اولین، دومین، و چهارمین ظالم چه کسانی هستند؟

0 50

در زیارت عاشورا اولین، دومین، و چهارمین ظالم در حق محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ که مورد لعن قرار گرفته‌اند. چه کسانی هستند؟

پاسخ:

تولّی و تبرّی از فروعات دینی ما هستند که جزء واجبات دینی به شمار می روند. تولّی یعنی دوست داشتن دوستان خدا و تبرّی یعنی بیزاری جستن از دشمنان خدا. اگر به دقت بنگریم تبرّی بر تولّی مقدم است. خداوند در قرآن طبق آیه : قُلْ لا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبَی(۱) من هیچ پاداشی از شما برای رسالتم درخواست نمی‌کنم، جز دوست داشتن نزدیکانم (اهل بیتم)، مزد رسالت را حبّ اهل بیت پیغمبر قرار داده است.
در زیارت عاشورا دو تعبیر به چشم می‌خورد که با بررسی آنها و پیدایش مصداق آن پاسخ پرسش، آسانتر خواهد شد:
الف. کلمه «ظالم» که از ریشه ظلم است که در لغت به معنای ستم کردن، ستم‌گری(۲) است و ظالم نیز به معنای ستمگر، ظلم کننده و مردم آزار است.(۳)
ب. کلمه «لعن» در لغت به معنای نفرین کردن، راندن(۴) (دورباش از رحمت خدا) است.
طبق بیان قرآن کریم ظلم شامل چند چیز است و کسی که مرتکب آن شود به او ظالم گفته می‌شود :
۱. برای خدا شریک قرار دادن: إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ(۵) شرک ظلم بزرگی است.
۲. مردم را از راه حق بازداشتن: الَّذِینَ یَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ(۶) همانها که (مردم را) از راه حق باز می‌دارند.
۳. راه حق را کج و معوج نشان دادن: وَ یَبْغُونَهَا عِوَجًا(۷) و راه حق را کج و معوج نشان می‌دهند.
۴. به خداوند افترا بستن: وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَی عَلَی اللَّهِ کَذِبًا(۸) چه کسی ستمکارتر از
کسانی که بر خدا افترا می‌بندد؟
ملعون نیز در زبان قرآن دارای مصادیقی متعدد می‌باشد از جمله:
۱. کسی که به خداوند افترا می‌بندد: وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَی عَلَی اللَّهِ کَذِبًا(۹).
۲. کسی که خدا و رسول خدا را اذیت می‌کند: إِنَّ الَّذِینَ یُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَ الآخِرَهِ(۱۰) آنها که خدا و پیامبرش را آزار می‌دهند خداوند آنها را از رحمت خود در دنیا و آخرت دور ساخته است.
۳. کسی که به ندای کسانی که دعوت به گمراهی می‌کنند لبّیک گوید: وَأَتْبَعْنَاهُمْ فِی هَذِهِ الدُّنْیَا لَعْنَهً(۱۱) در این دنیا نیز لعنتی به دنبال آن قرار دادیم.
با توجه به مطالب فوق به این نتیجه می‌رسیم که طبق آیات : أَلا لَعْنَهُ اللَّهِ عَلَی الظَّالِمِینَ(۱۲) لعنت خدا بر ظالمان باد! و إِنَّ الَّذِینَ یُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَ الآخِرَهِ(۱۳) هم ظالمین مورد لعن خداوند هستند و هم کسی که خدا و رسول خدا را اذیت کند مورد لعن خداوند است.
حال با گذری بر تاریخ مصادیق ظالمان معین و مشخص می ‌شود. در تاریخ دو حادثه مهم در کنار حوادث دیگر به چشم می‌خورند که در جهت نشان دادن راه راست و انحراف نقش بسیار مهمی داشتند:
