آیا زیارت عاشورا که در آن بر اوّلی، دوّمی و سومی لعنت می‏فرستند، خللی در وحدت مسلمانان ایجاد نمی¬کند و این بر خلاف قرآن نمی‏باشد؟

0 31

 آری، قرآن به وحدت مسلمانان توجّه خاصی دارد و همه را به آن دعوت نموده است: «واعتصموا بحبل اللَّه جمیعاً و لا تفرّقوا» 
سیرۀ پیامبر اسلام(ص) و اهل بیت آن حضرت نیز گویای اهتمام به وحدت مسلمانان است. حال سخن دراین است که با وجود لعن‏های مندرج در زیارت عاشورا (لعن بر اوّلی، دوّمی و سومی)دعوت به وحدت چگونه توجیه می‏گردد. 
پاسخ به این پرسش را در چند نکته بیان می‏داریم: 
۱- زیارت عاشورای معروف توسّط دو راوی از امام باقر(ع) نقل شده است: یکم علقمه بن محمّد حضرمی که می‏گوید: به امام باقر(ع) عرض کردم: به من دعایی تعلیم بده که با آن در روز عاشورا امام حسین(ع) را زیارت کنم. امام به او دعایی تعلیم داد که همین زیارت عاشورای معروف است، لیکن در آن دعا جملۀ « اللّهم خُصّ أنت أوّل ظالم باللّعن منّی وابْدأ به اوّلاً ثم الثّانی و الثّالث» وجود ندارد.(۱) 
در نقل دیگری آمده است: صالح بن عقبه از پدرش و او از امام باقر(ع) همین دعا را نقل کرده است که جملۀ بالا در آن آمده است.(۲) 
۲- دربارۀ زیارت امام حسین(ع) از امامان معصوم(علیهم السلام) دعاها، اذکار و زیارات بسیاری نقل شده است که در هیچ یک از آن‏ها جملۀ لعن بر اوّلی، دوّمی و سومی وجود ندارد.(۳) 
۳- در مسائل فقهی و احکام با شرایطی می‏توان خبرِ واحدِ عادل را حجّت دانست و به مقتضای آن عمل نمود؛ امّا در غیر از مسائل فقهی چنین خبری حجّیّت ندارد، بلکه در این باره ملاحظاتی وجود دارد که به دلیل پرهیز از به درازا کشیده شدن پاسخ از ذکر آن‏ها پرهیز می‏نماییم. 
۴- همان گونه که در فهم معنای آیات قرآن توجّه به اسباب نزول ضروری است، در فهم سخنان و رهنمودهای پیامبر(ص) و امامان معصوم(علیهم السلام) توجّه به اسباب صدور و بستر زمان و مکان ضرورت دارد.از همین روست که می گویند: در اجتهاد عنصر زمان و مکان تأثیرگذار است. 
حال در صورت صحّت صدور و انتساب جملۀ: \"اللّهم خُصّ أنت أول ظالمٍ…\" به امام باقر(ع) می‏بایست در فهم آن به دوره غربت شیعه، واژۀ فلان به صورت مبهم، ارشاد و تعلیم امام به صورت خصوصی به یکی از شاگردان و مظلومیت امام حسین(ع) در دورۀ استبداد أُموی و… توجّه داشت. 
شاید بتوان گفت: اکنون که دورۀ دیگری است و شیعیان تا حدودی از غربت رهایی یافته‏اند و اوضاع اجتماعی تفاوت هایی پیدا کرده است، حکم دیگری وجود داشته باشد. 
۵- با فرض صحّت سند و انتساب سخن مذکور، این سخن نمی‏تواند مجوّزی باشد که شیعیان به نزاع با اهل سنّت بپردازند و به پیشوایان آنان ناسزا گویند. 
امام صادق(ع) به شیعیانش سفارش می‏کند: \"با اهل سنّت به خوبی رفتار کنید. معاشرت شما با آنان به قدری پسندیده باشد که شما را به عنوان پیشنماز و مؤذّن بپذیرند و با دیدن شیعیان و خوبی¬هایشان به ستایش از امامان(ع) بپردازند\".(4) طبیعی است که اگر شیعیان به پیشوایان آنان ناسزا گویند، نه تنها نمی‏توانند پیشنماز آنان گردند، بلکه به کلی از سوی آنان مطرود می شوند. 
با صرف¬نظر از صحّت روایت وارد شده در زیارت عاشورا و به دور از توجیهات فوق، پنهان ماندن اسامی افراد در لابلای دعا و آورده شدن به صورت اوّل و دوم، می‏تواند بیانگر این مسئله باشد که اصولاً نباید در صدد تطبیق اوّل و دوّم درباره کسی بوده و مصداق خاصی برای آن تعیین کنیم و این خود می‏تواند تأیید کننده اهتمام امام(ع) به مسئله وحدت باشد، در حالی که در تعلیم به یکی از یاران خاصّ خود می‏توانسته آن‏ها را آشکار نماید. 
پی نوشت‏ها: 
۱. مجلسی، بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۲۹۰ – ۲۹۳. 
۲. همان، ج ۹۸، ص ۲۹۳ – ۲۹۶؛ ج ۳۰، ص ۳۹۹. 
۳. همان، ج ۹۸، ص ۲۹۶ به بعد. 
۴. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۳۸۳. 

منبع : سامانه پاسخگویی به سوالات و شبهات دینی

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.