آیا یضل من یشاء و یهدی من یشاء باعدل الهی منافات ندارد؟

هدایت
0 562

آیا یضل من یشاء و یهدی من یشاء باعدل الهی منافات ندارد؟

پاسخ:

آیات مشابه:

« یُضِلُّ مَنْ یشاء وَ یَهْدی مَنْ یَشاء» (نحل، ۹۳؛ فاطر، ۸)

«کَذلِکَ یُضِلُّ اللَّهُ مَنْ یشاء وَ یَهْدی مَنْ یَشاء» (مدثر، ۳۱)

«إِنَّ اللَّهَ یُضِلُّ مَنْ یَشاءُ وَ یَهْدی إِلَیْهِ مَنْ أَنابَ» (رعد، ۲۷)

«یُضِلُّ بِهِ کَثیراً وَ یَهْدی بِهِ کَثیراً وَ ما یُضِلُّ بِهِ إِلاَّ الْفاسِقینَ» (بقره، ۲۶)

«مَنْ یَشَأِ اللَّهُ یُضْلِلْهُ وَ مَنْ یَشَأْ یَجْعَلْهُ عَلى‏ صِراطٍ مُسْتَقیمٍ» (انعام، ۳۹)

«کَذلِکَ یُضِلُّ اللَّهُ الْکافِرینَ» (غافر، ۷۴)

«کَذلِکَ یُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ» (غافر، ۳۴)

«وَ یُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمینَ وَ یَفْعَلُ اللَّهُ ما یَشاءُ» (ابراهیم، ۲۷)

«فَإِنَّ اللَّهَ لا یَهْدی مَنْ یُضِلُّ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرینَ» (نحل، ۳۷)

«وَ مَنْ یُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ» (رعد، ۳۳؛ زمر، ۲۳؛ و …)

و ….

خداوند متعال زمینه و امکانات هدایت و راهنمایی را برای همه انسانها فراهم نموده و به آنها نیز اختیار داده تا مسیر حرکت خویش را انتخاب نمایند.

از طرفی خداوند قوانین و سنت هایی دارد و هر کس به گونه ای مسیر زندگی و حرکت خویش را انتخاب نمود که مشمول این سنتها شد، سنت الهی در مورد او جاری می شود.

کسی که در مسیر کمال و در پی جلب رضایت الهی گام بردارد مشمول سنت هدایت الهی قرار می گیرد. سنت هدایت در مورد نیکوکاران و نیز توبه کنندگان و … جاری می شود.

کسی که از مسیر حق منحرف شود و در مسیر باطل حرکت کند، اگر تا حدی پیش برود که زمینه رشد و هدایت را در خود نابود کند، مشمول سنت اضلال و گمراهی قرار می گیرد. سنت اضلال در مورد کافران، ظالمان، فاسقان، مسرفان و … جاری می شود.

ضمنا کسی نمی تواند سنت الهی را تغییر داده یا تبدیل نماید.

بنابر این چون از ابتدا انسان به اختیار خود تعیین مسیر نموده، و از طرفی تذکر و آگاهی های لازم به او داده شده است، در صورت اجرای سنت الهی در مورد او، بی عدالتی نشده است.

چند نکته:

۱. مساله هدایت و ضلالت، مستند به خداوند سبحان است. او هر که را بخواهد هدایت و هر که را بخواهد گمراه مى‏کند.

۲. سنت الهی بر این تعلق گرفته که کسانى را هدایت می نماید که بسوى او بازگشت کنند: «یَهْدِی إِلَیْهِ مَنْ أَنابَ»(رعد، ۲۷)

و کسانى را گمراه می کند که به آیات واضحه و روشن او کفر بورزند: «وَ مَنْ یُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ» کسانى را که از اهل کفر و مکر، خداوند گمراهشان کرده باشد دیگر هدایت شدنى نیستند.(رعد، ۳۳)

این بر اساس سنت الهی و نظام متقنى است که دائما جریان داشته و هرگز خلل نمى‏پذیرد. (۱)

۳. همیشه اعمال و کردار انسان، نتائج و ثمرات و بازتاب خاصى دارد.

اگر انسان به دنبال عمل نیک باشد، نتیجه آن، روشن‏بینى و توفیق و هدایت بیشتر به سوى خدا و انجام اعمال بهتر است:

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقاناً»؛ اگر پرهیزگارى پیشه کنید خداوند حس تشخیص حق از باطل را در شما زنده مى‏کند و به شما روشن‏بینى عطا مى‏فرماید. (انفال، ۲۹)

و اگر انسان به دنبال زشتیها برود، تاریکى و تیرگى قلبش افزون مى‏گردد، و به سوى گناه بیشترى سوق داده مى‏شود، و گاه تا سر حد انکار خداوند مى‏رسند:

«ثُمَّ کانَ عاقِبَهَ الَّذِینَ أَساؤُا السُّواى‏ أَنْ کَذَّبُوا بِآیاتِ اللَّهِ وَ کانُوا بِها یَسْتَهْزِؤُنَ»؛ عاقبت افرادى که اعمال بد انجام مى‏دهند به این جا منتهى شد که آیات خدا را تکذیب کردند و مورد استهزاء قرار دادند. (روم، ۱۰)

و در آیه دیگر: «فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ» هنگامى که از حق برگشتند خداوند دلهاى آنها را برگردانید.(صف، ۵)

۴. پس اگر خدا به کسانى توفیق هدایت مى‏دهد و یا از کسانى توفیق را سلب مى‏کند نتیجه مستقیم اعمال خود آنها است.

به عبارت دیگر:

کسى که متصف به صفت توبه و رجوع به حق باشد و افکار و عقایدش در گرو هواهای نفسانیش نباشد، خداوند او را با این دعوت حقه (قرآن) هدایت مى‏فرماید.

و کسى که افکار و عقایدش در قید هوای نفسش گرفتار باشد گمراه مى‏شود و از آیات قرآن نیز منتفع نمى‏گردد، هر چند که معجزه هم باشد: «وَ ما تُغْنِی الْآیاتُ وَ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا یُؤْمِنُونَ»(یونس، ۱۰۱)(۲)

(۱)- ترجمه المیزان، ج‏۱۱، ص ۴۸۳

(۲)- ر.ک: تفسیر نمونه، ج‏۱، ص ۱۵۱؛ ترجمه المیزان، همان

منبع: پرسمان قرآن

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.