در قرآن کریم اشاره به وجود موجودات و انسان ها در کرات دیگر شده است؟

0 111

گستره و عظمت جهان هستی به اندازه ای است که همه دانشمندان در برابر عظمت آن انگشت حیرت به دندان دارند و همه اذعان دارند که دانش بشری با آن که به برخی کرات و سیارات و کهکشان ها نیز راه یافته است، قطره ای است در برابر اقیانوس. لذا آن چه محققان از کرات دیگر به دست آورده اند، نمی توان به همه ی کرات در مورد وجود حیات و یا نبود آن تسری داد. آسمان یکی از شورانگیزترین موضوعات فکری بشر بوده است و این فکر که آیا در آسمان و کرات دیگر موجودات زنده یا عاقل دیگری وجود دارد یا ندارد؟ یکی از دغدغه های بشر است. برخی آیات قرآن کریم به وجود موجوداتی زنده در آسمان اشاره دارد. مفسران و صاحب نظران در این مورد، به این آیات استدلال کرده اند.

۱. وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِیهِمَا مِن دَابَّهٍ وَهُوَ عَلَی جَمْعِهِمْ إِذَا یَشَاء قَدِیرٌ(۱). و از نشانه های قدرت اوست آفرینش آسمان ها و زمین و آن چه از انواع جنبنده در میان آن دو پراکنده است و او هرگاه بخواهد بر گردآوردن آنان تواناست.
دابه به معنای هر جنبنده ای است که روی زمین حرکت کند. پس این شامل تمامی حیوانات می شود. و از ظاهر آن برمی آید که در آسمان ها نیز جنبندگانی هست و این که برخی، تنها جنبندگان آسمان را به ملائکه تفسیر کرده اند، صحیح نیست. زیرا اولا آیه ی شریفه اطلاق دارد و نمی شود بدون دلیل آن را مقید به یک نوع جاندار کرد. و ثانیا اصول اطلاق کلمه ی «دابه» بر فرشتگان معهود نیست.(۲) و ثالثا از برخی آیات دیگر بر می آید که دابه غیر فرشتگان است.
۲. وَلِلّهِ یَسْجُدُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مِن دَآبَّهٍ وَالْمَلآئِکهُ وَهُمْ لاَ یَسْتَکبِرُونَ(۳).
و آن چه در آسمان ها و زمین از جنبندگان و فرشتگان است، برای خدا سجده می کنند و تکبر نمی ورزند.
عمومیت کلمه ی دابه هم انسان را شامل می شود و هم جن را و هم هر جنبنده ای را و این که ملائکه را جداگانه اسم برد، کاملا می توان فهمید که هر چند ملائکه نیز آمد و شد و حرکت و انتقال دارند، لیکن حرکت آنان از نوع حرکت جنبندگان و انتقال مکانی آنان نیست.
این آیه دلالت دارد بر این که در غیر کره زمین از کرات آسمان ها نیز جنبندگانی هستند که در آن جا مسکن داشته و زندگی می کنند.(۴)
آیت الله مکارم شیرازی معتقد است: دابه به معنای موجودات جنبنده است و از آن مفهوم حیات و زندگی نیز استفاده می شود. و این که آیه ی فوق می گوید تمام جنبندگانی که در آسمان و زمین هستند برای خدا سجده می کنند از آن استفاده می کنیم که موجودات زنده مخصوص به کره زمین نیست. بلکه در کرات آسمانی نیز موجودات زنده و جنبنده ای وجود دارد.(۵) و در جای دیگر می گوید: با این که دانشمندان با قاطعیت نمی توانند بگویند که در آسمان و کرات دیگر موجودات وجود دارد (چون اطلاعات به دست آمده از طریق علم بشری خیلی ناچیز است)، ولی قرآن کریم با جمله ی «و ما بث فیهما من دابه». «آن چه در آسمان و زمین از جنبندگان گسترده است»، با صراحت این حقیقت را اعلام می دارد که در پهنه ی آسمان نیز جنبندگان زنده فراوان است و ضمیر تثنیه فیهما هم به زمین و هم به آسمان اشاره دارد و دابه هم به هر جنبنده و جاندارانی اطلاق می شود. چه بزرگ باشد چه کوچک.(۶)
در حدیثی از امام علی ـ علیه السلام ـ نقل شده است که فرمودند: این ستارگانی که در آسمان است، شهرهائی هم چون شهرهای زمین دارد و هر شهری با شهر دیگر (هر ستاره ای با ستاره دیگر) با ستونی از نور مربوط است.(۷)
