منظور از ربوبیت تکوینی و ربوبیت تشریعی چیست؟

0 706

منظور از ربوبیت تکوینی و ربوبیت تشریعی چیست؟

صفات الهی به دو قسم: صفات فعل و صفات ذات تقسیم می شوند.

صفات ذاتیه خداوند، صفاتی هستند که با توجه به نوعی از کمال، از ذات الهی انتزاع می شوند مانند حیات و قدرت. و صفات فعلیه صفاتی هستند که از نوعی رابطه بین خداوند متعال و مخلوقاتش انتزاع می شوند. مانند خالقیت و رازقیت. فرق اصلی این دو دسته از صفات آن است که در دسته اول، ذات مقدس الهی مصداق عینی آنهاست، اما دسته دوم حکایت از نسبت و اضافه ای بین خداوند متعال و آفریدگان (۱) دارد.

ربوبیت، از قسم دوم صفات خداوند، یعنی از جمله روابطی است که بین خدا و خلق او لحاظ می شود، معنای ربوبیت آن است که مخلوقات، نه تنها در اصل وجود و هستی خود به خداوند محتاجند، بلکه تمامی شؤون وجودی آنها وابسته به خدای متعال است و هیچ گونه استقلالی ندارند و خداوند به هر صورت که اراده کند، در آنها تصرف می کند و امورشان را تدبیر می کند.

حفظ و نگهداری کردن، حیات بخشیدن و میراندن، روزی دادن و به رشد و کمال رساندن، راهنمایی کردن و مورد امر و نهی قرار دادن از جمله مصادیق ربوبیت هستند.(۲) تدبیر مخلوقات و رسیدگی کردن به شؤون آنها، به دو دسته تقسیم می شود، یک قسم از آن، مختص موجودات شعورمند و مختار است و قسم دیگر تمامی مخلوقات را شامل می شود، آن قسم که شامل اداره همه موجودات و تأمین نیازهای آنها می شود، ربوبیت تکوینی نامیده می شود. و آن قسم از تدبیر که شامل هدایت و راهنمایی موجودات ذی شعور می باشد، – اعم از آن که با وسایل درونی مانند عقل و سایر قوای ادارکی و یا با وسایل بیرونی مانند پیامبران و کتب آسمانی باشد – ربوبیت تشریعی نام دارد.

نتیجه: از آن جا که ربوبیت از صفات قطعی خداوند است، رابطه بین مخلوق و خالق، در انتزاع آن مؤثر است و بر همین اساس، فرق ربوبیت تکوینی و تشریعی نیز در ضمن دو فرق عمده بیان می شود:

اول: ربوبیت تشریعی، از رابطه بین موجودات ذی شعور و خداوند انتزاع می شود، ولی ربوبیت تکوینی از رابطه تمامی مخلوقات و خداوند قابل انتزاع است.

دوم: با توجه به خصیصه اول، ربوبیت تشریعی، در رابطه با راهنمایی درونی – عقل – یا بیرونی – پیامبران – خداوند نسبت به بندگان مطرح می شود و در رفع نیازهایی از این نوع، مؤثر است اما در ربوبیت تکوینی وجود موجودات و هستی آنها با تمامی شؤون و نیازها از جانب خداوند تدبیر می شود.

به دیگر تعبیر: ربوبیت تکوینی شامل اداره همه موجودات و تأمین نیاز مندی های آن ها و در یک کلمه کارگردانی جهان می شود، و اما ربوبیت تشریعی، اختصاص به موجدیت ذی شعور و مختار دارد و شامل مسائلی از قبیل فرستادن کتاب آسمانی، فرستادن انبیاء، تعیین وظایف و تکالیف، جعل احکام و قوانین می گردد.(۳)

پاورقی:

۱. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، سازمان تبلیغات، ۱۳۷۶، ج ۱، ص ۹۵.
۲. همان و مصباح یزدی، محمد تقی، معارف قرآن، خداشناسی جهان شناسی، مؤسسه امام خمینی(ره) ، ۱۳۶۸، ص ۴۹، ج ۱.
۳. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید (دوره سه جلدی)، نشر بین الملل، ص ۸۴.

تاریخچه باور به خدا

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.