آیه ای از قرآن در باره اهمیت برنامه ریزی را بیان کنید؟

0 708

در قرآن کریم آیه ای که به صراحت از برنامه ریزی و اهمیت آن سخن بگوید پیدا نشد، ولی آیات خلقت جهان و سفارش خداوند متعال در تفکر کردن در قدرت الهی و دقت نظر در آفریده های خداوندی می رساند که خداوند متعال هم خود همه چیز را با برنامه های دقیق بوجود آورده و هم به بشریت این پیام را می دهد که باید در زندگی هدفمند باشید و با برنامه ریزی و دقت های لازم به پیشرفت خود و جامعه برسید.

از سوی دیگر تمام زندگی پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ، نزول تدریجی و بمرور آیات قرآن در طول ۲۳ سال و تشریع احکام بر اساس بهترین نوع برنامه ریزی بود که با دقت و تدبر در آیات می توان موارد زیادی را پیدا کرد.
به عبارتی روشن تر لزومی ندارد که قرآن کریم دستور به برنامه ریزی دهد و اهمیت آن را فقط به مردم بیان کند و بلکه با عمل و با برنامه حرکت کردن و هدایت جامعه را با برنامه های دقیق انجام دادن، خود بهترین دلیل بر اهمیت دادن قرآن به برنامه ریزی می باشد.

نمونه هایی از برنامه ریزی های دقیق قرآنی

۱. دعوت مخفیانه پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در چند سال اول بعثت و سپس دعوت فامیل های خود و سپس دعوت علنی تمام افراد و تبلیغ چهره به چهره دین مبین اسلام (این یعنی قرآن با برنامه ریزی دقیق شروع به تبلیغ دین کرده است و دیگران نیز باید در کارهای خود برنامه های روشنی داشته باشند).

۲. آماده کردن جامعه برای پذیرش احکام دین مانند به تدریج حرام کردن شراب و دیگر واجبات الهی که اگر به یک باره دستور می داد ممکن بود عده ای نپذیرند.

۳. مطرح کردن عقاید و اصول اولیه دین در مکه و با سوره های کوتاه که حفظ و درک آن برای مردم آسانتر است و مطرح کردن فروع دین پس از محکم کردن اصول دین و بیان احکام عملی در سوره های بلند و در مدینه.

۴. واجب کردن نماز در همان مرحله اول بعثت بخاطر اهمیتی که نماز در آماده سازی جامعه نقش دارد و واجب کردن زکات، جهاد و… در مدینه و آنهم پس از آماده سازی های لازم برای پذیرش افراد.

۵. توصیه های فراوان قرآن به تدبر و فکر کردن در آیات الهی، کتمان اسرار مسلمانان، خیانت نکردن و… که همگی بیانگر دقت نظر و با برنامه بودن دین اسلام را در قرآن کریم روشن می سازد.

در روایات اسلامی گاهی با صراحت و گاهی نیز با تاکید بر دقت عمل بر اهمیت برنامه ریزی تاکید شده است که به چند نمونه اشاره می شود.
حضرت محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ درباره تدبیر و اندیشه ورزی و برنامه ریزی در کارها می فرمایند: «ای پسر! هرگاه کاری را انجام دادی، از روی علم، عقل و تدبیر انجام ده و برحذر باش از این که کاری را بدون آینده نگری و آگاهی انجام دهی، به درستی که خداوند ـ جل جلاله ـ می فرمایند: همانند زنی که بافته اش را بعد از این که محکم گردانیده بود، جاهلانه باز کرد، نباشید».(۱)

براستی آیا ممکن است بدون نقشه و تدبیر و برنامه ریزی به موفقیت رسید؟! آیا می توان کسی را سراغ گرفت که در زندگی بدون حساب و کتاب و بدون داشتن طرح و برنامه، توانسته باشد به کامیابی و مقصد نهایی برسد؟! برنامه ریزی چارچوب و پایه اساسی کارها و خواسته های انسان می باشد و بدون آن، هیچ کاری سازمان نمی یابد. حضرت امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ می فرمایند: «بقای مناسب و دولت ها مربوط به برنامه ریزی و چاره اندیشی در امور می باشد».(۲)
اگر برنامه ریزی با دقت و درایت انجام گیرد، می توان حتی با امکانات کم به اهداف بلندی نایل شد و از فرصت های اندک، که بسیاری از مواقع برای اکثر افراد جلب توجه نمی کند و به غفلت سپری می شود، بهره وری کرد. حضرت علی ـ علیه السلام ـ درباره دقت و ظرافت در برنامه ریزی می فرمایند: «ظرافت، دقت و زیرکی در برنامه ریزی بهتر از امکانات است».(۳)

حضرت علی ـ علیه السلام ـ درباره ارزش فرصت های زندگی می فرمایند: «حاصل از دست دادن فرصت ها، غم و اندوه است».(۴)
حضرت امام حسین ـ علیه السلام ـ در حدیثی پندآموز و ارزشمند می فرمایند: «ای انسان! تو همواره از زمانی که پای به عالم وجود و دنیا گذاشته ای، درحال از دست دادن گران بهاترین نعمت خداوند، یعنی عمرت هستی. پس از این نعمت که در اختیار تو است، برای زمانی که در مقابل نامه عملت باید پاسخگو باشی، بهره گیر. به درستی که، انسان مؤمن خوشه چین اعمال صالح است و از فرصت های زندگی استفاده بهینه و مطلوب می کند و انسان کافر فقط به فکر لذات زودگذر دنیوی است».(۵)

پاورقی:

۱. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۴ق، ج۷، ص۱۱۰.
۲. محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، دارالحدیث، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۵۵۱.
۳. همان.
۴. همان، ج۳، ص۲۳۹۹.
۵. همان، ص۲۳۹۸.

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

مدیران، برنامه‌و تصمیم‌گیری

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.