فرشتگانی که اعمال خوب و بد ما را می نویسند کدامند؟

0 570

آیا دو فرشته ای که اعمال خوب و بد ما را می نویسند همان فرشته های بشیر و نذیر هستند و عوض می شوند و یا اینکه ثابت اند و تغییر نمی کنند؟

پاسخ:

برای پاسخ به این سئوال پیش از همه باید تذکر داده شود که فرشتگانی که اعمال ما را می نویسند به نام بشیر و نذیر نیستند، بلکه بنا به نصّ قرآن به نام رقیب و عتید معروف هستند.

خداوند در سوره ق آیه ۱۸ می فرمایند: مَا یَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ سخنی بر زبان نیاورند جز آن که همان دم رقیب و عتید نزد او حاضرند. یکی از ضروریات دین و صریح آیات شریفه قرآن نامه عمل است که ملائکه موکلین می نویسند. چه اعمال و اقوال خوب که رقیب می نویسد و چه اعمال بد را که عتید ثبت می کند و این نامه را فردای قیامت به دست صاحبش می دهند. مومنین و صلحا به دست راست و فسّاق و فجّار به دست چپ و بعضی طوق گردن و بعضی از عقب سر چنانچه آیاتی از قرآن بیانگر اینهاست.(۱):(۲) مرحوم طبرسی ذیل آیه مذکور می فرماید: انسان هیچ کلامی را نمی گوید مگر اینکه ملکی نزد اوست که عمل او را مراقبت می کند و با او حاضر است

از پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ روایت شده است که فرشته نویسنده حسنات در سمت راست انسان و نویسنده گناهان در سمت چپ اوست و فرشته مأمور سمت راست بر فرشته سمت چپ فرمانروایی دارد، بنابراین هر گاه ثوابی کند فرشته سمت راست ده ثواب می نویسد و هر گاه انسان گناهی مرتکب شود فرشته سمت راست به فرشته سمت چپ می گوید هفت ساعت او را مهلت بده شاید تسبیح و استغفار کند.(۳)

هم چنین در روایت دیگری آمده است، از قول انس بن مالک که پیغمبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ فرمود: خداوند بر بنده اش دو فرشته گمارده است که اعمال او را می نویسد، هر گاه که بنده خدا فوت کرد آن دو فرشته گویند: پروردگارا بنده ات فلان کس را قبض روح کردی اینک ما کجا رویم؟ خداوند در پاسخ آنان می فرماید: آسمان من از فرشتگانم پر است که مرا ستایش می کنند و زمینم نیز پر است از بندگانم که اطاعتم می نمایند بروید به سوی قبر بنده ام و مرا تسبیح و تکبیر و تهلیل نمائید و آن ها را تا روز قیامت در زمره حسنات بنده ام بنویسید.(۴) آنچه از این دو روایت و روایات بسیار دیگر معلوم می شود آن است که دو فرشته با نام رقیب و عقید که خداوند موکل برای نوشتن اعمال انسان بر او گمارده است ثابت هستند و تغییر نمی کنند چنانچه در ابتدای روایت اخیر آمده است که خداوند بر بنده اش دو فرشته گمارده است. که اعمال او را می نویسند و این فرشتگان تغییر نمی کنند هم چنین در آیات ۱۰ تا ۱۲ از سوره انفطار حق تعالی می فرماید: اِنّ عَلَیْکمْ لَحَافِظِینَ ـ کرَامًا کاتِبِینَ ـ یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ البته نگهبان ها بر شما مأمورند که آن ها نویسندگان مقرّب خدایند شما هر چه می کنید همه را می دانند

