فرق بین اصول دین و فروع دین را به صورت کامل بیان کنید ؟

0 535

فرق بین اصول دین و فروع دین را به صورت کامل بیان کنید ؟

دین که یک واژه عربی است، در لغت به معنای اطاعت آمده است. در اصطلاح به معنای اعتقاد به آفریننده ای برای جهان و انسان و دستورات عملی متناسب با این عقیده می باشد.(۱) با این بیان و مفهوم از دین، دین توحیدی، دارای دو اعتقاد باطنی و عملی است. به اعتقاد باطنی، اصول دین و به اعتقاد عملی، فروع دین گفته می شود. به بیان دیگر، باورها و آموزه هایی که باید به صورت یقین شناخته شوند که این شناخت یقینی از راه عقل و فطرت به دست می آید به عنوان اصل و اساس یاد می شود، که از آن به اصول دین یاد کرده اند، که این اصول را به سه محور خداشناسی، راهنما شناسی (نبوت) و معاد شناسی طبقه بندی کرده اند عقایدی دیگر که از لوازم این سه محور است به منزله فروع و شاخه یاد می کنند.(۲) و هم چنین، با توجه به مفهوم اصطلاحی دین، هر دینی دست کم از دو بخش تشکیل می گردد:

۱. عقیده یا عقایدی که حکم پایه و اساس و ریشه آن را دارد.

۲. دستورات عملی که متناسب با آن پایه یا پایه های عقیدتی و برخاسته از آن ها باشد.

با این وصف، بخش عقاید در هر دینی «اصول» و بخش احکام عملی «فروع» آن دین نامیده می شود. فرق دیگرآن است که در اصول دین تقلید جایز نیست و در فروع دین می توان تقلید کرد. از آنجایی که در مورد اصول دین، عقیده مطلوب است هرگز نمی توان گفت خدا یکی است، به دلیل این که پدران یا دانشمندان چنین می گویند. یا معاد حق است. چون مردم می گویند. از این روی بر هر فرد مسلمان واجب است که اصول دین را خود از راه دلیل بداند اگر چه دلیلی ساده باشد. مثلا اگر به عقل و وجدان خود مراجعه کرده و درک کند که این جهان پهناور خود به خود بوجود نیامده است، حتما خالقی و ناظمی دارد. و هم چنین بیاندیشد که خدا هیچ گاه انسان ها را به حال خود رها نمی کند، پیامبری برای نجات بشریت فرستاده است که دستورهای خدا را در جهت سعادت مردم به کار گیرد. و چنین بیاندیشد که این جهان گنجایش این را ندارد که همه موجودات اول و آخر در این دنیا نتیجه عمل شان را ببیند و از آن بهره گیرند، از این رو عالم دیگری هست که پس از مرگ به نتیجه اعمال و پاداش خویش برسند. به همین مقداری که به اصول، عقیده پیدا کند کافی است.(۳)

شما به دنبال این مطالب هستید:

اما در فروع دین از این جهت تقلید جایز است که در آن، عمل، مطلوب است. در عمل، تصمیم، اراده و فکر لازم است. در این مورد یا باید خود اطلاع کافی داشته باشد یا از اهل خبره استفاده کرده و وارد عمل گردد. چنان که به اقتضاء غریزه در معالجه امراض به پزشک، در نقشه ساختمان به مهندس و… مراجعه کرده و به قول آنها اعتماد می کند. اسلام نیز در شریعت خود در بعد جنبه عملی همین روش را در پیش گرفته است. یعنی به پیروان خود دستور داده است که معارف و احکام عملی دین خود را یاد بگیرند و راه استفاده آن هم از راه قرآن و سنت پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است. بدیهی است که به دست آوردن احکام دینی از قرآن و سنت پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است. بدیهی است که به دست آوردن احکام دینی از قرآن و سنت برای هر کسی میسر نمی باشد و همه کس در اثر گرفتاری های زندگی فرصت ندارند که به دنبال آن بروند. لذا دستور داده که به آن دسته ای که احکام اسلام را از قرآن و سنت به دست آورده مراجعه کرده و به قول آن اعتماد نموده و عمل نمایند. چنان که بالوجدان، همه‌ی انسانها پزشک را در پزشکی اهل خبره می دانند و به او مراجعه نموده و به دستورش عمل می کنند. در مسائل عملی دین نیز باید به اهل خبره مراجعه کرده و به اواعتماد نموده و به سخنان او عمل نمود. این اعتماد و عمل راتقلیدمی‌گویند.(۴)

در نتیجه: دین دارای اعتقاد باطنی و عملی می‌‌باشد. باطنی آن را اصول دین و بخش احکام عملی آن را فروع دین می گویند. و هم چنین در مورد اصول دین شناخت باید یقینی باشد و خود انسان واجب است آن را از راه عقل و فطرت به دست آورد. به تعبیر دیگر تقلید به آن جایز نیست بلکه از راه استدلال باید به دست آورد ولو این که به طور ساده باشد. در بخش فروع آن می تواند تقلید (عمل به قول اهل خبره) کرد. در بیان دیگر، اصول دین که پایه و اساس است از آن به جهان بینی، و از فروع آن به ایدئولوژی نیز یاد می شود.

پاورقی:

۱. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، قم، سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۲۹.
۲. کاشفی، محمد رضا، کلام شیعه، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۶ش، ص۳۵.
۳. طباطبایی، سید محمد حسین، آموزش دین، قم، نشر جهان آراء، ۱۳۵۶ش، ص۱۰ و ۲۷۵.
۴. همان، ص۲۵۷.

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

 

وجوب یادگیری فروع دین

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.