سند خطبه ۲۲۶ نهج البلاغه چگونه است؟

0 67

امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ در حقیقت و شناخت دنیا میفرماید: «دنیا خانه ای است پوشیده از بلاها، به حیله و نیرنگ شناخته شده، نه حالات آن پایدار است و نه مردم آن از سلامت برخوردارند. حالاتش گوناگون و هر روز نوبت به یکی میرسد و …»

سپس مردم را به عبرت گرفتن از دنیا فراخوانده و میفرماید: «ای بندگان خدا: بدانید شما و آنان که در این دنیا زندگی میکنید بر همان راهی میروید که گذشتگان پیموده اند. کسانی که عمرشان بیش از عمرهای شما و خانه هایشان آبادتر از خانه های شما و آثارشان ماندگارتر از آثار شما بود، آوازه ایشان خاموش شد، و…(۱)»

این خطبه در برخی از نهج البلاغه های امروزی به شماره ۲۱۷ میباشد ولی در ترجمه مرحوم دشتی و… خطبه ۲۲۶ نهج البلاغه است. هر چند کتاب شریف نهج البلاغه بدون سند و بدون آوردن نام های راویان میباشد ولی همین خطبه ها و … در کتاب های حدیثی دیگر با اسامی راویان آمده است و دانشمندان اسلامی هر کدام به فراخور توان خویش این اسناد را در کتاب های جداگانه تحت عنوان مصادر و مدارک نهج البلاغه گردآوری کرده اند که خود مرحوم دشتی کتابی در این خصوص نوشته و در ذیل هر خطبه، نامه و حکم. منابع دیگری را که این کلمات مولای متقیان را آورده اند ذکر کرده است و در ذیل این خطبه مینویسند، و علاوه بر نهج البلاغه در این کتاب ها نیز خطبه ۲۲۶ آمده است:

۱. کتاب کنزالعمال نوشته المتقی هندی، بیروت، مؤسسه الرساله، ج ۱۶، ص ۲۰۱.
۲. تذکره الخواص نوشته ابن راوندی متوفای ۵۷۳ هـ ق، ص ۱۲۲ و منهاج البراعه، ج ۲، ص ۳۹۲ از همان مولف.
۳. حلیه الاولیا نوشته ابونعیم.
۴. اخبار الطوال دینوری.
۵ . عیون الحکم و المواعظ نوشته علیلیثی واسطی بیجا، دارالحدیث، اول، ۱۳۷۶هـ ش، ص ۹۱ و ۲۵۱ با اضافات و تفاوتهای جزئی.
۶. بحارالانوار نوشته مجلسی، بیروت، مؤسسه الوفاء دوم، ۱۴۰۳ هـ ق، ج ۷۰، ص ۱۱۷ و…
۷. المناقب نوشته خوارزمی.
۸. تاریخ مدینه دمشق نوشته ابن عساکر.
۹. ارشاد القلوب نوشته حسن بن ابی الحسن دیلمی، بیجا، انتشارات شریف رضی، ۱۴۱۲هـ ق، ج۱، ص ۳۰، ب ۴،(۲)

این خطبه به طور مفصلتر از نهج البلاغه در کتاب المناقب چنین آمده است:

موفق بن احمد خوارزمی، صاحب المناقب، از ابوالحسن علی بن احمد العاصمی، از اسماعیل بن احمد الواعظ، از پدرش از ابوالحسین ابن بشران، الورک بغداد از حسین بن صفوان، از عبدالله بن محمد بن ابی الدنیا، از علی بن حسین بن عبدالله، از عبدالله بن صالح بن مسلم العجلی از پدرش از مردی از بنیشیبان از مولا امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ…(۳)

البته در سند دیگر به جای مردی از بنیشیبان آمده عبدالله بن صالح، از پدرش از امیرالمؤمنین، ـ علیه السّلام ـ که ابن عساکر چنین نوشته: ابوالقاسم علی بن ابراهیم، از رشأ بن نظیف از حسن بن اسماعیل، از احمد بن مروان، از ابوقبیصه از سعید از عبدالله بن صالح العجلی، از پدرش از مولا امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ : …(۴)

همه این ها میرساندکه میتوانیم این خطبه رسا و پرمحتوا را به امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ نسبت داده و به پیام های آن جامه عمل بپوشانیم، البته اسناد این خطبه و دیگر خطبه های نهج البلاغه فقط همین چند سند نیست و ما به خاطر طولانی نشدن ذکر نکردیم.

پاورقی:

۱. نهج البلاغه، ترجمه: دشتی، محمد، قم، مؤسسه انتشارات ائمه ـ علیهم السّلام ـ ، اول، ۱۳۷۹هـ ش، خطبه۲۲۶، ص ۴۶۲.
۲. دشتی، محمد، روشهای تحقیق در اسناد و مدارک نهج البلاغه، قم. امام علی ـ علیه السّلام ـ، اول ، ۱۳۶۸هـ ش ، ص ۱۹۰.
۳. خوارزمی، موفق. المناقب، قم، مؤسسه نشر اسلامی، دوم، ۱۴۱۱ هـ ق ، ص ۳۷۰.
۴. ابن عساکر، معروف. تاریخ مدینه دمشق، بیجا ، دارالفکر، ۱۴۱۵ هـ ق، ج ۴۲، ص ۵۰۰،
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.