ولایت فقیه با حکومت دیکتاتوری چه فرقی دارد؟

0 32

نظریه ولایت فقیه هیچ رابطه ای با استبداد و نظام های دسپوتیستی (Despotism) ندارد. برای روشن شدن این مطلب، بررسی مقایسه ای ولایت فقیه با دیگر نظام ها از جمله سیستم های استبدادی، لازم است.

آنچه به طور فشرده در این جا می توان گفت این است که ولایت فقیه به طور بنیانی و از جهات متعددی با نظام های دیکتاتوری و استبدادی تفاوت دارد؛ از جمله:

الف) تفاوت در خاستگاه. حکومت های دیکتاتوری عموماً برخاسته از هواخواهی و خودمداری (egocentric) است، در حالی که ولایت دینی – که بخشی از آن ولایت فقیه است – دارای خاستگاه الهی و خدامدارانه (Theocentric) می باشد.

ب ) تفاوت در شرایط. در نظام های دیکتاتور مآب، شایستگی ها و معیارهای لازم برای رهبری ملحوظ نیست و تنها عامل به قدرت رسیدن، زور است. هر کس در مسابقه قدرت، از توان نظامی برتری برخوردار بود، عملاً قدرت را به دست می گیرد و حاکمیت خود را بر دیگران تحمیل می کند، در حالی که اساس قدرت در نظریه ولایت فقیه وجود شایستگی ها ومعیارهایی چون اجتهاد، عدالت، شجاعت، تقوا، قدرت تدبیر و مدیریت و امثال آن می باشد.

ج ) تفاوت در کارکردها. در نظام های دیکتاتوری اصولاً هنجارهای لازم الاتباعی برای رهبران وجود ندارد و آنان بر اساس امیال خود هر آنچه را که بخواهند، انجام می دهند و برای منافع شخصی خود بزرگترین ضربه ها را به جامعه وارد می سازند. در حالی که ولایت فقیه ملزم به رعایت هنجارهای دینی و عمل بر اساس احکام الهی و رعایت مصالح اجتماعی است و حق اندک تخطی در برابر آنها و مقدم داشتن خود بر دیگران را ندارد.

د ) تفاوت در کنترل قدرت. در نظام های دیکتاتوری اساساً راهی برای کنترل قدرت وجود ندارد، ولی در نظام ولایت فقیه، کنترل های ثبوتی و اثباتی وجود دارد. کنترل ثبوتی به این معناست که اگر ولی فقیه عملی در جهت خلاف معیارها و هنجارهای گفته شده انجام داد؛ مثلاً کوچک ترین ظلم و بی عدالتی از او سر زد، از نظر دینی از مقام خود عزل می گردد و حکومتش اعتباری ندارد.

این مقدار کنترل در کامل ترین شیوه های دمکراتیک دنیا موجود نیست. مسؤولیت کنترل از نظر اثباتی (شناخت و تحقق خارجی این مسأله در سطح جامعه و در نظام اسلامی ما) بر دوش خبرگان منتخب ملت است؛ یعنی، یکی از وظایف آنان کنترل کارکردهای رهبری است و در صورتی که از او عملی برخلاف معیارها و هنجارهای لازم مشاهده کنند، باید عزل او را اعلام نمایند. افزون بر اینها تفاوت های دیگری نیز وجود دارد که به جهت اختصار از ذکر آنها خودداری می شود.

مطالب مرتبط

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.