علامه طباطبائی (ره) ذیل آیات مذکور می فرمایند: در این آیات عدّه این فرشتگان که مأمور نوشتن اعمال انسانند، معین نشده. بله در آیه ذیل که می فرماید: إِذْ یَتَلَقَّی الْمُتَلَقِّیَانِ عَنِ الْیَمِینِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِیدٌ(۵). استفاده می شود که برای هر انسانی دو نفر از فرشتگان موکلند یکی از راست و یکی از چپ و در روایات وارده در این باب نیز آمده که فرشته طرف راست مأمور حسنات و طرف چپ مأمور نوشتن گناهان است.(۶) آنچه تا اینجا معلوم شد آن است که فرشتگانی که اعمال انسان ها را می نویسند به نام رقیب و عتید تغییر ناپذیرند اما در مورد فرشتگان بشیر و نذیر، آنچه در این رابطه می توان گفت آن است که خداوند فرشتگانی دارد که وظیفه آن ها بشارت دادن یا ترساندن است.

این قسم از فرشتگان هم در این دنیا و هم در آخرت این وظیفه را انجام خواهند داد با کمی تأمل به نمونه هایی از این بشارت و انذار در آیات قرآن بر می خوریم. جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّیَّاتِهِمْ وَالمَلاَئِکهُ یَدْخُلُونَ عَلَیْهِم مِّن کلِّ بَابٍ ـ سَلاَمٌ عَلَیْکم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَی الدَّارِ(۷). فرشتگان بر آنها از هر دری داخل می شوند و می گویند سلام برشما به خاطر آنچه که بر آن صبر کردید و بس نیک است سرانجام این سرای. إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکهُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّهِ الَّتِی کنتُمْ تُوعَدُونَ(۸). آنان که گفتند محققا پروردگار ما خدای یکتاست و بر این ایمان پایدار ماندند، فرشتگانی بر آنان نازل می شوند و به آنان نوید میدهندکه نترسید و غمگین مباشید. بشارت باد بر شما به بهشتی که وعده داده می شوید. هم چنین بشارت ملائکه به ابراهیم برای تولّد اسحاق(۹)

باز در مورد ملائکه منذرین چنین می فرماید: یُنَزِّلُ الْمَلآئِکهَ بِالْرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَی مَن یَشَاء مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنذِرُواْ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَاْ فَاتَّقُونِ(۱۰). خدا فرشتگانی را با روح به امر خود بر هر یک از بندگان که می خواهد می فرستد که خلق را انذار کنند به این که خدایی جز او نیست و حریم او را نگه دارند. از آن چه گفته شد نتایج زیر به دست می آید:

۱٫ فرشتگانی مأمور نوشتن اعمال انسان بنا به نصّ قرآن به رقیب و عتید معروف بوده و همیشه با انسان می باشند. بنا به ظواهر امر این دو فرشته در انسان تغییر ناپذیرند.

۲٫ فرشتگان بشیر و نذیر یک قسم دیگر از ملائکه خداوند می باشند که وظیفه شان بشارت دادن و ترساندن مردم است که نمونه هایی از آیات قرآن راجع به این گروه ملائکه در بالا ذکر شد.

پاورقی:

۱٫ ، اسراء : ۱۴ و۱۳، انشقاق : ۷ تا ۱۰٫
۲٫ طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن انتشارات اسلام، ۱۳۷۸ش، ج۱۲، ص۲۴۵٫
۳٫ ، جمعی از مترجمان، ترجمه تفسیر جوامع الجامعآستان قدس رضوی، ۱۳۷۷ش، ج۶، ص۱۰۹٫
۴٫ جمعی از مترجمان، ترجمه مجمع البیان، انتشارات فراهانی، ۱۳۶۰ش، ج۲۳، ص۲۵۷٫
۵٫ ق : ۱۷٫
۶٫ موسوی، سید محمد باقر ،ترجمه المیزان، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۴ش، ج۲۰، ص۳۷۱٫
۷٫ رعد : ۲۳ و ۲۴٫
۸٫ فصلت : ۳۰٫
۹٫ هود : ۶۹٫
۱۰٫ نحل : ۲٫

منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

فرشته در ادیان گوناگون

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.