اگر ۱۸ سالگی سن قانونی است چرا انسان نمی تواند خودش تصمیم بگیرد؟

0 285

با توجه به این که در سن ۱۸ سالگی فرد هنوز در گذر از دوران نوجوانی به جوانی است. با مشخص شدن ویژگی‌های خاص این دوران، می‌توان پاسخ را دریاف کرد که چرا گاه در تصمیم‌گیری‌هایش نیاز به راهنمایی و هدایت دارد.

خصوصیات نوجوانی

در نوجوانی تغییرات مهمی در فرد به وجود می آید که باعث دگرگونی شخصیت وی می شود. نوجوانی را دروازه ورود به بزرگسالی می توان نامید. در این دوران، رشد بدنی، رشد جنسی و رشد شناختی به حد مطلوبی می رسد که با استفاده از آن نوجوان می تواند به کمالات بعدی دست یابد. به همین دلیل، از نظر ابعاد انسانی، فردی کامل می شود. اکنون به برخی از ویژگی های دوره نوجوانی اشاره می شود:

الف) استقلال طلبی: نوجوان در این دوران احساس می کند که رشد فکری و شناختی او به حدی رسیده است که می تواند دربارۀ فعالیت ها و آینده خود به صورت مستقل تصمیم بگیرد. نوجوانی مقطعی است که فرد به سوی خود پیروی و کنترل رفتار خویش حرکت می کند و به تدریج توانایی کنترل خود و تصمیم گیری در امور مهم زندگی را پیدا می کند.

این توانایی ممکن است از طریق عکس العمل مناسب والدین، مربیان و بزرگسالان در برابر میل نوجوان برای کنترل، به دست آید. در آغاز نوجوانی، نوجوان به دلیل کم تجربگی، داشتن شور و هیجان بیش از حد، عدم آگاهی نسبت به برخی موضوعات و … برای تصمیم گیری مناسب در همه زمینه های زندگی توانایی کافی ندارد. متأسفانه برخی از نوجوانان برای کسب استقلال، همیشه تصمیم های مخالف نظر والدین خود می گیرند. چنین رفتاری نه تنها ملاک موفقیت در رشد استقلال طلبی نیست بلکه نشانگر نوعی هویت منفی می باشد.(۱)

ب) هویت یابی: موضوع دارای اهمیت در دوران نوجوانی، بحران شکل گیری هویت است. من کیستم؟ کجا می روم؟ چه هدفی را دنبال می کنم؟ و نظایر آن سوالاتی است که در سال های نوجوانی مطرح می شود. در دوران نوجوانی هویت یابی مساله ای حاد می باشد. در این مرحله برای نوجوان بسیار حیاتی است که به شناخت کامل نسبت به خود برسد و در ضمن، نوجوان به این مساله که در چشم دیگران چگونه جلوه می کند اهمیت بسیاری می دهد.(۲)

اغلب نوجوانان در این مرحله در سردرگمی به سر می برند و مدت زمان بسیاری طول می کشد تا به هویت واقعی خود برسند. همین امر در تصمیم گیری های نوجوان نقش منفی دارد و نوجوانان را در امر تصمیم گیری با مشکل روبرو می سازد. گاه به الگوهای متفاوت گرایش پیدا می‌کند. گاه نیز به دام گروه‌ها و دوستان ناباب می‌افتد. والدین و مربیان نیز نگران این وضعیت نوجوان است. به همین خاطر از شدت نگرانی توصیه‌ها یا اندرزهایی به او می‌دهند که فکر می‌کند آنها برایش تصمیم می‌گیرند. در حالی که آنها به فکر هدایت و راهنمایی‌اش هستند که مثل برخی از نوجوانان به بیراهه نرود.

ج) غلبه بر احساسات: مرحلۀ نوجوانی، توأم با شور و هیجان و فعالیت و طغیان احساسات است. نوجوان در برخی مواقع بدون در نظر گرفتن نتایج و عواقب یک رفتار دچار تصمیم های زود گذر و احساسی می شود که این تصمیمات می تواند برای نوجوان آسیب های جدی به دنبال داشته باشد.