الف. تعیین جانشین به دستور خداوند توسط رسول خدا(ص) در روز ۱۸ ذیحجه سال ۱۰ هجرت، که طبق آن، حضرت علی ـ علیه السّلام ـ به امامت منصوب و آن حضرت عهده‌دار ادامه خط مشی رسالت، بعد از پیمبر خدا شد. این مطلب از نظر تاریخی مورد قبول شیعه و سنّی می‌باشد و به حدّ تواتر رسیده است(۱۴) و به بیان قرآن کریم از با عنوان به کمال رسیدن دین و اتمام نعمت تعبیر شده است.(۱۵)
ب. تعیین جانشین پیامبر که توسط شورا در مکانی به نام سقیفه بنی‌ساعده در ۲۸ صفر سال ۱۱ هجری یعنی در روز وفات پیمبر خدا که در حالی که هنوز پیکر پاک آن حضرت به خاک سپرده نشده بود به وقوع پیوست. در صورتی که نصب امامت از طرف خداوند است نه از ناحیه مردم.
حال با توجه به مطالب فوق، به تطبیق مصداق چهارتن از مورد لعن قرار گرفته‌گان زیارت عاشورا از روی آیات قرآن می‌پردازیم:
۱. همان طور که ذکر شد ظلم به معنی چیزی را در غیر جای خود قرار دادن است، حال می‌بینیم خلیفه اوّل برجایی تکیه زده است که حقّ او نبود و اولین کسی بود که در این جایگاه نشست و آن را غصب نمود و به آل محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ ظلم روا داشت، ‌پس اولین ظالم است و خداوند فرمود: «لعنه الله علی الظالمین».(۱۶)
نشستن او بر این مسند چند فاجعه دیگر را نیز در پی داشت:
الف. مردم را از رسیدن به حقیقت واقعی منع کرد: الَّذِینَ یَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ(۱۷).
ب. راه حق و حقیقت را کج و معوج نشان داد: وَ یَبْغُونَهَا عِوَجًا(۱۸).
ج. نقل حدیث را منع نمود.(۱۹)
د. از همه مهمتر فرزند رسول خدا که پاره تن او بود را مورد اذیت و آزار قرار داد که آخر الامر به شهادت رسید، در حالی که پیامبر خدا فرمود: «فاطمهُ بضعهٌ منّی مَنْ آذاها فقدْ آذانی و مَنْ آذانی فقدْ آذا الله».(۲۰) هر کس فاطمه را اذیت کند مرا اذیت کرده و هر کس مرا اذیت کند خدا را اذیت نمود.
۲. بعد از خلیفه اول، خلیفه دوّم به صورت انتصابی بر سر کار آمد و به این ظلم ادامه داد و حق علی ـ علیه السّلام ـ را نادیده گرفت و برجایی نشست که جای او نبود و او نیز دومین ظالم است.
۳. بعد از خلیفه دوم خلیفه سوم برمسند خلافت نشست که نه تنها با ظلم به جایگاه خلافت تکیه داد بلکه ظلم را به حدّی آشکار کرد که با اعتراض مسلمانان روبه رو شد و این منجر به قتل او توسط مسلمانان گردید.
۴. و بعد خلیفه سوّم شخصی که راه ایشان را ادامه داد معاویه بن ابی‌سفیان بود که در مقابل حجت خدا و جانشین رسول خدا(ص) یعنی علی ـ علیه السّلام ـ ایستاد و سه جنگ ناخواسته را بر آن حضرت تحمیل کرد.

پاورقی:

۱. شوری:۲۴.
۲. عمیدی، حسن، فرهنگ عمید، تهران، موسسه انتشارات امیر کبیر، چاپ سوّم، ۱۳۶۹، ص۹۰۰.
۳. همان، ص۸۸۹.
۴. همان، ص۱۰۵۹.
۵. لقمان:۱۴.
۶. هود:۲۰.
۷. همان.
۸. هود:۱۹.
۹. همان.
۱۰. احزاب:۵۸.
۱۱. قصص:۴۳.
۱۲. هود:۱۹.
۱۳. احزاب:۵۸.
۱۴. مفید، ارشاد مفید، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج۱، ص۱۷۴ـ۱۷۷.
۱۵. مائده:۴.
۱۶. هود:۱۹.
۱۷. هود:۱۹.
۱۸. همان.
۱۹. عسکری، سید مرتضی، نقش ائمه در احیای دین، مجمع علمی اسلامی، چاپ چهارم، ۱۳۷۴، ج۱، ص۱۴۸.
۲۰. محمد بن علی بن الحسین بن بابویه القمی، من لایحضره الفقیه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ پنجم، ۱۳۹۰ق، ج۴، ص۱۲۵، ح۵۲۵۸.
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.