میزان دقت در قالب‌های بیانی قرآن چقدر است؟

0 52

پرسش:

الف: میزان دقت در قالب‌های بیانی قرآن چقدر است؟ ب: آیا تأکیدات متناسب با روحیه تند جاهلی است که در نسخه نباید ترجمه و تفسیر شود؟ یا حساب شده می‌باشد؟ (مثلاً آیات مکی بیشتر تأکید دارد) ج: آیاتکرار بعضی از موارد مثل تکرار واژه اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامرمنکم، برای زیبایی است و یانکته خاصّی دارد؟

پاسخ:

پاسخ پرسش ها به ترتیب همان بندهای پرسش می‌آید.
الف)قالب های بیانی قرآن کریم قرآن کریم از ابعاد و زوایای مختلف، معجزه است، یکی از ابعاد اعجاز آیات قرآنی، فصاحت و بلاغت آن است. قرآن در اوج اعجاز قرار دارد، در زیبایی ظاهر و عمق باطن و عفّت بیان و صراحت و قاطعیت و دقت در قالب بیانی گستردگی مفاهیم و هماهنگی لفظ و معنا و …
قرآن کریم بر اساس اعتراف سخن شناسان عرب در فصاحت و بلاغت بی‌نظیر است.(۱)
قالب‌های بیانی قرآن با سبکی نو و ترکیبی خوش‌آوا در میان سخن‌شناسان و برجسته‌ترین ادیبان عرب، زبان زد است و ساختمان ترکیبی کلمات آن و سبک بدیع و مختص آن، بی‌سابقه و تقلید ناپذیر است.
شیوه قرآن، نثر متعارف و یا نظم و شعر نیست، بلکه ویژگی‌های مثبت نثر و نظم را دارا و از طرفی هر آیه در بردارنده موضوعات مختلف است و این سبک تازگی و طراوت خاصّی دارد.
ویژگی طراوت و تازگی و فرازهای زیبا در تمام آیات قرآن وجود دارد و بی‌اختیار ذهن خواننده را با خود می‌برد.(۲)
برخی از جنبه‌های اعجاز قرآن کریم۱. اعجاز ادبی: اعجازادبی قرآن برجسته‌ترین ادیبان عرب را سخت شگفت زده نموده و دشمنان سرسخت پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ با شنیدن آیات آن، به غیر بشری بودن آن اعتراف دارند.
۲. اعجاز از نظر اخبار غیبی: مانند آیات ۱ ـ ۶ سوره روم. آیه ۲۷ سوره فتح. آیات ۴۴ و ۴۵ سوره قمر و … که همگی از غیب خبر داده‌اند.
۳. اعجاز در وضع قوانین: حتّی اندیشمندان غیر مسلمان نیز معترفند که قرآن عهده‌دار سعادت بشر و کلام الهی است و بهترین قوانین و نسخه پرافتخار بشری می‌باشد که قوانین سعادت بشریت، باید از روی آن نوشته شود.
۴. اعجاز علمی: قرآن کریم اقیانوس بی‌کرانی از علوم تجربی و انسانی است که دانشمندان را به تحقیقات زیادی واداشته و آن‌ها را وادار به اعتراف کرده که قرآن ساخته و پرداخته بشر نیست. بلکه از ناحیه غیب و وحی الهی است. حرکت جاذبه زمین، حرکت خورشید و منظومه شمسی، زوجیت عمومی و… همه از نمونه‌های اعجاز علمی قرآن کریم است. (۳)
افزون بر آن چه گذشت، قرآن کتاب حقیقت است و در شرح و تبیین حقیقت در حد اعلایی از قواعد زیباسازی کلام و مفاهمه بهره‌ور است و از تخیلات، احساسات و مبالغه‌آمیز بودن به دور است، بلکه سرشار از تشبیهات زیبا، کنایات، استعارات، تمثیلات و … است و اساساً بنیان دانش معانی، بیان، بدیع، مرهون کاربرد‌های قرآن است و در عین حال از حقیقت گویی، خرد محوری، ارزش‌های انسانی و اخلاقی و … خارج نشده است.(۴)
ب)تاکیدهای قرآنی تأکیدهای قرآن حساب شده و بر اساس اهداف خاصّی آمده است. گرچه مردم مورد خطاب اولیه قرآن کریم عرب بودند، ولی قرآن کریم، برای هدایت جهانیان نازل شد و تمام مردم اعم از جن و انس مورد خطاب قرآن کریم هستند، چنان‌که خداوند متعال می‌فرماید: وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلا کَافَّهً لِلنَّاسِ بَشِیرًا وَنَذِیرًا وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا یَعْلَمُونَ(۵) تو را نفرستادیم مگر برای همه مردم. و در جای دیگر می‌فرماید: تَبَارَکَ الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَی عَبْدِهِ لِیَکُونَ لِلْعَالَمِینَ نَذِیرًا(۶) زوال ناپذیر و پربرکت است کسی که قرآن را بر بنده‌اش نازل کرد تا جهانیان را انذار کند.
سخن تند و شدید که در سوره‌های مکی دیده می‌شود به‌خاطر عناد و مقاومت مشرکان در برابر حق بوده است و در هر زمانی کسانی در برابر حق عناد و مقاومت کنند ممکن است مورد همین خطاب‌ها با همین لحن شدید و تند قرار بگیرند.(۷)
بنابراین، این سوره‌ها نیز مانند موارد دیگر باید ترجمه و تفسیر شوند و البته باید گفت که سخنان الهی برخلاف سخنان مردم عادی همواره پیام آور و عبرت آموز است واگر خداوند متعال با وعید و یادآوری عذابش مردم را می ترساند ، برای این است که مردم را از خواب غفلت بیدارکند.
از آن جاکه فراگیری زبان عربی برای همه ممکن نیست و عموم مردم فرصت خواندن تفاسیر طولانی را ندارند و از طرفی، تعلیم کلام الهی برای همگان ضرورت دارد، ترجمه قرآن تنها راه است، گرچه ترجمه قرآن نمی‌تواند برگردان تمام ویژگی‌های کلام وحی باشد، ولی جنبه‌های معنوی و هدایتی قرآن کریم در صورتی که شرایط ترجمه رعایت شود، تا حدودی قابل برگردان به زبان‌های دیگر است. زیرا آن چه مهم و هدف است، معانی می‌باشند.(۸)
ج) راز تکرار در قرآن تکرارتکراربرخی کلمات و آیات گاهی به جهت مبالغه و تأکید و اهمیّت آن‌ها می‌باشد، مثل آیه یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الأمْرِ مِنْکُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَی اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ ذَلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلا…(۹) … اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر خدا را و صاحبان امر را … .
و زمانی نیز در تکرار یک جمله یا کلمه در طول سخن، نوعی تأثیر خطابی وجود دارد که عرب‌ها بیشتر با آن آشنا هستند و این کار، در جریان ایراد خطبه و سرودن شعر در میان عرب‌ها مرسوم بوده است و این مسئله در آیات قرآن به فصاحت و بلاغت قرآن کریم ـ که در محل خود ثابت شده ـ بازگشت می‌کند.
افزون بر این، تکرار در ارائه اندیشه‌ها و آرای مشخص به مردم، در استقرار و تثبیت آن‌ها در اذهان کمک می‌کند.(۱۰)

