خدا چون می داند انسان ضعیف است، او را می بخشد؟

0 32

امام علی ـ علیه السلام ـ در دعای کمیل می فرماید: (انا عبدک الضعیف و برداشت من این است که می فرماید که تو میدانی من ضعیفم و مرا از آتش جهنم می بخشی) منظور از ضعیف بودن چیست آیا منظور این است که انسان ضعیف النفس است و اگر گناهی انجام دهد خدا چون می داند او ضعیف است، او را می بخشد؟

پاسخ:

دعای کمیل، نیایش و ناله های پرخروش امام علی ـ علیه السلام ـ است که انسان با خواندن آن به مفهوم عالی عشق و عرفان پی می برد. به عبارت دیگر دعای کمیل جلوه ای از نیایش عاشقانه امام علی ـ علیه السلام ـ با معبود خویش است که در سراسر آن، عرفان موج می زند.
اما در جمله «انا عبدک الضعیف» امام علی ـ علیه السلام ـ می فرماید: من بنده ضعیف و ناتوان تو هستم. منظور از ضعیف بودن انسان در این جمله شاید بتوان گفت این کلام علی ـ علیه السلام ـ اشاره به آیه شریفه و خلق الانسان ضعیفاً(۱). «انسان ضعیف خلق شده است» دارد. انسان ضعیف است زیرا قوای شهوانی را که خداوند در او قرار داده است، همیشه با خواسته های او در ستیز و کشمکش است و او را به سوی آنها بر می انگیزد و خداوند متعال بر این انسان منت نهاده و با قرار دادن ازدواج از شدت شهوت او کاسته و تحمل سختی آن را، آسان کرده است.(۲)
اما موضوع جالب توجه در این دعا این است که امام علی ـ علیه السلام ـ در عین حال که مراتب ضعف و ناتوانی خود را ابراز می کند، مقام بندگی ـ «انا عبدک» ـ خود را نیز به پیشگاه پروردگار عرضه می دارد و این مقام بندگی، مرتبه ای است بزرگ که کسی به آن مقام نمی رسد مگر آن که دارای قلب سلیم باشد و خود را در هر حال در مرتبه رضا و تسلیم قرار دهد. بنابر این علی ـ علیه السلام ـ است که می تواند در پیشگاه خدا بگوید: «انا عبدک الضعیف» نه اینکه ما ادعای بندگی کنیم در حالی که شرایط بندگی را بجای نیاورده ایم.
همانگونه که امام سجاد ـ علیه السلام ـ در دعای ابو حمزه ثمالی عرض می کند: « الیه من یذهب العبد الا الی مولاه. یعنی کجا برود بنده غیر از در خانه آقای خود.» سپس امام ـ علیه السلام ـ بلافاصله متوجه این امر شده که شاید در مقام بندگی قصوری حاصل شده باشد به دنبال گفتارش عرض می کند: و الی من یلتجی المخلوق الا الی خالقه. و به کجا پناه برد مخلوق، جز به درگاه خالق خود. این اشاره به این است که خدایا اگر شایستگی مقام بندی در من نیست و حق بندگی را بجای نیاوردم و مرا به بندگی خود، نپذیری! پس من از مخلوق و آفریدگان تو خارج نیستم.(۳)
بنابر این مراد از ضعیف بودن انسان، این است او در مقابل خواهش های نفسانی و شهوات، ضعیف و ناتوان است. و امام ـ علیه السلام ـ در این فراز از دعای شریف کمیل با اظهار به مقام عبودیت و با اطمینان به مرتبه بندگی خود، ابراز ضعف و ناتوانی کرده و شدت نیازمندی خود به خداوند متعال را در ادامه آن با اشاره به حالت مسکین و… کرده است.

پاورقی:

۱. نساء : ۲۸.
۲. علامه طباطبائی، محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه صالحی کرمانی، بنیاد علمی و فکری علامه طباطبائی، ج۴، ص ۴۳۳.
۳. زمردیان، احمد، علی ـ علیه السلام ـ و کمیل، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوم، ۱۳۶۱ش، ص۲۷۵.
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.