مبانی حکومت اسلامی چیست ؟

0 43

یه سوالی داشتم چرا امام زمان موقع غیبت برای خودش جانشینی انتخاب نکرد(این همه دردسر هم نداشتیم ) یه نفر را می گفت ما هم از اون پیروی می کردیم دیگه در واقع مبانی حکومت (منشأ حاکمیت، رسول و امام، ولایت فقیه و…) چیست ؟

در باب حکومت اسلامی و شکل امروزی آن یعنی ولایت فقیه موضوعاتی اساسی وجود دارد که بدون توجه به آن ها درک درستی از حکومت و ولایت نخواهیم داشت و در جاهایی مثل کسی که آدرس را اشتباه رفته است به مشکل بر می خوریم.

یکی از این نکات اساسی بعد از معنا و مفهوم ولایت منشأ آن است.
در باره معنای ولایت در اینجا منظور ما همان صاحب اختیاری و سرپرستی و حکومت است.

در باره منشأ آن با استدلال عقلی و به استناد آیات و روایات اثبات می شود که هر نوع ولایت و صاحب اختیاری ناشی از ولایت مطلقه خداوند متعال است.

در استدلال عقلی بیان می شود که خداوند خالق و حاکم جهان و انسان است. غیر از او هیچ کس حق جاکمیت و ولایت بر دیگری را ندارد.
پس طبق دیدگاه توحیدی فقط خداست که بر همه ولایت دارد و اوست که این ولایت را به بنده ای برگزیده از بندگانش می سپارد.
در استناد به قرآن آیات شریفه بسیار و روایاتی وجود دارند که حاکمیت را مخصوص خدا و رسولان او می داند. از جمله این آیات آیه "ان الحکم الا لله"، "انما ولیکم الله و رسوله …"، "وَ لَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّهٍ رَّسُولاً …" و … و نیزروایت "إِنَ اللهَ أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ یَتْرُکَ الْأَرْضَ بِغَیْرِ إِمَامٍ عَادِل" (کافی ج۱ ص۱۷۸)، "اتَّقُوا الْحُکُومَهَ فَإِنَّ الْحُکُومَهَ إِنَّمَا هِیَ لِلْإِمَامِ …" (کافی ج۷ ص ۴۰۶) در این باب وجود دارد .

این نکته ناگفته نماند که لازم نیست رسول و ولی خدا شخصاً عهده دار امور اجرایی یک قوم یا یک کشور شود بلکه باید همه امور زیر نظر او و از طرف او باشد. یعنی اگر شخصی به عنوان پادشاه یا رئیس جمهور یا فرمانده یا هر عنوان دیگر عهده دار امور اجرایی می شود باید از طرف ولی خدا عهده دار شود و خود را مأمور او بداند.

در باره ولایت فقیه ضمن استناد به مبنای مستدل عقلی یعنی توحیدی و دائمی بودن حکومت الهی و اسلامی تا قیامت به آیات و روایاتی برمیخوریم که از جمله آن ها ست:
"إِنَّا أَنزَلْنَا التَّوْرَاهَ فِیهَا هُدًى وَنُورٌ یَحْکُمُ بِهَا النَّبِیُّونَ الَّذِینَ أَسْلَمُواْ لِلَّذِینَ هَادُواْ وَالرَّبَّانِیُّونَ وَالأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُواْ مِن کِتَابِ اللّهِ وَکَانُواْ عَلَیْهِ شُهَدَاء فَلاَ تَخْشَوُاْ النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلاَ تَشْتَرُواْ بِآیَاتِی ثَمَنًا قَلِیلاً وَمَن لَّمْ یَحْکُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ فَأُوْلَـئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ" (مائده ۴۴).
این آیه نشان می دهد که "احبار" یعنی علماء در حکومت بر اساس کتاب خدا همردیف و جانشین پیامبران و اوصیاء آنان هستند.

"وَ مَا کَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنفِرُواْ کَآفَّهً فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَهٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَهٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ وَلِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ" (توبه ۱۲۲).
به حکم این آیه فقها یعنی کسانی که در دین تفقه کرده اند مأمور هدایت مردمند. و میدانیم که هدایت مردم بدون حکومت ممکن نیست زیرا اکثر احکام دین اجتماعی و حکومتی است.

و نیز آیات پرهیز از پذیرش حکومت طاغوت که مطلق حکومت های غیر الهی است و نیز پرهیز از تسلط کافران و غیره همه دال بر لزوم حکومت فقیه عادل و جامع الشرایط است.

از جمله روایات در این باب می توان به روایت ذیل استناد نمود:
کافی ج۱ ص ۱۷۸: زمین هیچگاه از حجتی که حلال و حرام را بشناسد و مردم را به راه خدا دعوت کند خالی نیست.
همان: خدا اجل و اعظم از آن است که زمین را بدن امام عادل رها کند.
روایت مشهور: هرکه بدون امام بمیرد به مرگی جاهلی مرده است.

از حکومت کردن بپرهیزید که مخصوص امام عالم و عادل بین مسلمین است (وسایل الشیعه ج۲۷ ص۱۷, من لا یحضره الفقیه ج۳ ص ۵).

در رخدادها به روات احادیث ما مراجعه کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خدا بر آنان هستم (وسایل الشیعه ج ۲۷ ص۱۴۰).

وروایات متعددی که اهل قم در عصر غیبت حجت خدا بر مردم جهان هستند و آنان فقها و علما و اهل روایت و درایتند … (بحار الانوار ج۵۷ ص ۲۱۷).

روایت مقبوله عمربن حنظله که در آن نصب فقیه جامع الشرایط برای حکومت و قضاوت از طرف امام صورت گرفته است: من کان منکم ممن قد روى حدیثنا ، ونظر فی حلالنا وحرامنا ، وعرف أحکامنا ، فلیرضوا به حکماً ، فانی قد جعلته علیکم حاکما ، فاذا حکم بحکمنا فلم یقبل منه ، فانما استخف بحکم الله ، وعلیه رد ، والراد علینا الراد على الله ، وهو على حد الشرک بالله… (وسایل ج۲۷ ص۱۳۷). روایت ابی خدیجه: … مردی از بین خودتان که حلال و حرام ما را شناخته داور قرار دهید. من او را قاضی بر شما قرار دادم. و هرگز مبادا دعوایتان را به نزد سلطان غاصب ببرید. (وسیل الشیعه ج ۲۷ ص ۱۳۹)

روایت نبوی: خدایا به جانشینان من رحم کن. عرض شد جانشینان شما چه کسانی هستند؟ فرمود کسانی که بعد از من می آیند و حدیث و سنت مرا روایت می کنند. (همان).

مبنع : پرسمان قرآن

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.