اکنون که با ویژگی های نوجوانی به طور خلاصه آشنا شدید، در مورد سوال فوق نکاتی را ذکر می کنیم:

۱. بدون شک تعیین سن هجده سالگی به عنوان سن قانونی، قراردادی است که بین افراد یک جامعه برای انجام امور سیاسی، اجتماعی و حقوقی بسته شده است. این بدین معنا نیست که نوجوان در تمام امور و شئون زندگی خود می تواند مستقل عمل کند. بلکه همان طور که در بالا اشاره شد، در دوران نوجوانی فرد به دلیل طغیان احساسات، عدم آگاهی نسبت به موضوعات مختلف، کم تجربگی، دست نیافتن به هویت ثابت و … ممکن است دچار اشتباه در تصمیم گیری شود. بدیهی است اگر این اشتباه در موضوعی مانند ازدواج باشد، می تواند سرنوشت فرد را با خطر جدی روبرو کند. بنابراین نوجوان در مسائل مهم (مانند ازدواج ـ انتخاب شغل و …) نیاز به مشورت با افراد آگاه و با تجربه و دلسوز دارد.

۲. نوجوانی دورانی است که هنوز هویت شخص به صورت کامل شکل نگرفته است و نوجوان هنوز به طور کامل نسبت به هویت خویش شناخت کامل پیدا نکرده است، همین امر باعث می شود که نوجوان در تصمیم گیری خود دچار خطا شود و یا این که در تصمیم گیری دچار تزلزل شود، چرا که نوجوان هنوز به شناخت کافی در مورد اهداف، آرمان ها، ملاک های زندگی و … دست پیدا نکرده است. بدیهی است در چنین شرائطی نوجوان نیاز به کمک و هم فکری بزرگسالان در امر تصمیم گیری دارد تا با کمک آنها بتواند تصمیمی صحیح و سنجیده بگیرد.

۳. بزرگسالان آگاه باید به تدریج زمینه استقلال و تصمیم گیری صحیح را برای نوجوان ایجاد کنند. آنان با شکل گیری حس استقلال در نوجوان، نوجوان را در مواردی که می تواند تصمیم مناسبی بگیرد آزاد می گذارند و در جایی که دانش و تجربه او محدود است و احتمال می رود نوجوان در تصمیم گیری خطا کند به او در تصمیم گیری عاقلانه کمک می کنند. تا به این ترتیب نوجوان به تدریج توانایی تصمیم گیری بجا و صحیح را پیدا کند.

۴. با توجه با شکل گیری حس استقلال طلبی در نوجوان والدین و مربیان تا حد امکان باید به این احساس نوجوان توجه کافی داشته باشند و از دخالت های بی جا و بی مورد در تصمیم گیری نوجوان خودداری کنند، چرا که این امر می تواند باعث از بین رفتن اعتماد به نفس نوجوان و آسیب های دیگر شود.

۵. در مواردی که تصمیم نوجوان با نظر بزرگسالان موافق نیست، بهتر است دو طرف در فضایی به دور از هیاهو و در آرامش کامل به بررسی نظرات یکدیگر بپردازند و سعی کنند با دلیل و منطق طرف مقابل را قانع کنند.

۶. اگر شور، هیجان، انرژی و احساسات پاک نوجوانی در کنار تجربه و درایت بزرگسالان قرار بگیرد، می تواند نوجوان را در رسیدن به قله های ترقی و کمال و موفقیت در مراحل مختلف زندگی کمک کند.

۷. اگرچه گاهی بزرگترها به این دلیل که بیش از حد نگران وضعیت نوجوان هستند، به صورت افراطی در تصمیم‌گیری‌های او دخالت می‌کنند و شاید هم گاهی ناخواسته دچار اشتباه می‌شوند. این بدین معنا نیست که با آنها مقابله کند. بلکه آنها دلسوز نوجوان خویش هستند و ناخواسته خطا می‌کنند. از این رو، نوجوانان باید ظرفیت و سعه صدر خود را در این زمینه بالا ببرند تا خدای نکرده به آنها بی‌احترامی نکنند.

پاورقی:

۱. جمعی از نویسندگان، روان شناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، ص ۹۹۱.
۲. ماسن، رشد شخصیت کودک، ترجمه مهشید یاسایی، ص ۵۸۲.
منبع: نرم افزار پاسخ – مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

مطالب مرتبط

ارسال یک پاسخ

توجه داشته باشید: آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نظر شما پس از تایید مدیر منتشر خواهد شد.