منظور از « صلوه الوسطی » در آیه. حافظوا علی الصلوات و الصلوه الوسطی… چیست؟

0 414

منظور از « صلوه الوسطی » در آیه. حافظوا علی الصلوات و الصلوه الوسطی… (بقره: ۲۳۸) چیست؟

پاسخ:

«وسطی» از وسط گرفته شده و به معنای. «وسط هر شیء که دو طرفش مساوی باشد.»(۱) و در اینکه مصداق « صلوه الوسطی » کدامیک از نمازهای پنج گانه می‌باشد، اقوال مختلفی وجود دارد،

الف: بیان اقوال

۱ـ نماز ظهر: در روایات عدیده‌ای از اهل‌بیت نقل شده است که مراد از « صلوه الوسطی » همان صلاه ظهر است، چنان که علی ـ علیه السلام ـ در بیان علّت آن می فرماید: «هنگامی که شمس از (دائره نصف النهار) زائل می‌شود همه اشیاء، خدا را تسبیح گویند، لذا خداوند در این ساعت به نماز (ظهر) امری نموده است و درهای آسمانی تا زمانی که نماز ظهر خوانده شود باز است، و دعا هم مستجاب می‌شود.»(۲) در گفتار بعضی‌ها، دلیل آن این گونه بیان شده است:

۱. چون ظهر وسط روز و در شدّت گرما قرار دارد لذا نماز در آن لحظه مشکل‌تر و فضیلت آن بیشتر است.

۲. و برای این که نماز ظهر اولین نمازی است که واجب شد.(۳) مرحوم «علامه طباطبائی» علّت وسطی بودن ظهر را به خاطر واقع شدن بین نماز صبح که در اوّل روز خوانده می‌شود، و نماز عصر که آخر روز خوانده می‌شود دانسته است.(۴)

۲ـ نماز عصر: عدّه‌ای دیگر نماز وسطی را نماز عصر دانسته‌اند از شیعیان «سید مرتضی» و از علمای اهل سنت «ابوحنیفه، احمد داود بن منذر، ابوثور، حسن بصری، نخعی» طرفدار این قول می‌باشند. می‌توان گفت اکثر روایات اهل سنّت، نماز وسطی را بر نماز عصر منطبق نموده‌اند، جز روایت عایشه، که بر نماز ظهر تکیه نموده است.(۵) و دلیل آن روایت مرفوعه(۶) است که پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ فرمود: «مراد از وسطی ، صلاه عصر است، چون بین نمازهای روز (صبح و ظهر) و شب (مغرب و عشاء) قرار گرفته است(۷)

۳ـ نماز صبح: عدّه‌ای چون شافعی، و… گفته‌اند نماز صبح است، چون بین نمازهای شب و نمازهای روز قرار گرفته است و بین تاریکی (شب) و روشنائی (فجر) واقع می‌شود، و نمازی است تنها، با نمازهای دیگر جمع نمی‌شود و اهمیت هم دارد، زیرا اگر اوّل وقت واقع شود، هم در دفتر اعمال شب ضبط می‌شود، و هم دفتر اعمال روز،(۸)

۴ـ نماز عشاء: چنان که ابن سید الناس به بعضی علماء نسبت داده(۹) و دلیل آن را این گونه بیان داشته است: زیرا نماز عشاء بین دو نماز (مغرب و صبح) واقع شده است که کم نمی‌شوند. همچنین روایاتی داریم که دلالت بر اهمیت صلاه عشاء دارند.
حدود ۱۷ قول درباره صلوه الوسطی نقل شده است به خاطر اختصار به این چهار قول اکتفا می‌کنیم.

ب: نظر نهایی آنچه به واقع نزدیکتر، و با ادله سازگارتر است. همان قول اوّل می باشد، یعنی مراد از نماز «وسطی» نماز ظهر می باشد، اولاً به این جهت که اکثر علمای شیعه، این قول را برگزیده‌اند(۱۰) ثانیاً روایات زیادی بر این مطلب دلالت دارند که در تفسیر صافی(۱۱)، المیزان،(۱۲) مجمع‌البیان(۱۳) و… جمع‌آوری شده‌اند. و ثالثاً با معنای لغوی وسطی سازگاری دارد، چون هم در وسط و میان روز واقع شده است و هم میان نمازهای روز.

پاورقی:

۱. – ر. ک، راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دفتر نشر الکتاب، ج ۲، ۱۴۰۶ هـ ، ص ۵۲۲.
۲. – ر. ک: علی طبرسی، مجمع البیان، بیروت، دارالمعرفه، چاپ دوّم، ۱۴۰۸ هـ ، ۱۹۸۸م، ج ۱ و ۲، ص ۵۹۹.
۳. – ر. ک: فاضل مقداد میسوری، کنز العرفان، تهران، انتشارات مرتضوی، چاپ پنجم، ۱۳۷۳ش، ج ۱، ص ۶۲. و مفردات راغب، همان، ص ۵۲۳.
۴. – ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوّم، ۱۳۹۲، هـ ، ق، ج ۲، ص ۲۷۱.
۵. – کنزالعرفان، همان، ج ۱، ص ۶۱. مجمع البیان، همان، ج ۱، ۲، ص ۵۹۹.
۶. – مرفوعه به روایاتی گفته می‌شود که سند آن به پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ یا معصومین ـ علیهم السّلام ـ دیگر متصل نباشد، و بدون سند به پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نسبت داده شود.
۷. – مجمع‌البیان، پیشین، ج ۱، ۲، ص ۵۹۹.
۸. – همان، ص ۵۹۹، ۶۰۰.
۹. – کنزالعرفان، همان، ج ۱، ص ۶۱.
۱۰. – کنزالعرفان، همان، ص ۶۱.
۱۱. – تفسیر الصافی، همان، ج ۱، ص ۲۶۹ ـ ۲۶۸.
۱۲. – المیزان، همان، ج ۲، ص ۲۷۱ ـ ۲۷۰.
۱۳. – مجمع‌البیان، همان، ج ۱ ـ ۲، ص ۵۹۹.

پنهان بودن صلوهالوسطی

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.