منظور از حدیث «الدنیا سجن المؤمن» چیست؟

0 393

این حدیث در کتاب های مختلف روایی آمده است. در بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۵۹، باب ۷، از پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ چنین نقل شده است:

«الدُّنیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ و َ جَنَّهُ الْکافِرِ.»(۱) : دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر است.

عده‌ای از دانشمندان اسلامی با توجه به سایر تعالیم اسلام این حدیث را شرح کرده‌اند. علامه مجلسی از راوندی نقل کرده‌ است: پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ دنیا را به این جهت به زندانی تشبیه کرده است که مؤمن در دنیا مقید به اوامر و نواهی الهی است و دنیا برای او تنگ می‌باشد. همچنین به وسیله عذاب خداوندی ترسانده شده است و با شهوات و آرزوها امتحان می‌شود و مشکلات به او روی می‌آورد، بر خلاف کافر.(۲)

علامه مجلسی هم دو احتمال در معنی این حدیث ذکر می‌کند:

یک معنی این است که مؤمن در دنیا غالباً در رنج و سختی و خوف به سر می‌برد بر خلاف کافر که غالباً در امنیت و رفاه می‌باشد و این منافات با این ندارد که مؤمن گاهی در راحتی به سر برد و کافر در سختی.

معنی دوم این است که مؤمن در دنیا نسبت به زندگی اخروی که در انتظار اوست و در مقایسه با نعمت‌هایی که خداوند به او می‌دهد گویا در زندان است، اگرچه نسبت به اهل دنیا از رفاه و آسایش بیشتری بهره‌مند باشد و کافر عکس این است زیرا نعمت‌های او منحصر در دنیاست و در آخرت فقط عذاب شدید خداوندی در انتظار اوست اگرچه در دنیا هم با سختی زندگی کند.(۳)
در روایات اسلامی هم به این دو معنی اشاره شده است.

در حدیثی از امام جعفر صادق ـ علیه السّلام ـ می خوانیم: «انّ أشدَّ الناسِ بلاءً الانبیاءُ ثُمّ الذینَ یلُونَهم ثُمّ الامثل فالامثل.»(۴)امتحان و بلای پیامبران از همه مردم بیشتر است بعد از آنان کسانی که به پیامبران از دیگران نزدیک‌ترند و بعد کسانی که دارای مراتب بالاتری هستند.
و باز آن حضرت می‌فرماید:(۵) خداوند در زمین بندگان خالصی دارد که هیچ هدیه‌ای از آسمان فرود نمی‌آید مگر این‌که آن را از این بندگان منع می کند و هیچ بلایی فرود نمی‌آید مگر این‌که آن را متوجه ایشان می‌کند.

در واقع میزان سختی‌هایی که مؤمن با آن روبرو می‌شود با میزان ایمان او متناسب است و این سختی‌ها موجب رشد او می‌شود.
نعمت‌هایی که خداوند در بهشت برای مؤمنان آماده کرده است با ایمان آنان متناسب است. معنی این حدیث با توجه به آیات و احادیثی که در وصف بهشت وارد شده است، بیشتر مشخص می‌شود.

در بحارالانوار از پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده است که فرمود: «ان الله یقول اُعِدَّتْ لعبادی الصالحین ما لا عین رأتْ و لا اذن سمعتْ و لا خطر علی قلب بشر.(۶)
خداوند می‌فرماید به بندگان صالحم نعمت‌هایی را آماده کرده‌ام که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه از دل انسانی گذشته است.»

علی ـ علیه السّلام ـ در وصف بهشت می‌فرماید:
در بهشت، درجاتی وجود دارد که یکی از دیگری برتر است و جایگاه‌هایی است که گوناگون و متفاوت است، نعمت‌هایش پایان ندارد و ساکنان آن هرگز خارج نمی‌گردند و هرگز پیر و فرسوده نمی‌شوند و گرفتار سختی‌ها نخواهند شد.(۷)

در قرآن کریم نعمت‌های زیادی که خداوند در اختیار بهشتیان قرار می‌دهد ذکر شده است. یکی از این نعمت‌ها دوستی میان اهل بهشت است. اهل بهشت هرچه بخواهند برایشان فراهم است. امنیت و عدم خستگی و ملالت نیز از نعمت‌های بهشتی است. نعمت های دیگر انواع خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های لذیذ و نیز دیدنی‌های شگفت‌آور که انسان از آن لذت می‌برد. نهرها و درختان زیبا و لباس‌ها و زینت‌ های با ارزش از نعمت‌های دیگر بهشت است. جاودان بودن بهشت و بهشتیان نیز از نعمت های بهشت است که در آیات زیادی بیان شده است.
بالاترین نعمت‌ اهل بهشت رضوان و خشنودی خداوند از ایشان است و همچنین ارتباط با خدا و دیدار پیامبران و امامان و صدیقان و صالحان.

خداوند در آیه ۷۱ سوره زخرف می‌فرماید: «… و در آن (بهشت) هر آنچه دلها بخواهد و چشم‌ها از آن لذت می‌برد موجود است، و شما همیشه در آن خواهید ماند.»(۸)
هرچه در بهشت است مقابل آن در جهنم است، و از آنجا که اگر کسی هر چقدر ظالم و کافر باشد، در این دنیا امکان مجازات کامل برای او فراهم نیست، پس این جهان در مقابل جهنم که با تمام اوصافش در انتظار اوست، برای او بهشت است.

در نتیجه چون دنیا، محل تکلیف و امتحان است و مؤمن هر چقدر در مراتب ایمان بالاتر رود امتحانش سخت خواهد بود، دنیا زندان اوست. اما همین دنیا برای کافر بهشت است زیرا تمام لذت‌هایش را در این دنیا خواهد چشید و در آخرت عذاب سهمگینی در انتظار اوست و بهشت جاودانی در انتظار کسانی است که اهل ایمان و عمل صالح باشند و به اوامر خداوند عمل کنند.

پاورقی:

۱. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفا، ج۶۵، ص۱۵۹، نقل از ضیاء الشهاب.
۲. همان.
۳. همان، ج۶۵، ص۲۲۰.
۴. محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، چاپ دوم، ج۲، ص۲۵۲، باب شده ابتلاء المؤمن، ح۱.
۵. همان، ص۲۵۲، ح۳.
۶. بحارالانوار، همان، ج۸، ص۹۲، باب ۲۳.
۷. دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، خ۸۵.
۸. ترجمه از آیت الله العظمی مکارم شیرازی.
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.