آیا کتب بلد الامین، اقبال الاعمال، مصباح کفعمی و مصباح الزائر معتبرند؟

1 366

آیا کتب «بلد الامین» و «اقبال الاعمال» و «مصباح کفعمی» و «مصباح الزائر» معتبر هستند؟

پاسخ:

لازم به ذکر است در بررسی اعتبار یک کتاب، باید شخصیت، تاریخ زندگی و علی الخصوص جایگاه مؤلف به لحاظ علم رجال مورد بررسی قرار گیرد.

فلذا لازم است در مرحله اوّل، از این جهت کتب مذکور را مورد تحقیق و مطالعه قرار بدهیم و مهم تر از این ها منابع کتاب باید مورد بررسی قرار بگیرد

۱ـ کتاب بلدالامین:

نوشته شیخ ابراهیم بن علی عاملی کفعمی صاحب کتاب شریف مصباح کفعمی متوفای ۹۰۵ هـ.ق: موضوع کتاب: ادعیه، اوراد، زیارات، و اعمال مستحبی.

کفعمی کتاب شریف «البلد الامین» را مدت ها قبل از «مصباح» خود تألیف نموده. و تمام مطالب «مصباح» را در بر دارد و علاوه بر آن اضافات فراوانی نیز در آن هست.

منابع کتاب: شیخ ابراهیم کفعمی ـ رحمه الله ـ در پایان کتاب خود، بیش از ۲۰۰ کتاب نام برده که از مآخذ کتابش می باشند.

هم چنین «شیخ آقا بزرگ تهرانی ـ رحمه الله ـ» در کتاب شریف «الذریعه» نام کتب را ذکر کرده و در ذیل همه آن ها اشاره کرده که از منابع «البلد الامین» هستند.(۱)

۲ـ مصباح کفعمی:

نام کامل کتاب: «جُنه الامان الواقیه، و جُنّه الایمان الباقیه» معروف به مصباح کفعمی.

مؤلف کتاب حاضر: تقی الدین ابراهیم بن علی کفعمی است. (۸۴۰ ـ ۹۰۵ هـ.ق)

موضوع کتاب: ادعیه، اوراد، زیارات، است.

کتاب «مصباح» و «البلد الامین» هر دو از کتاب های «کفعمی ـ رحمه الله ـ » می باشند. منتهی مصباح بعد از «البلد الامین» نوشته شده و در واقع منتخب و خلاصه ای از آن است

تاریخ نگارش: شیخ تقی الدین کفعمی ـ رحمه الله ـ این کتاب را در سال ۸۹۵ هجری تألیف کرده است، یعنی ۱۰ سال قبل از وفات.

ارزش و اعتبار کتاب: کفعمی در مقدمه کتاب می گوید: کتاب مصباح را از کتاب های مورد اعتمادی جمع آوری کردم.

که باید به ریسمان محکم آن ها چنگ زده شود و آن را به گونه ای مرتب کردم که خواننده آن را بالاترین درجات وصول به حضرت حق برساند

نکته دیگر در ارزش کتاب این است که نام «مصباح» بر دو کتاب اطلاق می شود:

۱ـ مصباح المتهجد، نوشته شیخ طوسی ـ رحمه الله ـ که به مصباح کبیر هم معروف است.

۲ـ مصباح کفعمی (یعنی همین کتاب حاضر)

مصباح کبیر شیخ طوسی، کتابی بوده با مقبولیت بسیار بالا و در اکثر خانه ها نسخه ای از آن یافت می شد.

با آمدن مصباح کفعمی، معروف است که «مصباح المتهجد» شیخ طوسی نسخ شد و جای خود را به مصباح کفعمی داد.

منابع کتاب: خود مؤلف در پایان کتاب اسامی منابع خود را ذکر کرده که تعداد آن ها به ۲۳۸ عنوان می رسد این کتاب ها شامل موضوعات، دعا، تفسیر، فقه، و زیارات می شود

۳ـ کتاب «اقبال»

نام اصلی کتاب: «الاقبال بالاعمال الحسنه فیما یعمل مره فی السنه»
مؤلف کتاب: کتاب حاضر توسط سید رضی الدین علی بن موسی بن طاووس حلّی نگاشته شده است (تولد ۵۸۹ وفات ۶۶۴ هـ.ق)

موضوع کتاب: ادعیه و زیارات معصومین و اعمال سال

اعتبار و ارزش کتاب حاضر: کتاب «اقبال الاعمال» مانند دیگر کتاب های سید بن طاووس از اعتبار و ارزش ویژه ای بین علمای شیعه برخوردار است.