پاورقی:

۱. ـ معرفت،محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، قم، انتشارات اسلامی، ج ۴ ، ۴۵۰ .
۲. ـ ر.ک: سعیدی روشن، محمّد باقر، علوم قرآن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، رحمه الله، ص ۱۰۵.
۳. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر و دیگران پیام قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج ۸، ص ۹۰، معرفت، محمد هادی، همان، ج ۲، ص ۴۵۲ ـ ۵۱۳
۴. ـ ر.ک: همان، ص ۱۱۲ ـ ۱۰۸.
۵. ـ سبأ: ۲۸.
۶. ـ فرقان: ۱.
۷. ـ معرفت، محمّد هادی، تاریخ قرآن، تهران، انتشارات سمت، ص ۵۱.
۸. ـ ر.ک: رفیعی، ناصر، نقد و بررسی ادله رشید رضا در ممنوعیت ترجمه قرآن، مجله معرفت، مؤسسه پژوهشی و آموزشی امام خمینی (ره)، سال دهم، شماره نهم، آذر ماه ۱۳۸۰، ص ۸۵ ـ ۷۴.
۹. ـ نساء: ۵۹.
۱۰. ـ ر.ک: قرائتی، محسن، قرآن و تبلیغ، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ص ۱۹۲ و ۱۹۴.

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات    

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.