حدود دوازده آیه از قرآن کریم، با جمله ی «من فی السموات و الارض» و یا شبیه آن به کار آمد که در ادبیات عرب، کلمه ی (من) بر شخص عاقل و جاندار دلالت دارد. مثل آیات یَسْأَلُهُ مَن فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ کلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ(۸). هر که در آسمان ها و زمین است از او درخواست می کند، هر زمان، او در کاری است. و نیز آیات ۱۵ رعد، ۵۵ اسراء، ۹۳ مریم، ۱۹ انبیاء، ۸۳ آل عمران، ۶۶ یونس، ۱۸ حج، ۴۱ نور و… که همه ی آیات مذکور به نوعی اشاره به وجود موجودات دیگر در آسمان ها و کرات دیگر دارند.
آیات دیگری نیز مشعر به این معنی هستند.
۱. تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَن فِیهِنَّ(۹). آسمان های هفت گانه و زمین هر کس که در آن ها است، او را تسبیح می گویند.
۲. ما آسمان دنیا را به آرایش ستارگان درخشنده، بیاراستیم و آن را از هر شیطنت کار تجاوزگری محفوظ داشتیم به طوری که نمی توانند به سوی مردم بالاتر گوش فرا دارند و اگر بخواهند تجاوز نمایند از هر طرف تیر باران می شوند.(۱۰)
خداوند در قرآن مجید با صراحت اعلام می کند که خدا پروردگار چندین جهان است. و این که خورشید های فراوان دیگری وجود دارد که آن ها هم نور افشانی می کنند و مشرق و مغرب دارند.(۱۱)
چنان چه کلمات مشارق و مغارب، العالمین به خوبی ما را روشن می گردانند که تعداد فراوانی خورشید و جهان وجود دارد که همان طوری که ما تحت پرورش و ربوبیت خداوند قرار داریم، آن ها نیز مشمول عنایت و ربوبیت خدا هستند، اما هنوز بشر نتوانسته است حقایق آن عوالم را درک کند و به همنوعان خود عرضه کند و با تمدن های دیگر مقایسه کند.(۱۲)
بنابراین، با در نظر گرفتن عظمت عالم هستی، ظاهرا بعید به نظر می رسد که حیات و زیست مخصوص کره ما (زمین) باشد و دیگر کرات از این گونه موجودات زنده بی بهره باشند، هر چند به عقیده ی علمای نجوم احتمال وجود حیات در دیگر سیارات محدود منظومه شمسی بسیار ضعیف است. ولی این نوع اطلاعات محدود درباره ی منظومه شمسی است. هر چند که چندان هم منطقی به نظر نمی رسد. با توجه به آیات گفته شده که صراحت در این مورد دارند و نیز به نظر فرد موحد و خدا شناس که آفرینش جهان را از روی حکمت خداوند می داند، بعید به نظر می رسد که در میلیارد ها ستاره، هیچ کدام جز کره زمین مسکونی نباشد و همه حکم بیابان های خشک و خالی و خاموش را داشته باشند و موجود زنده ای مطلقا در هیچ یک دیده نشود. در هر حال از نظر علمی نمی توان در مورد موجودات زنده در کرات دیگر نظر قطعی داد. در حالی که دانش بشری در حال رشد و تغییر و تکامل است.
و آن چه که از متون دینی فهمیده می شود در کرات دیگر موجود زنده وجود دارد، اما این که همانند انسان ها باشند و یا حتی موجودات دارای شعور باشند، به طور قطع ثابت نمی شود. ولی این که در آسمان ها جنبنده و موجود زنده وجود دارد، از نظر قرآن قطعی است.

پاورقی:

۱. شوری : ۲۹.
۲. طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان، قم، جامعه مدرسین، (بی تا)، ج۱۸، ص۵۸.
۳. نحل : ۴۹.
۴. المیزان، همان، ج۱۲، ص۲۶۶.
۵. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، قم، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش، ج۱۱، ص۲۵۵.
۶. همان، ج۲۰، ص۴۳۸.
۷. عروسی حویزی، عبدعلی، تفسیر نور الثقلین، قم، اسماعیلیان، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۴۰۰.
۸. الرحمن : ۲۹.
۹. اسراء : ۴۴.
۱۰. صافات : ۶ ـ ۸.
۱۱. زمانی، مصطفی، پیشگوئی های علمی قرآن، انتشارات پیام اسلام، ۱۳۵۰ش، ص۳۴ ـ ۳۵.
۱۲. همان.

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات    

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.