خداوند چگونه و با چه شیوه ای مسخره می کند؟

0 20

درآیه ی ۱۴ و ۱۵ سوره ی بقره، درباره ی مسخره کردن بندگان یا منافقان، سخن به میان آمده است و می فرمایند خداوند آن ها را مسخره می کند. سؤال این است که دهن به دهن بنده گذاشتن و لجبازی یا مقابله به مثل کردن با او، در شأن خداست؟ سؤال دیگر این که خداوند چگونه و با چه شیوه ای مسخره می کند؟

پاسخ:

استهزاء و سخریه عبارت از این است که گفتار یا کردار و یا وصف و یا خلقت کسی را به وجهی بیان کند که سبب خنده ی دیگران شود. این امر گاهی با گفتار و یا فعل صورت گیرد وگاهی به ایماء و اشاره و یا کنایه، فرقی نمی کند و نیز فرقی نمی کند که انگیزه ی انسان از این کار عداوت، تحقیر طرف، تکبر باشد و یا هدف انسان فقط و فقط مضحکه طرف و خندانیدن دیگران باشد. چنان که شیوه انسان های سبک مغز و اراذل و اوباش چنین است.

به هر حال بدون تردید، این عمل از گناهان کبیره است که در قرآن کریم (۱) و در روایات معصومین ـ علیهم السلام ـ بر آن وعده ی عذاب داده شده و قرآن کریم از این عمل نهی نموده است و فرموده است: چه بسا کسانی که مورد تمسخر شما قرار می گیرند، بهتر از شما باشند.(۲)

استهزاء و سخریه وقتی در مورد غیر خدا به کار می رود به همین معنایی است که ذکر شد. روشن است در مواردی نظیر آیه ی۱۵ از سوره ی بقره و آیه ی ۷۹ از سوره ی توبه که در آن ها استهزاء و سخریه به خدا نسبت داده شده، نمی تواند به همان معنایی باشد که در مورد غیر خدا به کار می رود.

زیرا مسخره کردن و استهزاء و استخفاف دیگران از جهل و سفاهت استهزاء کننده سرچشمه می گیرد و همان طوری که بیان شد، این عمل به حکم آیات و روایات از جمله گناهان بوده و به قضاوت عقل و فطرت سلیم، از اموری است که در زشتی آن تردیدی وجود ندارد و خداوند منزه از جمیع زشتی ها و قبایح است و ساحت کبریای حق تبارک و تعالی به دور از منکرات است.
ثانیا در آیات فراوانی استهزاء به معنایی که ما می شناسیم و مأنوس با اذهان ما می باشد، از ویژگی ها و صفات منافقان و کافران به شمار آمده و با این حال چگونه می توان این معنی را به خدا نسبت داد؟!

بنابراین، وقتی استهزاء در مورد خدا به کار می رود به این معنی نیست که خدا کارهایی همانند کارهای منافقان و کفار انجام می دهد، بلکه همان طوری که مفسرین قرآن کریم نظیر علامه طباطبایی و دیگران گفته اند، استهزاء در مورد خداوند به معنای آن است که خدا استهزاء کنندگان را مجازات خواهد کرد.

وقتی می فرمایند خدا منافقان را استهزاء می کند، معنایش آن است که از روی حکمت و عدل خود و به تناسب جرم آن ها، آنان را کیفر خواهد داد. به بیان دیگر کلماتی از قبیل استهزاء در مورد خدا نسبت به بندگانش، وقتی به کار می رود، در حقیقت سبب که همان استهزاء است استعمال و اطلاق و مسبب آن که کیفر و عذاب است، اراده می شود و این شایع و متداول است.(۳)
روی همین جهت، در قرآن کریم، وقتی استهزاء به خدا نسبت داده شده است، به دنبال آن از عذاب و کیفر او سخن به میان آمده است. مثلا وقتی می فرماید: «خدا منافقین را به استهزاء می گیرد»، بلافاصله در توضیح و تبیین آن می فرماید: «آنان را در طغیان شان مهلت می دهد تا سرگردان شوند».(۴)

و یا وقتی می فرماید: وقتی «آنان یکدیگر را مسخره می کنند، خدا هم ایشان را مسخره می کند» بعد به عنوان توضیح می فرماید: و برای منافقان عذاب دردناکی است».(۵)
به عبارت دیگر، استهزاء خدا نسبت به کفار و منافقان، همان عذاب و اضلال کیفری خداوند است که نتیجه عمل خود آنان است و به موجب آن خدای حکیم و عادل آنان را در فتنه و آشوبی که خود در درون خویش بر پا کرده اند، رها می کند و آنان را به حال خودشان وا می گذارد.

خداوند استهزاء کنندگان را به جزای عمل شان می رساند و استهزاء می کند و این جزا ممکن است در دنیا باشد نظیر آن چه که در مورد استهزاء کنندگان از قوم نوح صورت گرفت و ممکن است در آخرت انجام شود، چنان که در حدیثی از پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ می خوانیم که حضرت می فرماید: روز قیامت برای استهزاء کنندگان دری از بهشت باز می شود و به آنان گفته می شود. بیایید آنان به سختی خود را دم در می راسند که همان هنگام در بهشت بسته می شود. آنگاه دری دیگری باز و آنان فراخوانده می شود و دوباره درب بهشت بر روی شان بسته می شود… .(۶)

خلاصه و نتیجه: آن چه بیان شد، این نتیجه به دست می آید که:

۱. در قرآن کریم استهزاء و سخریه و مکر، هم در مورد خدا و هم در مورد غیر خدا به کار رفته است. ولی مسخره کردن در مورد خدا همان معنای متعارف بین مردم نمی باشد و آیاتی از قرآن کریم بر این معنی دلالت می کند.

۲. استهزاء خدا نسبت به منافقان و کفار، همان عقوبت الهی نسبت به آنان بوده و این امر ممکن است به صورت استدراج و امهال در دنیا و یا به أنحا دیگر در آخرت صورت گیرد و در هر حال، آن نتیجه ی عمل استهزاء کنندگان است.

۳. استهزاء مطابق آیات و روایات و به حکم عقل، از گناهان و قبایح است و کار انسان هایی بی منطق و دور از خرد است که با این کارشان در حقیقت از سبک سری شان به گونه خاص حکایت می کنند و خود متوجه آن نیستند و حال این که آنان با این کار سفاهت خودشان را به نمایش می گذارند.

پاورقی:

۱. توبه : ۷۹.
۲. حجرات : ۱۱.
۳. طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان، ترجمه موسوی همدانی، قم، جامعه مدرسین، بی تا، ج۱۰، ص۳۳۸.
۴. بقره : ۱۴.
۵. توبه : ۷۹.
۶. مهدوی کنی، نقطه های آغاز در اخلاق عملی، دفتر نشر فرهنگ، چاپ هفتم، ۱۳۷۶ش، ص۲۹۳.

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

مطالب مرتبط

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.