آیا یاد گرفتن قرآن کریم واجب است؟

0 95

قرآن نور است، کتاب مبین است، قرآن راه مستقیم است و این است که خداوند فرموده اند: و در قرآن راهنمایی و هدایتی است که جهت پیشروی سالم را در زندگی آشکار می سازد.(۱) در قرآن رحمت و بخشندگی رستگاری برای کسی است که ایمان آورد و پیرو هدایت آن باشد.(۲) و ناگزیر مردمان باید در قرآن به تفکر بپردازند تا از خلال امثال قرآن به معرفت دسترسی پیدا کنند که خداوند می فرماید: اگر این قرآن را بر کوهی فرو می فرستادیم، آن را از ترس خدا خاشع و از هم شکافته می دیدی و این مثل ها را برای مردمان می آوریم تا به تفکر بپردازند.(۳)

حال که قرآن نور است پس مؤمنان باید به سوی نور حرکت کنند و اگر بیانگر است باید دید چه تکلیفی بر انسان ها لازم کرده و اگر رحمت و رستگاری همراه دارد باید فهمید چه رفتارهایی باعث نجات انسان ها خواهد شد. و همه اینها نخواهد شد مگر این که قرآن را یاد گیرد، ترجمه اش را بفهمد و در معارف آن اندیشه نموده و عمل کند. برای همین خداوند انسان های مومن را به اندیشیدن و فهمیدن مفاهیم قرآنی دعوت نموده چرا که قرآن راه مستقیم است و حرکت در مسیر مستقیم درعمل کردن به آن می باشد و آن کس می تواند در راه راست خود را نگه دارد که قرآن را یاد گرفته و بفهمد و لذا اگر هیچ دستوری هم نداشتیم که یادگیری قرآن را واجب می کرد، همین مکلف بودن انسان ها به عمل بر معارف و احکام قرآنی خود دلیل بر وجوب یادگیری است. با این حال در قرآن کریم آیاتی وجود دارد که نشانگر اهمیت خواندن و یاد گرفتن قرآن است:
۱. در سوره مزمل به پیامبر اسلام دستور داده شده که «قرآن را شمرده شمرده بخوان»(۴) و سپس در آیه ۲۰ همان سوره به رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و مومنان می فرماید: «از این پس هر مقدار که برای تان ممکن است قرآن بخوانید» و این یعنی باید مؤمنان خواندن را یاد گیرند.
۲. قرآن کریم بارها انسان ها را به تفکر، تعقل، تدبر و تفقه و فهمیدن قرآن کریم فرا می خواند.(۵) و همه این ها می رساند که بدون یاد گرفتن قرآن هیچ کدام از این ها ممکن نیست.
در روایات اسلامی نیز درباره فضیلت قرآن خواندن، یادگیری آن، یاد دادن به دیگران، از روی قرآن خواندن حتی حافظان قرآن کریم اشارات و دستورات فراوان شده است. و حتی در برخی از ابواب کتب روائی عنوان باب را باب واجب بودن یاد گیری قرآن و یاد دادن آن بر دیگران نام گذاری کرده اند(۶) که اینها همه بیانگر این واقعیت است قرآن را یاد نگرفتن یعنی رها کردن دستورات خداوند و معصومین ـ علیهم السلام ـ که برای طولانی شدن به نمونه ای اشاره می شود.
امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: بر فرد مومن لازم است که قبل از مرگش قرآن را یاد گیرد یا در حال یاد گرفتن بمیرد. امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ هم از پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل کرده اند که فرمود: بهترین شما کسی است که قرآن را یاد گرفته و به دیگران یاد دهد.(۷)
در این باب که عنوان آن وجوب یادگیری قرآن است ۱۶ روایت در اهمیت یادگیری قرآن کریم وجود دارد.
علاوه بر واجب بودن یادگیری قرآن، یادگرفتن تجوید آن نیز برای افرادی که می توانند، واجب است که به طریق اولی این روایات، اصل یادگیری و لزوم آن را نیز ثابت می کندکه چهار روایت در این باب آمده و لزوم تجوید قرآن را متذکر شده است، مانند فرمایش امام صادق ـ علیه السلام ـ که فرموده اند:
قرآن را با لحن عربی یاد گیرید، چرا که خداوند قرآن را با همان صورت به خلقش فرستاده است….(۸)
از سوی دیگر روایاتی داریم که می رساند قرآن کریم روز قیامت از کسانی که آن را نخوانده اند شکایت خواهد کرد چنان چه امام صادق ـ علیه السلام ـ فرموده اند: سه چیز در روز قیامت به خداوند شکایت خواهند کرد: مسجدی که در آن نماز خوانده نشود، عالم بین نادانان و قرآنی که خوانده نشود و گرد و خاک آن را بگیرد.(۹)
بنابراین یاد گرفتن قرآن کریم بر هر مسلمانی لازم و ضروری است و یاد دادن قرآن به دیگران نیز مورد تاکید است.(۱۰)
در نهایت می توان گفت: یادگیری قرآن یکی از مستحبات تاکیدی می باشد و بعضی از سوره مانند: سوره حمد که در نماز قرائت آن همراه با تجوید واجب است، بر هر فرد مسلمان یادگیری آن واجب می باشد.

پاورقی:

۱. مائده، ۱۶ـ۱۵.
۲. اعراف، ۲۰۳.
۳. حشر، ۲۱.
۴. مزمل، ۴.
۵. ر.ک: نساء:۸۲، محمد:۲۴، ص : ۲۹ و اعراف:۱۷۶، نحل:۴۴، حشر:۲۱، و بقره:۴۴، یونس:۶ و…. .
۶. حر عاملی، محمد، وسائل الشیعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا، ج۴[۲۰ جلدی]، ص ۸۲۳.
۷. همان، ص ۸۲۵، حدیث ۴و۵.
۸. وسائل الشیعه، ج۴، ص ۸۶۶، باب ۳۰، حدیث ۲.
۹. کلینی، محمد، کافی، بی جا، دار الکتب الاسلامیه، چهارم، ۱۳۶۵، ج۲، ص ۶۱۳.
۱۰. وسائل الشیعه، ج۴، ص ۸۲۳، ب۲۹.

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.