تفاوت دلیل با بینه چیست ؟

0 663

تفاوت دلیل با بینه چیست؟

«تنبیه» در لغت عرب به معنای دلالت واضح و آشکار است، خواه این دلالت عقلی باشد و خواه محسوس (مفردات راغب، ماده «بین»).
«تنبیه» به این معنا در آیات فراوانی از قرآن کریم به کار رفته است مثل:
«و آتینا عیسی ابن مریم البینات» (بقره، آیه ۸۷).
«و لقد انزلنا الیک آیات بینات و ما یکفر بها الا الفاسقون» (بقره، آیه ۹۹).
«و فیه آیات بینات مقام ابراهیم» (آل عمران، آیه ۹۷).

بینه که جمع آن بینات است در آیات قرآن گاه صفت برای آیات واقع شده یعنی نشانه های روشن و آشکار و گاه به معنای معجزاتی که حقانیت پیامبران(ع) را به ثبوت می رساند به کار رفته است مثل آیه ۲۵ از سوره مبارکه فاطر: «جاءتهم رسلهم بالبینات و بالزبر وبالکتاب المنیر» که بینات در این آیه شریفه به معنای دلایل روشن و معجزاتی است که دلیل بر درستی و صدق مدعی نبوت است و «زبر» جمع زبور به معنای کتاب هایی است که خط آنها با استحکام نوشته شده و در اینجا کنایه از استحکام مطالب آنها است و اشاره به کتاب هایی است که قبل از حضرت موسی(ع) نازل شده و کتاب منیر اشاره به کتاب حضرت موسی(ع) و کتاب های آسمانی دیگری است که بعد از آن حضرت نازل گردیده است.

و در تفسیر دیگر «زبر» آن قسمت از کتب انبیا است که تنها محتوا پند و اندرز و نصیحت و مناجات بوده (مانند زبور حضرت داوود ) ولی «کتاب منیر» آن دسته از کتاب های آسمانی است که دارای احکام و قوانین و دستورات مختلف فردی و اجتماعی است مانند تورات و انجیل و قرآن و این تفسیر مناسبتر به نظر می رسد (تفسیر نمونه، ج ۱۸، ص ۲۴۰).

البته « بینه » در علوم دیگری مثل فقه و اصول نیز کار برد دارد و به معنای خاص خود آمده است. مثلا « بینه » در اصطلاح علم فقه و فقها به معنای دو شاهد عادل است چنانچه در حدیث آمده است: «البینه علی المدعی والیمین علی من انکر؛ فرد مدعی باید برای اثبات ادعایش دو شاهد عادل بیاورد و اگر شاهدی نبود و یا مدعی اقامه شهود نکرد باید خود منکر این ادعا قسم بر نفی ادعای مدعی بخورد و در این صورت حق با او خواهد بود.
اما کلمه « دلیل » در لغت به معنای چیزی است که با آن با چیزی آشنا می شویم و از آن شناخت حاصل می کنیم مثل دلالت لفظ بر معنا که لفظ دلیل است و ما را با معنا آشنا می کند. حال این راهنمایی روشن و واضح است که در این صورت «تنبه» نام دارد مانند آیات الهی و اعجاز انبیا و پیام های کتب آسمانی و قرآن کریم و گاه ممکن است چندان شفاف و واضح نباشد یعنی دلالتش رسا و شفاف نباشد (مفردات راغب، ماده «دل»).
در نتیجه بین دلیل و بینه به اصطلاح منطقی، عموم و خصوص مطلق است یعنی هر بینه ای دلیل می باشد ولی هر دلیلی بنیه نیست مگر این که دلیل واضح و روشن باشد.

منبع : سامانه پاسخگویی به سوالات و شبهات دینی

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.