آیا معجزه با قانون علّیت ناسازگار است ؟

ناسازگاری معجزه با قانون علّیت
0 33

معجزه چیزی فرا از قانون علیّت نیست ، بلکه معجزه نیز دارای علّت است ، ولی علّتش ماورای طبیعی است . باید توجه داشت که علل طبیعی بنابر اصطلاح فلسفی ، علتّهای « معدّد » هستند نه « موجد » . البته میان علّت معدّد و معلول سنخیّت لازم است ، یعنی هر چیزی نمی تواند معدّد هر چیزی دیگر شود . به عنوان مثال برای روشن کردن کبریت نمی توان آن را روی یخ گذاشت ، بلکه باید در اثر اصطکاک و مالش با چیزی دیگر ، آن را روشن کرد .
عقل ما به تنهایی نمی تواند دریابد که چیزی علّت معدّد چیزی است ، بلکه باید از راه تجربه بدین موضوع دست یابد ولی ما ، در مجرّدات نمی توانیم دست به تجربه زنیم و دریابیم که مجرّدات چه تأثیری در اشیا دارند . تجربه این است که ما شرایط حاکم بر چیزی را تغییر دهیم و از همین تغییر ، به علّت آن دست یابیم . به عنوان مثال برای این که دریابیم آیا آتش ، علّت ( به معنای مسامحه ای ) حرارت هست یا نه ، باید آتش را خاموش ساخت ، آن گاه پایان یابد ، در می یابیم که آتش ، علّت حرارت است . آیا چنین تجربه ای را می توان درباره مجرّدات به دست آورد ؟ پاسخ ، منفی است ؛ زیرا اوّلاً مجرّدات احساس شدنی نیستند تا تأثیرشان احساس ، و ثانیاً مجرّدات تغییر پذیر نیستند و از این رو ، تجربه پذیر نیز نیستند .
نکته دیگر این که علتّهای طبیعی انحصاری نیستند ؛ یعنی در عالم طبیعت بسیاری از علتّهای طبیعی و اعدادی جانشین یکدیگر می شوند . و برای باز شناختن علتّهای جایگزین ، به تجربه نیازمندیم و تجربه نیز هیچ گاه نمی تواند علّت منحصر را باز شناسد ؛ زیرا در حیطه تجربه نیست و ممکن است در خارج از این حیطه ، علتّهایی باشند که ما بدانها نمی توانیم دست یافت . بی گمان در جهان موجوداتی هست که اصلاً تجربه پذیر نیستند و ما نباید تأثیر آنها را انکار کنیم .
پس ، اگر پدیده ای به وسیله علّت مجرّد و ماورای طبیعی پدید آید ، نمی توان گفت چون علّتش برای ما آشکار نیست ، این پدیده دارای علّت نیست .
{P – استاد مصباح یزدی ، راهنما شناسی ، صص ۲۲۳ تا ۲۱۶ . P}

مطالب مرتبط

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.