سیّد با تالیف این کتاب خدمت بزرگی به جهان اسلام نموده به طوری که تمام مؤلفان پس از سید در موضوع ادعیه و زیارات خوشه چین خرمن پر برکت او هستند

از جمله شیخ عبّاس قمی ـ رحمه الله ـ در مفاتیح الجنان بسیاری از مطالب را از این کتاب شریف نقل می کند.

علاّمه آقا بزرگ تهرانی ـ رحمه الله ـ در الذریعه این مطلب را تأیید کرده است که سید با تألیف این کتاب حق بزرگی به گردن تمام شیعیان بلکه دانشمندان که در موضوع دعا و نیایش کتابی نوشته اند دارد.

و در واقع همه آن ها سر سفره این دانشمند بزرگ نشسته اند و از ثمرات آن عارف اندیشمند بهره برده اند.

منابع کتاب: در قرون گذشته یکی از غنی ترین کتابخانه های شخصی که مملو از نسخه های گران بهای خطی و منحصر به فرد بوده، کتابخانه سید بن طاووس بوده است.

در این کتابخانه به نقل خود سیّد بیش از ۱۵۰۰ کتاب معتبر و نفیس در علوم مختلف وجود داشته.

از جمله در موضوع دعا بیش از ۷۰ جلد کتاب نزد سید ـ رحمه الله ـ بوده که کتاب هائی مثل «اقبال» را از آن ها تدوین کرده است.

ایشان علاقه و اهتمام خاصی نسبت به ادعیه داشته به طوری که اکثر کتاب های او در شکل های مختلف ادعیه و اذکار و زیارات را دربر دارد.

۴_مصباح الزائر

مؤلف: سید بن طاووس ـ رحمه الله ـ متوفای ۶۶۴ هجری قمری

موضوع کتاب: ادعیه، اذکار و اوراد و زیارات معصومین ـ علیهم السلام ـ

این کتاب شریف به نام «مصباح الزائر الکبیر» معروف است که حاوی زیارات پیامبر و ائمه ـ علیهم السلام ـ می باشد

که در حال حاضر هم با تحقیق مؤسسه آل البیت به عنوان یکی از مصادر بحار الانوار در سال ۱۴۱۷ به چاپ رسیده است.

این نشان دهنده ارزش و اعتبار کتاب مذکور می باشد. چنان که قبلاً هم اشاره شد.

کتاب های سید بن طاووس بین علمای شیعه از ارزش و اعتبار ویژه ای برخوردار است.

چرا که در قرون گذشته یکی از کتابخانه های شخصی که مملو از نسخه های گران بهای خطی و منحصر به فرد بوده کتابخانه سید بن طاووس ـ رحمه الله ـ بوده است

به طوری که در موضوع دعا بیش از ۷۰ جلد کتاب نزد سید بوده و چنین کتاب هایی را از آن ها تدوین کرده است.

لازم به ذکر است که یکی از مشخصّه های سید بن طاووس ـ رحمه الله ـ اهمیت دادن به بحث دعا و زیارات و اوراد و اذکار بوده است.

به طوری که در این زمینه می توان گفت نهضت های علمی ایجاد کرده است. و شاهد مثال این که در تکمیل کتاب «مصباح المتهجد» شیخ طوسی ۱۰ جلد کتاب تألیف کرده است.

و علاوه بر این سید هفت ۷ کتاب دیگر نیز در همین زمینه تألیف کرده که مجموع آثار وی در زمینه دعا و زیارت هفده ۱۷ اثر می باشد.

خلاصه و نتیجه بحث:

با توجه به مطالب مذکور می توانیم بگوئیم که کتابهای مذکور از اعتبار و ارزش بالائی برخوردار هستند فلذا قابل اطمینان می باشند.

منتهی در عین حال باید هر یک از دعاها و زیارات که به عنوان حدیث در متن کتب آمده اند به لحاظ سندی بررسی بشوند.

یعنی طبق علم حدیث شناسی باید هر یک از احادیث را بررسی کنیم از جمله حال راویان، متن احادیث، مضمون دعاها، باید هر یک در جای خودش مورد تحقیق و مطالعه قرار بگیرند.

پاورقی: کتب کتب

۱٫ شیخ آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، ج۸ م

محتوای کتاب

1 نظر
  1. ابوالفضل می گوید

    عالی

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.