درباره معنای غزوه و سریّه توضیح دهید؟

0 31

درباره معنای غزوه و غزوات پیامبر اکرم و انگیزه و اهداف این غزوات توضیح دهید؟

پاسخ:
غزو، به معنای آهنگ کسی یا چیزی کردن، جنگ با دشمن و قصد جنگ با دشمن، آمده است. غزوه، به معنای یک جنگ که جمع آن غزوات است.
در اصطلاح تاریخ اسلام، به جنگ‌هایی که پیامبر در آن ها شرکت داشت «غزوه» گفته می‌شود. در مقابل آن «سریّه» است که جنگی بوده که با دستور پیامبر و بدون حضور حضرت انجام شده باشد. (۱)
تعداد غزوه‌ها را ۲۶ و برخی ۲۷، ذکر کرده‌اند. در برخی از غزوه‌ها مانند بدر، احد، خندق، بنی قریظه، مصطلق، خیبر، فتح، حنین، موته و طائف، نبرد و برخورد نظامی صورت گرفت و در دیگر غزوه‌ها، کار به نبرد و شمشیر کشیدن، کشیده نشد. (۲)
پیامبر، برخلاف زمامداران دیگر، هرگز برای کشور گشایی و استثمار نیروهای انسانی و به دست آوردن ثروت ملل دیگر به جنگ یا بستن پیمان های نظامی اقدام نمی کرد. در تمام دوران پر افتخار زندگی اش، همواره به نجات مظلومان و مستضعفان می اندیشید. به منظور تبیین فلسفه واقعی درگیری های پیامبر و پرده برداشتن از غرض ورزی ها و انگیزه های استعماری برخی از مستشرقان، به ویژه دستگاه تبشیری مسیحیت در واژگونه تفسیر کردن جنگ های پیامبر، نخست به توضیح انگیزه نبردهای معروف پیامبر می پردازیم. در پایان آماری از کشتگان تمام جنگ های زمان پیامبر ارائه می کنیم تا صاحبان خرد و انصاف، دور از تعصب به داوری بپردازند. در این جا به برخی از جنگ های حضرت اشاره می شود:
جنگ بدر
پیامبر و یارانش ۱۳ سال در مکه مورد آزار و شکنجه قریش قرار گرفته، سرانجام ناگزیر به مدینه هجرت کردند. البته کفار و مشرکان مکه پس از هجرت نیز از پای ننشستند؛ پیوسته مسلمانان بی دفاع را می آزردند، دارایی ناچیزشان را مصادره می کردند و آن ها را از هجرت باز می داشتند.
از سوی دیگر مکیان اندیشه محاصره شدید اقتصادی مدینه را در سر می پروراندند حتی رساندن آذوقه به مدینه را ممنوع ساختند. ابوجهل، در نامه ای خشونت آمیز، به پیامبر اخطار کرد در انتظار حمله قریش باشد. در این هنگام، خداوند وحی کرد: «آنان که مورد هجوم و تجاوز واقع شده اند، می توانند به جنگ و دفاع بپردازند. خداوند قادر است آنان را که به جرم یکتا پرستی از شهر و دیار خود رانده شده اند، یاری کند. »
بر این اساس، پیامبر در سال دوم هجرت، برای حفظ اسلام و دفاع از حقوق حیاتی مسلمانان و خنثی کردن نقشه های قریش، اقدام کرد. مسلمانان سرانجام در بدر با لشگریان قریش روبه رو شدند و با آن که نیرویی یک سوم کفار داشتند، به پیروزی دست یافتند.
جنگ احد
قریش، برای جبران شکست بدر، در سال سوم هجرت رهسپار مدینه شد. در اُحُد با لشگر اسلام روبه رو گردید. در این جنگ، به دلیل سرپیچی برخی از مسلمانان از فرمان رسول خدا، پیروزی مؤمنان به ناکامی تبدیل شد.
جنگ احزاب
به تحریک گروهی از یهودیان بنی نضیر، مشرکان مکه به یاری گروه های مختلف، لشگر انبوهی سازمان دادند و در سال پنجم هجری به سوی مدینه حرکت کردند. مسلمانان برای حفظ مرکز اسلام پیرامون شهر خندقی کندند و در برابر ده هزار دشمن، صف بستند. حضرت علی(ع) سردار مشرکان را از پای درآورد و جنگ خندق به سود مسلمانان پایان پذیرفت.
جنگ بنی قریظه
این قبیله با نادیده گرفتن پیمان صلح در جنگ خندق به یاری قریش شتافت، در موارد بسیار به تحریک مسلمانان پرداخت و به اقدام هایی خطرناک دست یازید. سرانجام پیامبر در سال پنجم هجرت برای نابود ساختن این کانون توطئه وارد نبرد شد و آن ها را به تسلیم واداشت.
جنگ بنی المصطلق
بنی المصطلق گروهی از قبیله خزاعه بودند که علیه مسلمانان توطئه می کردند. پیامبر از نقشه آن ها آگاهی یافت و در سال ششم هجرت با لشگری به سوی آنان حرکت کرد و در پیکاری سخت بر این گروه چیره شد.
جنگ خیبر
یهودیان ساکن قلعه خیبر روابط نظامی و اقتصادی با مشرکان داشتند. امنیت مسلمانان از سوی آنان به شدت تهدید می شد. در سال هفتم هجری، مسلمانان به سوی خیبر، که ستاد مرکزی دشمن بود، حرکت کردند. پس از محاصره و جنگ، یهودیان را به تسلیم واداشتند.
فتح مکه
مکیان در جریان صلح حدیبیه با پیامبر پیمان بسته بودند که به مسلمانان و همپیمانان آن ها تجاوز نکنند، اما پیمان خود را شکسته و با قبیله بنی بکر همکاری کردند تا قبیله خزاعه را، که هم پیمانان مسلمانان بود، نابود سازند. از طرفی، تعداد علاقه مندان به مکتب تعالی بخش اسلام در مکه رو به فزونی نهاد. خود را برای استقبال از پیامبر آماده می نمود. این امور سبب شد تا رسول خدا رهسپار مکه شود و بدون خونریزی آن سرزمین مقدس را از سلطه کافران خارج کند.
حنین و طائف
قبیله هوازن سپاهی ضد اسلام فراهم آورد. وقتی پیامبر از این امر آگاهی یافت، به سراغ آنان رفت و در وادی حنین کافران را شکست داد. پس از این جنگ، لشگر اسلام سمت طائف رهسپار شد تا قبیله ثقیف را که همدست هوازن به شمار می آمد، سرکوب کند، ولی پس از مدتی محاصره، از ادامه این کار چشم پوشید و به مکه بازگشت.
تعداد افرادی که در مجموع این جنگ ها از دو طرف کشته شدند، حدود۱۲۹۸ نفر می باشند. آیا ۱۲۹۸ که میانگین آمار چند منبع مهم معتبر است و در موارد اختلاف با مراعات اعداد حداکثر، تنظیم شده، با آمار مقتولان جنگ های صلیبی، مسیحیان و دیگر سردمداران جهان قابل مقایسه است؟
پاسخ تفصیلی به علت جنگ ها را از کتاب های تاریخ اسلام مطالعه فرمایید.

پی‌نوشت‌ها:
۱. تاریخ پیامبر اسلام، دکتر آیتی و دکتر گرجی، ص ۲۳۸ ـ ۲۴۰.
۲. مصطفی دشتی، معارف و معاریف، ج ۷، ص ۶۰۷.
منبع: نرم افزار پیامبرمهربانی – مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.