی کردن نردبان همت، هنوز در پله‌های ابتدایی آن هستیم و پله نهایی‌ای وجود دارد و آن عبارت است از این‌که وقتی به درگاه ربوبی راه یافتیم، همتمان را بلند کنیم و با آن بلند مرتبه درخواست و تقاضای بلند را مطرح کنیم، و عبادت را برای رسیدن به خودش و به اصطلاح«جنت ذات» انجام دهیم. که به فرموده حضرت علامه حسن زاده آملی(حفظه الله تعالی علیه): «إلهى اگر بهشت شیرین است، بهشت ‏آفرین‏ شیرین‌تر است»[۴] و در دیوانشان فرموده‌اند:

«چرا زاهد اندر هواى بهشت است‏
چرا بی‌خبر از بهشت‏ آفرین است‏»[۵]

در واقع، ارزش و قدر انسان به همت می‌باشد. که به فرموده امیرالمومنین علی علیه‌السلام : «قَدْرُ الرَّجُلِ‏ عَلَى‏ قَدْرِ هِمَّتِهِ‏»،[۶]؛ «ارزش مرد به اندازه همت اوست» و یا در بیانی دیگر فرموده‌اند: «الْمَرْءُ بِهِمَّتِه‏»،[۷]؛ «آدمی به همت خود بسته است». و لذا خود حضرت، در بیانی شریف، انگیزه خویش از عبادت را بیان می‌فرمایند: «مَا عَبَدْتُکَ‏ طَمَعاً فِی جَنَّتِکَ وَ لَا خَوْفاً مِنْ نَارِکَ وَ لَکِنْ وَجَدْتُکَ أَهْلًا لِلْعِبَادَهِ فَعَبَدْتُک‏»،[۸]؛ «الهی من تو را برای رسیدن به بهشت و ترس از جهنم عبادت نمی‌کنم، بلکه چون تو را شایسته عبادت دیدم، عبادت می‌کنم»

«همت عالی ز فلک بگذرد
مرد به همت ز ملک بگذرد.»[۹]

و البته کسی‌که همتش بالا باشد و خدا را برای رسیدن به خودش، و یا همان “جنت ذات” عبادت کند، جنت حور و قصور را هم قطعا خواهد داشت که:

«نام احمد نام جمله انبیاست
چون‌که صد آمد نود هم پیش ماست»[۱۰]

————————–

پی‌نوشت:

[۱]. عطار
[۲]. علامه حسینی طهرانی،مهرتابان،ص۶۹،
[۳]. حافظ
[۴]. علامه حسن زاده آملی،الهی نامه،ص۷۸
[۵]. همان،دیوان،ص۵۵
[۶]. غررالحکم و دررالکلم،ص۴۹۹
[۷]. همان،ص۲۶
[۸]. بحار الانوار،ج۶۹ ،ص ۲۷۸
[۹]. خواجوی کرمانی
[۱۰]. مولوی

فرشتگان

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.